Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бразилиялық Монако миллиардері және әлеуметтік өмірге белсенді қатысушы (1934–2022)
Brazilian Monegasque billionaire and socialite (1934–2022)
Лили Сафра (туған аты Уоткинс; сондай-ақ Коэн, Монтеверде және Бендахан; 30 желтоқсан 1934 – 9 шілде 2022) – төрт неке арқылы мол байлық жинаған бразилиялық Монако миллиардері және әлеуметтік өмірге белсенді қатысушы. Ол маңызды өнер коллекциясына ие болды және француз Ривьерасындағы тарихи Вилла Леопольдаға иелік етті. Оның жеке байлығы 1,3 миллиард долларға бағаланды. Ол банкир Эдмонд Сафраға үйленгеннен кейін қайырымдылық қызметіне белсенді түрде араласты, және ол 1999 жылы қайтыс болғаннан кейін олардың қоры арқылы жалғасты.
Lily Safra (née Watkins; also Cohen, Monteverde and Bendahan; 30 December 1934 – 9 July 2022) was a Brazilian Monegasque billionaire and socialite who amassed considerable wealth through her four marriages. She had a significant art collection and owned the historic Villa Leopolda on the French Riviera. Her net worth was estimated at $1.3 billion. She became strongly engaged with philanthropy when she married the banker Edmond Safra, and this continued through their foundation after his death in 1999.
Өмірбаян
Лили Сафра Лили Уоткинс 1934 жылдың 30 желтоқсанында Бразилияның Порто-Алегре қаласында дүниеге келді. Ол Чехословакияда туып, Бразилия темір жолдарын электрлендіру кезінде Оңтүстік Америкаға көшіп келген ағылшын-еврей тегіндес темір жол инженері Вольф Уайт Уоткинстің және орыс-еврей тегіндес уругвайлық Аннита Нудельман де Кастроның қызы болды. Ол Рио-де-Жанейрода өсті, кейін отбасымен Монтевидеоға (Уругвай) көшіп барды. 17 жасында ол итальяндық-еврей тегіне жататын аргентиналық шұлық-жорғаш өндірушісі Марио Коэнмен танысып, үйленді. Олардың үш баласы болды. Лили мен Марио Коэн 1960 жылдардың басында ажырасты. Оның бұрынғы фамилиясы Гринберг. Ол 1939 жылы Еуропадан қашқан румындық-еврей иммигранты. Ол Нью-Йорк Республикалық Ұлттық банкін құрды. Жұбайлар уақыттарын Нью-Йорк, Монако, Женева қалаларындағы үйлерде және Француз Ривьерасындағы Вилла Леопольдада өткізді. 1999 жылдың 2 желтоқсанында Лили мен Эдмонд Сафра Монако азаматтығын алды. Эдмонд Сафра "мұнда өзін соншалықты қауіпсіз сезінгендіктен, Монакода ұйықтағанда оның күзетшілері түнде қалушы емес еді". Бұрынғы АҚШ-тың «Жасыл берет» әскери тобының мүшесі Тед Махер Эдмонд Сафраны құтқару арқылы оның құрметіне ие болу үшін өрттің шығуына себепкер болды деген айып тағылды, бірақ ол бақылаудан шығып кетті. Махер кінәлі деп танылып, он жылға бас бостандығынан айырылды. Эдмонд Сафра өзінің мүлкінің 50%-ын бірнеше қайырымдылық қорына сыйлады, ал қалған бөлігі отбасы мүшелері мен әйелі Лилиге бөлінді, ол 800 миллион доллар алды. Леди Колин Кэмпбеллдің «Императрица Бьянка» романы (2005) Сафраның адвокаты Энтони Джулиус тарапынан жала жабу романы деп есептелді. Ұлыбританиядағы заңдық шараларға жауап ретінде, оның баспагерлері «Аркадия» кітапты кері тартып алып, сатылмаған даналарын жойды.
Lily Safra was born Lily Watkins on 30 December 1934 in Porto Alegre, Brazil. She was the daughter of Wolf White Watkins, a railway engineer of Anglo Jewish origin who was born in Czechoslovakia and moved to South America during the electrification of Brazilian railroads, and Annita Noudelman de Castro, a Uruguayan of Russian Jewish ancestry. She grew up in Rio de Janeiro, and then moved with her family to Montevideo, Uruguay. At age 17, she met and married Mario Cohen, an Argentine hosiery magnate of Italian Jewish descent. They had three children. Lily and Mario Cohen divorced in the early 1960s. formerly Greenberg. He was a Romanian Jewish immigrant who fled Europe in 1939. He founded the Republic National Bank of New York. The couple divided their time among homes in New York City, Monaco, Geneva, and the Villa Leopolda on the French Riviera. On 2 December 1999, Lily and Edmond Safra gained Monegasque citizenship. Edmond Safra "apparently felt so safe here that he did not have his bodyguards stay the night when he slept in Monaco". Ted Maher, a former U. S. Green Beret, was accused of starting the fire in order to gain acceptance from Edmond Safra when he would ultimately rescue him, but it went out of control. Maher was convicted and sentenced to ten years in jail. Edmond Safra left 50% of his assets to several charities, with the remainder divided among his family members and wife Lily, who received $800 million. Lady Colin Campbell's novel Empress Bianca (2005) was considered to be a defamatory roman à clef by Safra's solicitor, Anthony Julius. Reacting to the legal threat in the United Kingdom, its publishers, Arcadia, withdrew the book and destroyed unsold copies.
Қайырымдылық және өнер коллекциясы
Лили Сафра көптеген қорларға, ұйымдарға және қайырымдылық қорына көмек көрсетті. 1977 жылы ол күйеуі Эдмонд Сафрамен және Нина Вайнермен бірге Халықаралық сефард білім беру қорын құрды. Ол медициналық зерттеулерді және гуманитарлық көмекті қолдайтын Эдмонд Дж. Сафра қорының төрағасы болды. Гарвардта Эдмонд Дж. Сафра атындағы этика орталығы құрылды. 2010 жылы ол 12 миллион доллардан астам сомада институционалдық жемқорлық бойынша көп салалы зерттеу зертханасын құрды. Оның негізінен қолөнерден тұратын коллекциясының бір бөлігі 2011 жылы Sotheby’s аукционында сатылды. 2012 жылы Лили Сафра күйеуі Эдмонд Дж. Сафраның естелігіне арнап Герхард Рихтердің «Abstraktes Bild 849 3» (1997) туындысын Израиль мұражайына сыйға берді. Израиль мұражайына сыйға берілген бірнеше туынды қазір музейдің Эдмонд және Лили Сафра көркем өнер қанатында орналасқан. Оның көптеген сыйлықтары өнер коллекциясының бір бөлігін сату арқылы жасалды. 2012 жылы ол 70 зергерлік бұйымды, соның ішінде 34,05 караттық тікбұрышты кесілген бриллиант сақинаны 20 қайырымдылық ұйымына, оның ішінде Руанданың мұқтаж балаларына көмектесетін ұйымға сатты.
Lily Safra supported numerous foundations, organisations, and charities. In 1977, she, her husband Edmond Safra, and Nina Weiner founded the International Sephardic Education Foundation. She chaired the Edmond J. Safra Foundation, which supports medical research and humanitarian relief. The Edmond J. Safra Foundation Center for Ethics has been established at Harvard. In 2010, her donation of over $12 million established a cross disciplinary research laboratory on institutional corruption. Part of her collection, which mainly consists of handicrafts, was auctioned at Sotheby's in 2011. In 2012 Lily Safra donated Gerhard Richter’s Abstraktes Bild 849 3 (1997) to the Israel Museum in memory of her husband, Edmond J. Safra. Several works donated to the Israel Museum are now housed in the museum's Edmond and Lily Safra Fine Arts Wing. Many of her donations came through selling pieces of her vast art collection. In 2012 she sold 70 pieces of jewelry, including a 34.05 carat rectangular cut diamond ring, to benefit 20 charities, including one that aided impoverished Rwandan children.
Төтенше көмек
Сафра Американың Қызыл Крестін қолдап, 2005 жылы «Катрина» дауылынан зардап шеккендерге көмек көрсетті. Эдмонд Дж. Сафра филантропиялық қоры арқылы ол Хайфа университетінде Эдмонд Дж. Сафра атындағы оқу қиындықтарын зерттеуге арналған ми зерттеу орталығын құруға мұрындық болды. 2005 жылы Sotheby’s аукционында жеке жинағынан жиһаз бен өнер туындыларын сатқан кезде Сафра Нью-Йорктегі қайырымдылық ұйымдарына 3 миллион доллар сыйлады, оларды күйеуімен бірге көп жылдар бойы қолдаған, сондай-ақ «Катрина» дауылынан кейін қайта құруға көмектесу үшін Жаңа Орлеандағы Диллард университетіне де сыйлық берді. 2011 жылы Sotheby’s Сафра мырза мен ханым Сафраның жинақтарының аукционы Нью-Йорк қаласында өткізілгенін хабарлады, онда жиһаз, суреттер, күміс заттар мен сәндік бұйымдар қойылды. 2012 жылдың мамыр айында Сафра Женевадағы Christie’s аукционына өзінің жеке зергерлік бұйымдарының 70 данасын қоюды ұсынды. «Үміт үшін әшекейлер» аукционына JAR зергері жасаған 18 бұйым кірді, бұл зергердің сатылған ең ірі жеке коллекциясы болды. Сатудан түскен барлық рекордтық табыс денсаулық сақтау, білім беру, дін және мәдениет салаларындағы әлемнің 32 қайырымдылық ұйымына, соның ішінде Эльтон Джонның ЖҚСҚ қоры мен Румыниядағы «Үміт және балалар үйлері» қорына берілді.
Safra supported the American Red Cross and helped the Hurricane Katrina victims in 2005. Through the Edmond J. Safra Philanthropic Foundation, she helped found the Edmond J. Safra Brain Research Center for the Study of Learning Disabilities at the University of Haifa. In connection with the 2005 sale at Sotheby's of furniture and art from her collection, Safra donated $3 million to charities in New York which she and her husband had supported for many years, along with a gift to Dillard University in New Orleans to help them rebuild after Hurricane Katrina. Sotheby's announced in 2011 that an auction of Mr. and Mrs. Safra's collections, including furniture, artwork, silverware, and decorative objects, took place in New York City. In May 2012, Safra proposed to Geneva's Christie's an exceptional auction of 70 pieces of her personal jewelry collection. The Jewels for Hope sale included 18 pieces by JAR, the largest personal collection designed by the jeweler ever to be sold. The entire record profits from the sale were donated to 32 charitable institutions around the world in the fields of healthcare, education, religion and culture, including the Elton John AIDS Foundation and Hope and Homes for Children in Romania.
Дін
Сафра Манхэттендегі Эдмонд Дж. Сафра синагогасының құрылысын аяқтауға көмектесті.
Safra ensured the completion of the Edmond J. Safra Synagogue in Manhattan.
Денсаулық сақтау саласындағы зерттеулер
2009 жылы Сафра Елтон Джонның Жұлдызды қордан (AIDS Foundation) ұзақ жылдар бойы қолдау көрсеткені үшін «Тұрақты көзқарас» (An Enduring Vision) сыйлығымен марапатталды. 2013 жылдың қазан айында Сафра қордың гранттар беру бағдарламаларын қолдау үшін 1 миллион доллар сыйлады. Сол жылы Сафра Тель-Хашомердегі Эдмонд және Лили Сафра балалар ауруханасына 16 миллион доллар қаржы жұмсады. Ол сондай-ақ «Бір балаға бір ноутбук» (One Laptop Per Child) жобасына 5 миллион доллар көмектесті. Вашингтон қаласына жақын орналасқан Ұлттық денсаулық сақтау институтында (National Institutes of Health) аурумен күресіп жатқан науқастар мен олардың отбасылары үшін Эдмонд Дж. Сафра отбасылық жатақханасын (Family Lodge) құрды. 2010 жылдың шілдесінде ол Париждегі Ми және жұлын жарақаттары институтына (Institute for Brain and Spinal Cord Injuries) 8 миллион евро сыйлады. Қор және Сафра сонымен қатар Еврей университетіндегі Эдмонд және Лили Сафра ми ғылымдары орталығын (Center for Brain Sciences), Тель-Авив университетіндегі Эдмонд Дж. Сафра биоинформатика орталығын (Center for Bioinformatics) және Эдмонд Дж. Сафра этика орталығын (Center for Ethics) құруға көмектесті. Сафра Майкл Дж. Фокс Паркинсон ауруын зерттеу қорының (Michael J. Fox Foundation for Parkinson's research) директорлар кеңесінде қызмет етті. 2020 жылы Қор Паркинсон ауруын зерттеу және емдеуге Сафраның зор қайырымдылық үлесін құрметтеу үшін Эдмонд Дж. Сафра гуманитарлық сыйлығын (The Edmond J. Safra Humanitarian Award) құру туралы хабарлады. Эдмонд Дж. Сафра қорының төрағасы ретінде Лили Сафра Майкл Дж. Фокс қорының бірнеше бастамаларын, соның ішінде Паркинсон ауруының прогрессиялық маркерлерін анықтау жобасын (Parkinson's Progression Markers Initiative) және Эдмонд Дж. Сафра қозғалыс бұзылыстары саласындағы стипендиясын (The Edmond J. Safra Fellowship in Movement Disorders) қаржыландыруға бағыт берді. Сондай-ақ 2009 жылы Сафра Клод Помпиду қорына (Claude Pompidou Foundation) Францияның Ницца қаласында Альцгеймер ауруын зерттеу және емдеу жөніндегі Клод Помпиду институтын (Claude Pompidou Institute) салу және аяқтау үшін 7 миллион евро көмектесетінін уәде берді. Институт 2014 жылы ашылып, алғашқы науқастарын қабылдады. Сафра Ұлыбританиядағы «Үміт және балалар үйлері» (Hope and Homes for Children) ұйымының демеушісі және Румыниядағы балаларға көмектесу жұмысын қолдады.
In 2009, Safra was honored by the Elton John AIDS Foundation with its "An Enduring Vision" award for her long time support. In October 2013, Safra donated $1 million in support of the foundation's grant making programs. That same year, Safra contributed $16 million toward Edmond and Lily Safra Children's Hospital in Tel HaShomer. She also donated $5 million toward the One Laptop Per Child project. She established the Edmond J. Safra Family Lodge, for patients battling illnesses, as well as their families, at the National Institutes of Health near Washington, D. C. In July 2010, she donated 8 million euros to the Institute for Brain and Spinal Cord Injuries in Paris. The Foundation and Safra also helped establish the Edmond and Lily Safra Center for Brain Sciences at the Hebrew University, and the Edmond J. Safra Center for Bioinformatics and the Edmond J. Safra Center for Ethics at the Tel Aviv University. Safra served on the board of directors for the Michael J. Fox Foundation for Parkinson's research. In 2020, the Foundation announced the creation of The Edmond J. Safra Humanitarian Award to honor Mrs. Safra's profound philanthropic contributions to Parkinson's research and care. During her tenure as Chairwoman of The Edmond J. Safra Foundation, Lily Safra directed support to a number of initiatives at The Michael J. Fox Foundation, including early funding for the Parkinson's Progression Markers Initiative and The Edmond J. Safra Fellowship in Movement Disorders. Also in 2009, Safra promised the Claude Pompidou Foundation a donation of 7 million euros for the construction and completion of the Claude Pompidou Institute for Alzheimer's research and treatment in the city of Nice, France. The institute was inaugurated and welcomed its first patients in 2014. Safra was a Patron of Hope and Homes for Children in the UK and a supporter of its work for children in Romania.
Өнер және мәдениет
Сафра қазіргі заманғы өнер мұражайының төрағалық кеңесінің мүшесі болды. 2019 жылдың сәуірінде Сафра соборға ауыр зақым келген өрттен кейін Париждің Нотр-Дам соборының қалпына келтірілуіне 10 миллион евро көмектесуге уәде берді.
Safra was a member of the Chairman's Council of the Museum of Modern Art. In April 2019, Safra pledged €10 million towards the restoration of Notre Dame de Paris after the fire which greatly damaged the cathedral.