Кіріспе

Қолда бар компоненттерден құрастырылған компьютер толыққанды жүйе ретінде сатып алынбайды. Жеке құрастырылған немесе үйде жасалған компьютер – бұл пайдаланушының өзі құрастырған, тікелей өндірістен (COTS) алынған стандартты компоненттерден жасалған, ал толық және пайдалануға дайын машина ретінде сатып алынбайтын компьютер. Үйде компьютер құрастыру, әдетте, дайын компьютер сатып алуға қарағанда арзанға түседі, себебі құрастыру жұмысының құны ескерілмейді. Дегенмен, компьютер құрастырудың жалпы құны жеке бюджетке, қолданылған бөлшектердің сапасына, қолжетімділігіне және жаппай өндіріс кезінде ұсынылатын жеңілдіктерге байланысты өзгеруі мүмкін. Соның салдарынан, соңғы құны әдеттегі дайын компьютерлерден асып кетуі де мүмкін. Үйде құрастырылған компьютерлер көбінесе үйде, үй компьютерлері сияқты қолданылады, бірақ үй компьютерлері әдетте өндірушімен жиналған күйінде сатылады. Кейбір жеткізушілер үйге арналған және жеке құрастырылатын компьютерлердің екеуін де ұсынады, мысалы, Newbear 77 68, оның иесі үйде жинап, пайдалануы тиіс болған.

Тарих

Механикалық (электрлік емес) компьютерлер Виктория дәуірінде үйлерде құрастырылатын болды, бұл 1820 жылдары Чарльз Бэббидж бастаған еді. 20-шы ғасырда Конрад Цузе электромеханикалық релелік технология кеңінен қолжетімді болған кезде өз машинасының құрастырылуын бастады. 1965 жылы электроника инженері Джеймс Сазерленд Westinghouse-тағы жұмысынан қалған артық бөлшектерден компьютер құрастыруды қолға алды. Микропроцессорлардың алғашқы дамуымен бұл хоббиге қол жеткізу оңайырақ болды, нәтижесінде көптеген әуесқойлар өздерінің компьютерлерін құрастыра бастады. Алғашқы мысалдардың ішінде АҚШ-тың Altair 8800 және 70-ші жылдардың соңы мен 80-ші жылдардың басындағы британдық Newbear 77 68 және Nascom үлгілері бар. Кейбіреулері компоненттер жиынтығынан жасалды, ал басқалары Фергюсон Биг Борд сияқты схемалық дизайндар түрінде таратылды. Altair 8800 S 100 шинасын (bus) енгізді, бұл процесті біршама жеңілдетті. Үй компьютерлерінің, IBM PC (және оның туындылары мен клондары) және осы нарық айналасында 1980-ші жылдардың ортасында дамыған мамандандырылған компоненттерді жеткізушілер индустриясы компьютерлерді құрастыруды, әсіресе модульді компоненттердің дамуымен, оңайырақ етіп жасады. Apple Macintosh және Amiga компьютерлік платформаларына негізделген компьютерлерді пайдаланушылар аппараттық, микрокод және бағдарламалық жасақтамаларына байланысты патенттер мен лицензиялар болғандықтан заңды түрде құрастыра алмайды.

Әуесқойлық ретінде даму

Көптеген адамдар, әсіресе бейне ойындар ойнаушылар үшін үстел компьютерлерін құрастыру танымал хоббиге айналды. Өзіндік бейімдеу үй құрылысының басты артықшылығы болып табылады; хоббистер бірнеше қатты дискілер, корпус модификациялары, жоғары өнімділік графикалық карталар, сұйық салқындату жүйелері, көп басты жоғары ажыратымды мониторлар конфигурациясы немесе баламалы операциялық жүйелер сияқты компоненттерді қосуы мүмкін. Қолданылған компоненттерге байланысты, үй құрастырылған компьютерлер дайын модельдерден артық өнімділік көрсете алады. Компоненттер бағасының уақыт өте келе өсуіне байланысты, көптеген пайдаланушылар үшін өздері құрастыру тиімділігі азайды. Керісінше, дайын компьютерлердің сапасы мен өнімділігі жақсарып, өндірушілер көбірек нұсқалар ұсынады. Ноутбуктер мен планшеттердің таралуы үй құрастырушылар үшін экономикалық тұрғыдан қайталау қиын мобильдік бірінші дизайн әдістемесіне алып келді. Дегенмен, кейбір әуесқойлар өздерінің машиналарына толық бақылауға ие болу үшін өз компьютерлерін құрастыруды жалғастырады. HTC Vive сияқты виртуалды шындық гарнитураларының (VR) пайда болуымен жоғары өнімділік есептеуге деген сұраныс артты. Жеке турнирлері бар бәсекелестік ойындар өнімділікке қатысты тиімді бейімдеу мүмкіндігінің арқасында құрастырушылардың санын арттырды.

Стандарттау

Көптеген дербес компьютерлер және кейбір ноутбуктер оңай алмастырылатын стандартты бөліктерден құрастырылған. Тіпті арнайы ноутбуктер нарығында да, негізгі конструкцияның қаншалықты стандартталғаны байқалады, бірақ бұл соңғы пайдаланушыларға оңай қолжетімді болмауы мүмкін. Аналық платалар тек Intel немесе AMD процессорларымен жұмыс істеуге арналғанымен, графикалық процессорлар, жедел жад (RAM) және корпус сияқты басқа барлық бөліктер кез келген жиынтыққа сәйкес стандартталған. Стандартты дербес компьютер компоненттерінің болуы шағын көлемде жеке дербес компьютерлерді құрастыруға мүмкіндік берді. "Ақ қорап" дербес компьютер өндірушілер және коммерциялық "тапсырыс бойынша жинау" қызметтері кішкентай жергілікті жеткізу ұйымдарынан бастап ірі халықаралық ұйымдарға дейін әртүрлі көлемде болады.

Жинақтар мен бос сүйектер жүйелері

Компьютерлік жиынтықтар толық компьютер құрастыру үшін қажетті барлық аппараттық құралдарды (және кейде операциялық жүйе бағдарламалық жасақтамасын да) қамтиды. Компоненттерді сатушы алдын ала таңдағандықтан, компьютер құрастыру жобасының жоспарлау және жобалау кезеңдері жойылады, ал құрастырушының тәжірибесі компьютерді құрастырудан және операциялық жүйені орнатудан ғана тұрады. Сенімді жиынтық жеткізушілер компоненттердің үйлесімділігін қамтамасыз ету үшін оларды сынақтан өткізуі керек. Бос компьютер – жиынтық тұжырымдамасының бір түрі. Бос жүйе әдетте қуат блогы, негізгі плата, процессор және процессор салқындатқышы бар компьютер корпусынан тұрады. Басқа да көптеген комбинациялар мүмкін: кейбір бос жүйелер корпус пен негізгі платамен ғана келеді, ал басқалары дерлік толық болады. Қай жағдайда болса да, сатып алушы жиынтыққа кірмейтін бөлшектерді (әдетте қатты дискі, жедел жад, сыртқы құрылғылар және операциялық жүйе) алу және орнату қажет. Жаппай өндірілетін компьютерлер сияқты, бос жүйелер мен компьютерлік жиынтықтар көбінесе белгілі бір пайдаланушылар тобына, тіпті әртүрлі жас санаттарына бағытталған. Көптеген үй компьютерлерін құрастырушылар, мысалы, ойыншылар болғандықтан, ал ойыншылар көбінесе жастар, сондықтан "ойындық жүйелер" ретінде сатылатын бос компьютерлер көбінесе неоно жарықтары мен жарқын түсті корпус сияқты мүмкіндіктерді, сондай-ақ жылдам процессор, үлкен көлемдегі жедел жад және қуатты бейне картасы сияқты өнімділікке тікелей қатысты мүмкіндіктерді қамтиды. Басқа жиынтықтар мен бос жүйелер Linux немесе BSD нұсқалары сияқты ақысыз бағдарламалық қамтамасыз ету операциялық жүйесін пайдаланушыларға арнап сатылуы мүмкін, олардың компоненттерінің осы операциялық жүйемен үйлесімділігіне және тиімді жұмыс істеуіне кепілдік беріледі.

Тазартылған және "адамшаландырылған" жүйелер

Көптеген әуесқойлар құрастырған компьютерлер көбінесе пайдаланылған немесе қосалқы бөлшектерден жасалады. Мұндай компьютерлер басқа, бұзылған, ескірген немесе қолданылмайтын компьютерлерден алынған көптеген компоненттерден құралады. Кейде ескірген операциялық жүйені (мысалы, Windows 7) немесе жаңартулары енді қолжетімді емес және қазіргі платформада дұрыс жұмыс істемейтін басқа да арнайы бағдарламалық қамтаманы іске қосу үшін компьютер құрастыру қажет болады. Экономиялық жағдайлар да жеке тұлғаның, әсіресе жастардың (соның ішінде жасөспірімдердің) немесе дамып келе жатқан елдерде, жаңа жабдықтың бағасы орташа адамның қалтасына симайтын жағдайда, пайдаланылған бөлшектерден жаңа компьютер құрастыруына себеп болуы мүмкін.

Жеке таңдау

Үйде құрастырылған компьютерлер көбінесе сапасы, бағасы және қолжетімділігі тұрғысынан пайдаланушының қажеттіліктеріне қарай өзгертіліп, бейімделеді.

Компьютерлерді, олардың бөлшектерін қайта өңдеу және жаңарту

Үйде құрастырылған компьютерлер ескі компьютерді қайта пайдалануға немесе негізгі тақта, процессор, видеокарта сияқты ішкі құраушыларын жаңарту үшін де жасалуы мүмкін.

Жоғары деңгейдегі есептеу

Үйде құрастырылған компьютерлер ойын, мультимедиа немесе басқа да күрделі жұмыстар үшін тек ең жақсы сапалы компоненттерді қолдана отырып жасалуы мүмкін.

Стандартталған бөлшектерді пайдалану және жаңарту

Үйде құрастырылған компьютерлер операциялық жүйемен үйлесімділікті қамтамасыз етеді немесе бастапқы жиынтықты кейіннен аз күшпен жаңартуға мүмкіндік береді, өйткені олар өнеркәсіптік стандарттағы компоненттерді қолданады.

ОЖ мен драйверлер дисктері бөлек

Үйде құрастырылған компьютерлер пайдаланушы оларды таба алса, барлық дерлік жеке драйверлер мен операциялық жүйе дискілерінің толық жиынтығын қамтамасыз етеді. Ал көптеген фабрикада жасалған компьютерлер көбінесе бір немесе екі дискпен келеді – біреуі операциялық жүйені, екіншісі қажетті драйверлерді және бастапқыда орнатылған қосымша бағдарламаларды (shovelware) қамтиды.

Білім беру мәні мен тәжірибе

Үй жасалған компьютерлер өндіріс процесін ұнататындарға білім алу мүмкіндігі мен жеке қанағат сезімін сыйлайды.

Құрылысы арзан

Көп жағдайда, еңбек ақысының болмауы себепті, бірдей сипаттамалары бар компьютерді сатып алуға қарағанда, компьютер құрастыру арзанға түседі.

Нақтылы емес жүйелер мен корпустар

Нашар жобаланған жүйе немесе корпус өндірушінің сынақтары кезінде анықталатын бірнеше кемшіліктерге ие болуы мүмкін. Мысалы, сыртқы түріне ғана назар аударып таңдалған корпус аппараттық талаптар үшін жеткіліксіз желдетуге ие болуы мүмкін. Осы себепті, жүйе ішіндегі ауа ағынын жақсарту үшін, эстетикалық көрініске қарағанда оған басымдық беріп корпус таңдау әдетте ұсынылады.

Компьютерлік жабдық пен білімге негізделген білім талаптары

Үйде құрастырылатын компьютерді жинау үшін пайдаланушының алдын ала білімі болуы және компьютерлік жабдықтар туралы негізгі білімге ие болуы қажет, мысалы, барлық компоненттердің қалай жұмыс істейтіні және олардың бір-бірімен қалай өзара әрекеттесетіні. Ауа ағыны, компоненттердің үйлесімділігі, компьютер корпусы ішіндегі кеңістік шектеулері, PCIe желілері мен ұялары – компьютер құрастыру алдында адамдар білуі тиіс ең маңызды мәселелердің кейбірі. Компьютер құрастыру және компоненттерді сатып алу туралы нұсқаулықты оқу да кеңес беріледі. Сонымен қатар, осыған ұқсас себептермен, кейбір компоненттерді компьютерлік компоненттерді іздеу туралы алдын ала білімсіз табу мүмкін емес.

Техникалық қолдаудың болмауы

Жеке компоненттер мен бағдарламалық жасақтама жеткізушілері ұсынатын техникалық қолдаудың және кепілдік қорғаудың жоқтығы, дайын компьютерге қарағанда кемшілік тудыруы мүмкін. Дегенмен, компьютерді өздігінен құрастыратын адамның жүйені күтіп ұстау тәжірибесі болады (егер компьютерлік жабдық туралы негізгі білімі мен оны құрастыру дағдылары болса) және өндірушілерден көп көмек қажет болмайды.

Арнайы компьютерлер және жоғары өнімділік жүйелер

Көптеген қазіргі заманғы компьютерлер графикалық және дыбыстық карталар сияқты жалпы немесе арзан бөліктерді пайдаланады. Біріктірілген құрылғылар үлкен экономияны қамтамасыз етеді (және көптеген пайдаланушыларды қанағаттандырады), бірақ олар қазіргі ойындар, CAD және медиа өндірісі сияқты үлкен жүктеме кезінде арнайы жабдықтай жақсы жұмыс істемейді. Өзің жасаған компьютерлер көбінесе ойыншылардың, инженерлердің немесе орташа пайдаланушыдан гөрі бір бөліктен жоғары өнімділік күтетін адамдардың арасында танымал. Мысалы, геймер ескі процессор мен дискіні пайдаланып, қалған ақшаны қуаттырақ графикалық картаға жұмсауы мүмкін. Сонымен қатар, ерекше компьютерлік қажеттіліктері барлар өздеріне қажеттіліктеріне және қолданылатын бағдарламалық жасақтаманың өзгеруіне сәйкес бөліктерді жаңарта алатынын бағалайды. Көптеген дайын компьютерлерде қуат блогы, аналық плата тіпті корпус сияқты қосалқы бөліктер жоғары өнімділік компоненттерді орнатуға жарамсыз болады. Болашақта кеңейтуді ескере отырып жүйе құрастыру мұндай жаңартуларға мүмкіндік береді, бұл жаңа компьютер сатып алудан әлдеқайда арзан, себебі жекелеген бөліктер ескірген немесе пайдаланушының қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткіліксіз болып қалады. Жоғары деңгейдегі компьютерлер көбінесе мультимедиалық компьютерлер, үй кинотеатры компьютерлері, музыка өндірісі, инженерлік және тағы да басқа көптеген процессор мен жадты көп пайдаланатын қолданбалармен байланысты. Әдетте, жоғары деңгейдегі жүйе ойынның талаптарын орындай алады және осы мақсатта қолданылуы мүмкін. Жоғары деңгейдегі компьютер мен ойын компьютерінің арасындағы басты айырмашылық видеокартаның таңдауында болуы мүмкін, себебі олар көптеген басқа бөліктерді ортақ пайдаланады. Жалпы мақсаттағы жоғары деңгейдегі компьютер рендер фермасында немесе файл сервері ретінде қолданылуы мүмкін және осы мақсатқа арналған компоненттермен жабдықталуы мүмкін (мысалы, рендерлеу үшін жылдам GPU немесе файлдарды тарату үшін жоғары өнімділік сақтағышы), бірақ ойын көбінесе нақты уақытта өтеді, сондықтан мінсіз және үздіксіз тәжірибе үшін барлық компоненттер маңызды. Аз күш жұмсалатын құрылым компьютер пайдаланушыларының көпшілігінің қажеттіліктерін қанағаттандырады немесе одан да асып түседі.