Кіріспе
2004 жылғы "Жұлдыздық қақпа: Атлантида" телесериалындағы ғалымның ойдан шығарылған кейіпкері – доктор Радек Зеленка, оны Дэвид Найкль сомдады. Ол Жерден Пегас галактикасындағы Атлантиданың ежелгі қаласына жасалған алғашқы экспедицияның мүшесі, ол туған елі Чехиядағы Масарик университетіндегі жұмыстан бас тартқаннан кейін экспедицияға қосылды. Оның Ежелгі технологиялар саласындағы білімі доктор Родни МакКейден кем емес, екеуі арасында достық бәсекелестік бар. Зеленканың 1-ші маусымның "Отыз сегіз минут" атты эпизодында бір рет көрінуі жоспарланған, бірақ кейін МакКеймен және экспедиция жетекшісімен түсірілген түсіндірмелі сахналарда жиі пайда болатын болды. Осыдан кейін Зеленка әр маусымның шамамен жартысына жуық эпизодтарында көрінді, сондай-ақ "Жұлдыздық қақпа: SG-1" сериалының "Пегас жобасы" атты кроссовер эпизодында да ойнады. "Атлантида" сериалының соңғы эпизоды "Есік алдындағы жау" оның соңғы пайда болуын көрсетеді. Радек Зеленка рөлін сомдаған Дэвид Найкль 2005 жылы "Драмалық сериал: Ең жақсы ер адамның қосалқы рөлі" номинациясында "Лео" сыйлығына ие болды.
Dr. Radek Zelenka is a fictional character of a scientist in the 2004 television series Stargate Atlantis, portrayed by David Nykl. He is a member of the original expedition from Earth to the Ancient city of Atlantis in the Pegasus galaxy, which he joined after turning down a job at Masaryk University in his home country Czech Republic. His expertise on Ancient technology is only surpassed by Dr. Rodney McKay, with whom he shares a friendly rivalry. Zelenka's planned one time appearance in the season 1 episode "Thirty Eight Minutes" was followed by a recurring role for expository scenes with McKay and the leader of the expedition. Zelenka has since appeared in approximately half of each season's episodes and also appeared in the crossover episode "The Pegasus Project" of Stargate SG 1. The series finale of Atlantis, "Enemy at the Gate", marks his last appearance. For his portrayal of Radek Zelenka, David Nykl was nominated for a 2005 Leo Award in the category "Dramatic Series: Best Supporting Performance by a Male".
Жұлдыздар қақпасындағы рөлі
Доктор Радек Зеленка – алғашқы Атлантида экспедициясының мұқият және дәл ғалымы, ол достық бәсекелестікке ие, "сондай-ақ ақылды" доктор Родни МакКейдің ғылыми шешімдерін жиі толықтырады. GateWorld-тің Дэвид Рид Зеленканың "Родниге екінші скрипкада ойнайтынын" айтқанда, Зеленка "Жұлдыздық қақпа: Атлантида" сериалының барлық бес маусымында қайта пайда болады және "Жұлдыздық қақпа: SG-1" кроссовер эпизоды "Пегас жобасы"-нда Атлантида кейіпкерлерінің бірі ретінде көрінеді. "Атлантида" сериалының 1-ші маусымындағы "Отыз сегіз минут" эпизодында Зеленка майор Шеппардтың командасын, соның ішінде доктор МакКейді қауіпті техникалық мәселеден құтқару жоспарын жасауға көмектеседі. 2-ші маусымның "Дуэт" эпизоды Зеленканы алғаш рет планетадан тыс жерде көрсетеді, онда ол МакКейді және бір сарбазды Рейфтер жебесімен ұстаудан құтқаруы керек. "Троица" эпизодындағы эксперименталды Ежелгі қуат генераторына байланысты үлкен даудан кейін, эксперимент салдарынан ғалымның қаза болғанда МакКей Зеленкадан кешірім сұрайды. МакКей "Роднидің Таосы" эпизодында Зеленканы өлімнен құтқарады, кейіннен оны жиі сындырғаны үшін кешірім сұрайды және Зеленканың "тамаша ғалым және адал адам" екенін мойындайды. Зеленка соңғы рет "Атлантида" сериалының финалында "Есік алдындағы жау" эпизодында пайда болады, онда ол Атлантис қаласын Пегас галактикасынан Жерге бірнеше секунд ішінде жеткізетін құрт ойығын (wormhole drive) іске қосады.
Zelenka recurs in all five seasons of Stargate Atlantis and is also among the Atlantis characters to appear in the Stargate SG 1 crossover episode "The Pegasus Project". In his first appearance in the early Atlantis season 1 episode "Thirty Eight Minutes", Zelenka helps devise a plan to free Major Sheppard's team including Dr. McKay from a potentially lethal technical problem. Season 2's "Duet" shows Zelenka off world for the first time, where he needs to save McKay and a soldier from being captured in a Wraith dart. Following a major dispute about an experimental Ancient power generator in "Trinity", McKay apologizes to Zelenka when the experiment causes the death of a scientist. McKay saves Zelenka from certain death in "Tao of Rodney" and later apologizes for so often putting him down, admitting that Zelenka is "a brilliant scientist and a decent human being". Zelenka last appears in the series finale of Atlantis, "Enemy at the Gate", where he implements a wormhole drive that sends the city of Atlantis from the Pegasus Galaxy to Earth within seconds.
Тұжырымдамалық тарихы
"Атлантистің Жұлдыздық қақпасы" сериалының басынан бастап, продюсерлер американдық емес актерлерді іздестірді, шетелдік ортада әртүрлі ұлттар мен топтардың ынтымақтастығын көрсету үшін. Шындығында, серияда әскерилер мен техниктердің формаларында ресейлік, жапондық, оңтүстік африкалық, бельгиялық, неміс, британдық, испандық және т.б. елдердің туларын көруге болады, бірақ Зеленкадан басқа, жер бетінен шыққан барлық басты және қосалқы кейіпкерлер – американдықтар, канадалық және шотландтық. Актер Дэвид Найкл 1-ші маусымның "Отыз сегіз минут" эпизодындағы ресейлік кейіпкерге кастинг кезінде чех-канадтық тегін айтқанда, продюсерлер кейіпкердің ұлтын чехке өзгертіп, оны рөлге бекітті. Найкл соншалықтай әсер етті, продюсер Брэд Райт келесі эпизодтың "Күдік" ("Suspicion") Родни Маккей (Дэвид Хьюлетт) сахналарына Зеленканы қосты. Зеленка 1-ші маусымның орталық финалы "Дауылда" ("The Storm"), Мартин Героның "Атлантис" бойынша екінші эпизодында қайтадан таныстырылды. Геро дауылдың қауіптерін және оның шешімін тек Маккей кейіпкерімен жылдам және қызықты түсіндіруде қиындыққа тап болды, ал Брэд Райт тағы бір түсіндіруші кейіпкерді енгізуге қарсы болмады. Содан бері Зеленка Маккеймен және Атлантис экспедициясының басшысымен бірге басқару бөлмесіндегі түсіндіру сахналарында жиі пайда болады. Маккей бұрын Зеленканың есімін есіне ала алмады. Продюсерлер "Радек" есімін таңдады, бұл Найклдың пікірінсіз, Чехияда кең таралған есім. Қайта-қайта пайда болатын кейіпкерді сомдаған Дэвид Найкл келісімшарт бойынша жұмыс істемеді және эпизодтардың саны мен кейіпкерінің сюжеттік желісін алдын ала білмеді. "Атлантистің" алғашқы екі маусымында Зеленкаға қатысты ешқандай сахналар қиылып тасталған жоқ, ал 3-ші маусымның алғашқы эпизодтарында уақытты толтыру үшін Зеленкаға қатысты қосымша сахналар түсірілді. Зеленканың алғашқы пайда болуынан бастап, Дэвид Найклдың шебер ағылшын тілі "Жұлдыздық қақпа Атлантис" сериалында Зеленканың бір бөлігі ретінде қолданылды. Зеленканың чех тіліндегі сөздерінің шамамен жартысы ағылшын тілінде жазылған, оны Найкл сөз созбен аударған. Ал қалған жартысы импровизацияланған және көбінесе дөрекі сөздерді қамтыды. Ол ешқашан романтикалық қарым-қатынаста болған немесе болған емес.
Қабылдау
Көбінесе жоғары лауазымды тұлғаларға қиын жағдайлар туралы хабарлағандықтан, Зеленка жанкүйерлер арасында "Жаман жаңалықтар әкелуші" деген лақап атқа ие болды. Тағы бір сұхбат беруші, "құшақтап қарсы алғаннан" кейін "жанкүйерлер оны шын жүректен қабылдады" деді.