Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық меценат (1932–2003)
British philanthropist (1932–2003)
Сэр Пол Гетти (/g//ɛ//t//i/; туған есімі Юджин Пол Гетти; 7 қыркүйек 1932 – 17 сәуір 2003), көбінесе Джон Пол Гетти кіші деп танылатын, британдық меценат және кітап коллекционері болған. Ол сол кездегі әлемдегі ең бай адамдардың бірі болған Дж. Пол Геттидің (1892–1976) бес ұлының үшіншісі еді. Оның анасы Дж. Пол Геттидің төртінші әйелі, Энн Рорк болды. Гетти отбасының байлығы Джордж Франклин Гетти құрған мұнай бизнесінің нәтижесінде пайда болды. Оның ұлдарының бірі, Марк Гетти, Getty Images суреттер агенттігін құрды. Туған кезде оған Юджин Пол Гетти деген есім берілді, бірақ өмірінің соңында Пол Гетти, Джон Пол Гетти, Жан Пол Гетти кіші және Джон Пол Гетти II сияқты басқа да есімдерді қабылдады. 1973 жылы оның ұлы Джон Пол Гетти III Италияда кепілге алынды, себебі Дж. Пол Гетти кепіл төлеуден бас тартты. 1986 жылы ол крикет, өнер және Консервативтік партияға қосқан үлесі үшін құрметті рыцарь атағымен марапатталды. Оның құрметті рыцарь атағы британдық азаматтық алғаннан кейін толыққанды рыцарь атағына ие болды. Ұзақ жылдар бойы Англияға сүйіспеншілікпен қараған ол 1997 жылы британдық азаматтығын алды. 1998 жылы ол өзінің есімін ресми түрде өзгертті, Юджин есімінен бас тартып, Сэр Пол Гетти КБЭ ретінде танылуын қалады.
Sir Paul Getty ('/g//ɛ//t//i/; born Eugene Paul Getty; 7 September 1932 – 17 April 2003), known widely as John Paul Getty Jr., was a British philanthropist and book collector. He was the third of five sons born to J. Paul Getty (1892–1976), one of the richest men in the world at the time. His mother was J. Paul Getty's fourth wife, Ann Rork. The Getty family's wealth was the result of the oil business founded by George Franklin Getty. One of his sons, Mark Getty, co founded the visual media company Getty Images. At birth, he was given the name Eugene Paul Getty, but in later life, he adopted other names, including Paul Getty, John Paul Getty, Jean Paul Getty Jr. and John Paul Getty II. In 1973, his son John Paul Getty III was held captive in Italy, as J. Paul Getty refused to pay a ransom. In 1986, he was awarded an honorary knighthood for services to causes ranging from cricket, to art and to the Conservative Party. His honorary knighthood would eventually become substantive upon the required acquisition of British citizenship. A long time Anglophile, he became a British citizen in 1997. In 1998, he changed his name by deed poll when he renounced the first name Eugene and wished to be known as Sir Paul Getty KBE.
Ерте өмір
Джон Пол кіші 1932 жылдың 7 қыркүйегінде Италияның Генуя қаласына жақын суларда кемеде дүниеге келді, ата-анасы Энн мен Дж. Пол Гетти саяхаттап жатқанда. Оның тууы Ла Специяда Эухенио Пол Гетти деген атпен тіркелді, себебі итальяндық нотариус Джон есімін жаңылыстырып естіген. 1958 жылы ол Италия билігімен заңды түрде атын Джон Пол деп өзгертті. Ол бастапқыда АҚШ-тың Калифорния штатындағы Лос-Анджелесте өсті. Оның ата-анасының некесі Дж. Полдің шетелге жиі және ұзаққа кетіп тұруымен және эмоционалдық жақындықтан алыстауымен қиындыққа тап болды. Энн Гетти 1936 жылы Невада штатының Рино қаласында Дж. Пол Гетти ағадан ажырасып, эмоционалдық қатыгездік пен ұлына немқұрайлы қарауды себеп етті. Ол әр ұлына, Пол кіші мен Гордонға айына 1000 доллар көмек төлеуге сот шешім шығарды. 1938 жылы Энн үшінші күйеуі Джозеф Стэнтон МакИнерниге үйленді және отбасы Сан-Францискоға көшіп кетті. Пол кіші Санкт-Игнатиус колледжінің дайындық мектебінде және Сан-Франциско университетінде оқыды, екеуі де иезуиттер мектебі болды. Оқушылық шағында ол анасының ынталандыруымен кітап оқуға және музыкаға үлкен қызығушылық танытты. 1950 жылы Корея соғысына қатарына алынып, соғыс жылдарының барлығын Оңтүстік Кореяның Сеул қаласындағы американдық штаб-пәтерінде өткізді. Қызметтен босатылғаннан кейін ол Сан-Францисколық белгілі федералды судьяның қызы Әбигейл Харриспен танысып, 1956 жылдың басында олар үйленді. Оның тұңғыш баласы Джон Пол Гетти III 1956 жылдың қараша айында дүниеге келді. Келесі жылы ол ағасы Гордонға, Getty еншілес компаниясы Tidewater Petroleum вице-президентіне жұмыс сұрады. Ағасы оған Марин округіндегі Tidewater бензин стансасында газ құюға жұмыс берді. Бір жылдан кейін, 12 жылдан бері көрмеген әкесі оны отбасымен бірге Парижге шақырып, Пол кішіге Римдегі Getty Oil-дің итальяндық еншілес компаниясы Getty Oil Italiana президенті қызметін ұсынды.
John Paul Jr. was born on board ship in the waters near Genoa, Italy, on 7 September 1932, while his parents Ann and J. Paul Getty were travelling. His birth was registered at La Spezia with the name Eugenio Paul Getty, when the Italian notary misheard the name John. He would legally alter his name with the Italian authorities to John Paul in 1958. He was initially raised in Los Angeles, California, United States. His parents' marriage was troubled by J. Paul's long absences abroad and his emotional distance. Ann Getty divorced J. Paul Getty Sr. in 1936 in Reno, Nevada, claiming emotional cruelty and neglect. She was awarded $1,000 per month in child support for each of her sons, Paul Jr. and Gordon. In 1938, Ann married her third husband, Joseph Stanton McInerney, and the family moved to San Francisco. Paul Jr. attended St. Ignatius College Preparatory and the University of San Francisco, both Jesuit schools. Throughout his adolescence, he showed a great interest in reading and music, encouraged by his mother. In 1950 he was drafted to serve in the Korean War, spending the duration working at the American headquarters in Seoul, South Korea. After he was discharged he met Abigail Harris, the daughter of a prominent San Franciscan federal judge, and the two were married in early 1956. His first child, John Paul Getty III was born in November 1956. The following year he approached his brother Gordon, vice president of the Getty subsidiary Tidewater Petroleum, asking for a job. His brother gave him a job pumping gas at a Tidewater gas station in Marin County. After a year, his father, whom he had not seen in 12 years, was favourably impressed enough to invite his family and him to Paris, where he offered Paul Jr. a job as president of Getty Oil's Italian subsidiary, Getty Oil Italiana, in Rome.
Некелер
Оның алғашқы некесі Абигейл "Гейл" Харриспен болған, ол бұрын су полосының чемпионы атанған. Олар 1964 жылы ажырасып, төрт балалары болды: Джон Пол Гетти III, Марк Гетти, Ариадне Гетти және Айлин Гетти. Оның қызы Айлин Гетти – бұрын Элизабет Тейлордың ұлы Кристофер Уайлдингке үйленген, СПИДке қарсы күрескер; 2005 жылдан бері принц Алессандро Русполидің ұлы Бартоломео Русполиге (1978 жылы туған) үйленген. Екінші некесі 1966 жылдың 10 желтоқсанында голланд актрисасы, модель және стиль иконасы Талита Полмен болды, ол суретші Август Джонның қызы Поппеттің келіні болған. 1969 жылдың қаңтарында Марокконың Марракеш қаласындағы үйдің шатырында олар танымал суретке түсті. Патрик Личфилд түсірген фотода Талита Гетти қабырғаға сүйеніп тұр, ал күйеуі фондық жағында капюшонды джелаба мен күн көзілдірігінде. Бұл фотосурет американдық Vogue журналында және 1999 жылдың қыркүйек айында қайтадан American Vogue журналында жарияланды және қазір Лондонның Ұлттық портрет галереясының коллекциясында сақталады. Сурет түсірілгеннен екі жарым жыл өткен соң, Талита 1971 жылдың 11 шілдесінде героиннің артық дозасынан қайтыс болды. Одан кейін Геттидің ұлы, Тара Габриэль Граммофон Галактик Гетти (1968 жылдың маусымында туған) қалды, ол Африкада экологиялық сақтаумен айналысады. Тара Англияның оңтүстік-батысындағы Дорсет графтығындағы Бландфорд Форум қаласына жақын Милтон Аббас ауылындағы Милтон Абби мектебінде білім алды. 1994 жылы ол үшінші рет Виктория Холдсвортқа үйленді.
His first marriage was to Abigail "Gail" Harris, a former water polo champion. They divorced in 1964, having had four children: John Paul Getty III, Mark Getty, Ariadne Getty and Aileen Getty. His daughter, Aileen Getty, is an AIDS activist formerly married to Elizabeth Taylor's son Christopher Wilding; married since 2005 to Bartolomeo Ruspoli (b 1978), son of Prince Alessandro Ruspoli. His second marriage was to the Dutch actress, model and style icon Talitha Pol, stepdaughter of painter Augustus John's daughter Poppet, on 10 December 1966. The two posed for an iconic photograph on a rooftop in Marrakesh, Morocco, in January 1969. The photo, taken by Patrick Lichfield, shows Talitha Getty crouched down leaning on a wall and her husband in the background in a hooded djellaba and sunglasses. The photo appeared in American Vogue and again in the September 1999 issue of American Vogue and is part of the collection of the National Portrait Gallery in London. Two and a half years after the photo was taken, Talitha died of a heroin overdose on 11 July 1971. She was survived by her son with Getty, Tara Gabriel Gramophone Galaxy Getty (born June 1968), an ecological conservationist in Africa. Tara attended Milton Abbey School in the village of Milton Abbas, near the market town of Blandford Forum in Dorset in South West England. In 1994, he married for the third time to Victoria Holdsworth.
Жеке проблемалар
1966 жылы Талитаға үйленгеннен кейін, жұбайлар 1960-шы жылдардың контрмәдениетіне толыққандай еніп, Италияның Рим және Марокконың Марракеш қалаларында тұрды. Таиландқа саяхат барысында олар героинге ауыр тәуелділікке ұшырады. Есірткінің барлық түрін жек көретін Гети ағасы ұлының тәуелділігі туралы естіген соң, оның емделуін талап етті. Пол кіші бас тартты және Getty Oil Italiana компаниясынан кетті. Олар отбасылық трасттан түсетін, жылына 100 000 доллар көлеміндегі табыспен күш көрді. 1969 жылы ол Талитадан бөлініп кетті, ол өзін емдеуге бел буды. Ол Челсидегі, Лондонда, 16 Cheyne Walk үйін сатып алды, онда 1860-шы жылдары викториялық суретші Данте Габриэль Россетти тұрған, Талита мен ұлы Тараның тұруы үшін, ал ол өзі Римде қалды.
After he married Talitha in 1966, the couple became immersed in the counterculture of the 1960s, living between Rome, Italy, and Marrakesh, Morocco. During a trip to Thailand, the couple developed serious heroin addictions. When Getty Sr., who abhorred taking drugs of any kind, heard of his son's addiction, he insisted on his becoming sober. Paul Jr. refused and tendered his resignation from Getty Oil Italiana. The couple lived off his income from the family trust, which amounted to $100,000 a year. In 1969, he and Talitha separated as she decided to focus on becoming sober. He purchased No. 16 Cheyne Walk in Chelsea, London, where the Victorian artist Dante Gabriel Rossetti had lived in the 1860s, for Talitha and their son, Tara, to live in, while he remained in Rome.
Талитаның өлімі
Бірнеше жыл бөлек тұрғаннан кейін Талита, сол кезде есірткіден бас тартып, 1971 жылдың басында Пол кішіден ажырасуды сұрады. Әлі де әйеліне ғашық болған ол, оны Римге шақырып, татуласуға тырысуын өтінді. Оның адвокаты ажырасу процесі жеңілдеуі үшін, Полмен татуласуға тырысқанын дәлелдеуі керек екенін айтқан соң, Талита 9 шілдеде Римге кетті. 1971 жылдың 11 шілдесі таңында ол Пьяцца д’Аракоэлидегі Гетти пәтерінде қайтыс табылған күйде жатты. Салдарынан жасалған сараптамада оның денесінде алкоголь мен барбитураттар бар екені анықталды, бірақ ол Геттимен бірге уақыт өткізгенде героинге қайта тәуелді болған деген қауесет тарады. Гетти әлі де өз әдетінен айырылмаған еді. 1971 жылдың желтоқсанында итальян билігі Талитаның өлімі бойынша келесі наурыз айында тергеу жүргізілетінін мәлімдеді. Олар Геттиден тергеушілермен кездесіп, оның өліміне қатысты жағдайды сипаттауын сұрады. Өзінің есірткіге тәуелділігінің айыпталғандықтан және түрмеге қамалуы мүмкін екенінен қорқып, Гетти Англияға қашып кетті. Гетти кіші әкесі Дж. Пол Геттиден ақша сұрады, бірақ ол 13 немересі де сондай жағдайға түсуі мүмкін екенін айтып, бас тартты. 1973 жылдың қарашасында бір газет редакциясына шаш және адам құлағы салынған конверт келді. Екінші талап итальяндық пошта ереуілі салдарынан үш аптаға кешіктірілді. Құрылтайшылардың тоғызы, оның ішінде Калабриядағы мафиялық ұйым «Ндрангетаның» жоғары лауазымды өкілдері Жироламо Пиромали мен Саверио Маммолити ұсталды. Қылмыскерлердің екеуі сотталып, түрмеге жіберілді, ал қалғандары дәлел жетіспеуіне байланысты ақталды, соның ішінде «Ндрангета» басшылары. Төлемнің көп бөлігі табылмады. Гетти III осы оқиғадан ауыр психикалық жарақат алды және есірткіге тәуелді болды. 1981 жылы есірткі мен алкогольдің қоспасынан келген инсульт салдарынан Гетти III сөйлеу қабілетін жойып, көру қабілеті нашарлап, денесінің бір бөлігіне салдақ келді. Ол өмірінің соңына дейін осы жағдайда өмір сүрді. 2011 жылдың 5 ақпанында 54 жасында қайтыс болды. Пол III ұрлықтан кейін ПТСР-мен күресті, сондай-ақ алкоголь мен есірткіге тәуелді болды. 1981 жылдың сәуірінде ол есірткіге артық доза беріп, сал болып, соқыр қалды. Келесі қарашада оның анасы Гейл бұрынғы күйеуін ұлының медициналық шығындарын жабу үшін айына 25 000 доллар төлеуге сотқа берді. Отбасылық трастынан жылына 20 миллион доллардан астам табыс таба тұра, Пол II емделу ақысын төлеуден бас тартты, ал оның ағасы Гордон сіңілі баласының шығындарын төледі. Сотқа беруге рұқсат берген судья Пол кішіні сөккен: «Гетти мырза өзінің моральдық міндеттемелерін орындаудан гөрі сотқа көп ақша жұмсағаны үшін ұялуы керек». Ұлының денсаулығының нашарлығына күмәнданып, Гетти оны растау үшін заңгерін Лос-Анджелеске жіберді және ақырында шығындарды төлеуге келісті.
After living apart for several years, Talitha, who was sober at the time, asked Paul Jr. for a divorce in early 1971. Still in love with his wife, he insisted that she come to Rome and try for a reconciliation. When her lawyer advised her that divorce proceedings would be easier if she could show that she had attempted reconciliation with Paul, she left for Rome on 9 July. On the morning of 11 July 1971, she was found dead in the Getty apartment in Piazza d'Aracoeli. The autopsy ruled that she had alcohol and barbiturates in her system, but rumours flared up that she had suffered a heroin relapse while spending time with Getty, who was still embroiled in his addiction. In December 1971, Italian authorities announced that an inquest would be held into Talitha's death the following March. They requested Getty meet with investigators to describe the circumstances surrounding her death. Afraid his own drug addiction would result in his being indicted and potentially imprisoned, Getty left for England. Getty Jr. asked his father J. Paul Getty for the money, but was refused, arguing that his 13 other grandchildren could also become kidnap targets if he paid. In November 1973, an envelope containing a lock of hair and a human ear arrived at a daily newspaper. The second demand had been delayed three weeks by an Italian postal strike. Nine of the kidnappers were apprehended, including Girolamo Piromalli and Saverio Mammoliti, high ranking members of the 'Ndrangheta, a Mafia organization in Calabria. Two of the kidnappers were convicted and sent to prison; the others were acquitted for lack of evidence, including the 'Ndrangheta bosses. Most of the ransom money was never recovered. Getty III was permanently affected by the trauma and became a drug addict. After a stroke brought on by a cocktail of drugs and alcohol in 1981, Getty III was rendered speechless, nearly blind and partially paralyzed for the rest of his life. He died on 5 February 2011, at the age of 54. Paul III struggled with PTSD from his kidnapping and with alcohol and drugs. In April 1981, he suffered a drug overdose which left him paralyzed and almost blind. The following November, his mother Gail sued her ex husband for $25,000 per month to support their son's medical expenses. Despite earning more than $20 million a year from his family trust, Paul II refused to pay for the treatment, leaving his brother, Gordon, to pay his nephew's expenses. The litigation judge who allowed the case to go to trial scolded Paul Jr.: "Mr. Getty should be ashamed of himself spending far more money on court obligations than living up to his moral duties." Claiming that he doubted the severity of his son's debilitation, Getty sent his lawyer to Los Angeles to confirm it and finally agreed to pay the costs.
Вормсли саябағы
Лондон клиникасында тоғыз ай жұмыс істеген кезінде Гетти жақын досы Кристофер Гиббстің кеңесімен Букингемширдегі Вормсли Парктегі ескірген ауылдық үйді сатып алды. 1986 жылғы наурыз айында босатылғаннан кейін ол 18 ғасырдағы үйді қайта жаңғыртуға және 3000 акр саябақты қалпына келтіруге кірісті. Бұл жобаға бұғы саябағын құру, 1500 акр шырша орманын қайта ормандандыру, сондай-ақ 400 метр тереңдікте орналасқан артезиан суымен толтырылған 4 акрлық жасанды көлді тереңдету кірді. Георг дәуіріндегі үйді қалпына келтірумен қатар, Гетти өзінің көптеген кітаптарын сақтау үшін жергілікті кремнийден салынған, қамал сияқты қосымша ғимарат, ішкі жылытылатын бассейн және "Овал" крикет алаңының көшірмесін салдырды. Мүгедек баласын орналастыру үшін ол бассейнге жақын жерде, сумен емделу жаттығуларын жасауға ыңғайлы үй салдырды. Алты жылдық жобаға шамамен 60 миллион фунт стерлинг жұмсалды. Кәсіби крикет алаңын ашу үшін 1992 жылдың қыркүйегінде Имран Хан мен Боб Уайт басқарған матч өткізілді, онда премьер-министр Джон Мейджор және Королева Ана, Королева-шеше құрметті қонақтар ретінде қатысты. Оның құрметіне аталған крикет командасына оның құрметті крикет менеджерлері Брайан Джонстон (1992–1993) және Колин Инглеби Маккензи (1994–2006) шақырған өткен мен қазіргі крикет жұлдыздары кірді.
During his nine month stint in The London Clinic, Getty purchased a dilapidated country estate in Buckinghamshire, Wormsley Park, on the advice of his close friend Christopher Gibbs. After his release in March 1986, he devoted himself to remodeling the 18th century mansion and restoring the 3,000 acres of parkland. This included the creation of a deer park, the reforestation of 1,500 acres of beechwood forest, and the dredging of a man made four acre lake with water tapped from an aquifer 400 feet below ground. Along with the restoration of the Georgian mansion house, Getty added a castle like addition made of local flint built to house his extensive library, an indoor heated pool, and a replica of The Oval cricket ground. To house his disabled son, he had an accessible cottage built near the pool, from where he could do his water rehabilitation exercises. The six year project cost an estimated £60 million. To inaugurate his professional cricket ground, Getty hosted a match in September 1992 captained by Imran Khan and Bob Wyatt, with the Prime Minister, John Major and Queen Elizabeth the Queen Mother as his guests of honour. His eponymous cricket eleven comprised cricketing stars of both past and present assembled by his honorary cricket managers, Brian Johnston (1992–1993) and Colin Ingleby Mackenzie (1994–2006).
Қайырымдылық
Гетти өнер және мәдениет салаларына 140 миллион фунт стерлингтен астам қаржы бөлді, оның ішінде Ұлттық галерея 50 миллион фунт стерлинг алды. 1987 жылы ол Британ империясы орденінің (KBE) рыцары атанды, бірақ шетелдік азамат болғандықтан «Сэр» атағын қолдана алмады. 1997 жылдың желтоқсанында Гетти британдық азаматтыққа ие болып, АҚШ азаматтығынан бас тартты. Патшайым: «Енді сіз атағыңызды қолдана аласыз. Ұнады ма?» Гетти Суррей округінің крикет клубының президенті болды және Лордс крикет алаңына жаңа трибуна салуға ақша берді. Крикетке және кітаптарға деген құмарлығын ол крикет альманахиның белгілі баспасы – «Уисден» газетінің иелігін сатып алып біріктірді. Гетти Вормслиде керемет кітапхана салып, Чосердің тұңғыш басылымы, Бен Джонсонның Спенсердің түсіндірмелі данасы және Шекспирдің фолиолары сияқты құнды жәдігерлерді жинады. Ол кітап коллекционерлері арасында әйгілі Роксбург клубының көрнекті мүшесі болды. Оның жеке капиталы 1,6 миллиард фунт стерлингке бағаланды. Оның қайырымдылықтарына Ұлттық галерея, Британ мұражайы, Британ кино институты, Херефорд соборы, Сент-Пол соборы, Империялық соғыс мұражайы және Сент-Джеймс католик шіркеуі кірді. Оның сыйлықтарының арасында, Канованың «Үш грация» және Рафаэльдің «Қызғылт Мадонна» картиналарын сатып алуға жасаған үлесі Шотландияның Ұлттық галереясының сатып алуын жеңілдетті, бұл оның әкесі құрған Дж. Пол Гетти мұражайының күш-жігерін тоқтатты. 2001 жылдың маусым айында Гетти Консервативтік партияға 5 миллион фунт стерлинг қаржы берді.
Getty donated more than £140m to artistic and cultural causes, from which the National Gallery received £50m. He was appointed Knight of the Order of the British Empire (KBE) in 1987, but as a foreign national could not use the title "Sir". In December 1997, Getty was granted British citizenship and renounced his US nationality. The Queen reportedly commented: "Now you can use your title. Isn't that nice?" Getty served as president of Surrey County Cricket Club and gave money to Lord's Cricket Ground to build a new stand. He combined his loves of cricket and books when he purchased the ownership of Wisden, the famous publishers of the cricketing almanack. Getty built an extraordinary library at Wormsley, collecting such treasures as a first edition of Chaucer, Ben Jonson's annotated copy of Spenser, and Shakespeare Folios. He was a notable member of the exclusive Roxburghe Club, famous among book collectors. His personal fortune was estimated at £1.6 billion. His donations included support for the National Gallery, the British Museum, the British Film Institute, Hereford Cathedral, St Paul's Cathedral, the Imperial War Museum, and St. James Catholic Church. Some of his donations, including contributions toward the purchases of Canova's The Three Graces by The National Galleries of Scotland and the Madonna of the Pinks by Raphael, foiled acquisition efforts by the J. Paul Getty Museum endowed by his father. In June 2001, Getty gave £5 million to the Conservative Party.
Өлім
Гетти 2003 жылғы 17 сәуірде 70 жасында көкірек инфекциясымен ауырғандықтан Лондон клиникасына емделуге түсіп, сонда қайтыс болды.
Getty died at age 70 on 17 April 2003, having been admitted for treatment to The London Clinic for a chest infection.
БАҚ-тағы бейнелеулер
Гетти-младший рөлін Эндрю Бучан "Дүниедегі барлық ақша" фильмінде, ал Майкл Эспер "Трест" телесериалында ойнайды, екеуі де Гетти III-нің қашқындалу оқиғасын көрсетеді.
Getty Jr. is portrayed by Andrew Buchan in the action film All the Money in the World and by Michael Esper in the television series Trust, both of which dramatize Getty III's kidnapping.