Кіріспе
XVI ғасырдағы португалдық саяхатшы Дом Диого Родригес, Дом Диого Ройз (шамамен 1490-1496; Лагос, Португалия – 21 сәуір 1577; Колва, Гоа) – Гоа маңында Дом Педро Маскареньястың басшылығымен қарапайым рульші ретінде теңіз сапарлары жасаған Үнді мұхитының португалдық саяхатшысы. Олар Жақсы Үміт мүйісінен шығысқа қарай, жаңа ашылған Гоаға дейінгі маршруттың әлі толық зерттелмеген суларымен жүзіп өтті. Диого Фернандес аралы («Домиго Фриз») 1509 жылы Дом Диого Лопес де Секейра тарапынан зерттелді, ал кейбір карталарда осы арал үшін «Дом Галопес» (басқаша транскрипцияланған қысқарту) атауы да кездеседі. Бірнеше жылдан кейін, 1528 жылы Гоадан Үнді мұхиты арқылы қайтып келе жатқан тағы бір португалдық саяхатшы Реюньон, Маврикий және Родригес аралдары арқылы өтіп, осы архипелагты Маскарен аралдары деп атады, оның аты оның отандасы және басшысы Педро Маскареньястың есімімен байланысты. Диого Родригес шамамен 1528 жылдың ақпанында Родригес аралын, Маскарен аралдары тобының бойымен өтетін, оның отбасының атын алып жүрген Родригес есімді саяхатшымен кездестірді. 1535-1548 жылдары Португалияның вице-королі Дом Нуньо да Кунья мен Гуджарат сұлтаны Бахадур Шах арасындағы Бассейн келісімінен кейін ол Сальсет аралының (кейін Бомбейдің бөлігі, қазіргі Мумбай) губернаторы болды. Ол сондай-ақ «Местре Диего» деп аталды, ал шіркеу Сальсеттегі (сол кезде Сальцете аралы деп аталған) ең мәртебелі шіркеу саналды; Рахолдағы бұл алғашқы шіркеу, демек Сальцетте 1565 жылы индуисттік ғибадатханалардың орнында, саздан салынды және сабаннан шатыр жабылды. Осылайша, оны бүкіл Оңтүстік Гоаның ана шіркеуі (Matriz) деп атауға болады, ол Igreja da Nossa Senhora de Neves деп аталды. Гоаның алғашқы архиепископы Дом Гаспар Хорхе де Леао Перейра осы жерді таңдау үшін Маргао және оның айналасына жеке келді. Бірнеше жерді аралап көргеннен кейін, ол Рахолда жерге жебе лақтырып, сонда шіркеу салуды бұйырды; Родригес, Рахол капитаны, қажетті шараларды қабылдауға тағайындалды. Жозе Николау да Фонсека Диого Родригес Гоадағы Колвада қайтыс болғанын және сол кезде ол Рахолдағы Igreja da Nossa Senhora de Neves деп аталған бекіністің капитаны болған Сальцеттегі ана шіркеуінің (Matriz) ішінде жерленгенін жазды. Оның қабіріндегі жазуда: «Aqui jaz Diogo Rodrigues o do Forte, Capitão desta Fortaleza, O qual derrubou os pagodes destas terras. Falleceu a 21 de Abril de 1577 annos» деп жазылған. Ағылшын тілінде бұл мынадай аударылады: «Осы аумақтағы пагодаларды қиратқан осы бекіністің капитаны Диого Родригес осында жатыр. Ол 1577 жылдың 21 сәуірінде қайтыс болды». Оның қабірінің жазуы мен қалдықтары әлі күнге дейін 1577 жылдан бері Igreja da Nossa Senhora de Neves шіркеуінің алтарының жанында сақталған. Гоадағы Сальсетте индуисттік ғибадатханалар 1567 жылы Диего тарапынан қиратылды, ол осы қиратуды жеке бақылады. Вице-король 1565 жылдың желтоқсанында жаңа ғибадатханалар салуға және қолданыстағыларды жөндеуге тыйым салатын жарлық шығарды, онда былай делінген: «Менің қожайыным, Патшаның меншігіндегі кез келген аймақта ешкім индуисттік ғибадатхана салмайды және менің рұқсатымсыз бұрыннан салынған ғибадатханалар жөнделмейді. Егер осы ереже бұзылса, онда ондағы ғибадатханалар қиратылып, ондағы мүлік қасиетті істерге жұмсалатын шығындарды өтеуге пайдаланылады». Диого Родригес сондай-ақ «O do Forte» деп танымал болды, яғни «Бекіністің иесі», Сальсетте капитан, ол Ассолна, Амбелим, Велим, Верода, Кунколим және Талворда ғибадатханаларын қиратуға бұйрық берді, себебі ауыл тұрғындары оның кейбір бұйрықтарына бағынбады. Диего Родригес тек Сальсетте 280 ғибадатхананы жойды. Бұл ғибадатханалардағы культтер негізінен Жаңа Жеңіс аймақтарына көшірілді, онда Бижапур сұлтаны Әділ Шахтың феодалдық иелері Десай мен Сардесайлар, өзі индус болғандықтан, аталған культтер үшін жаңа мекендер құруды өздерінің қасиетті міндеті деп санайды.
Dom Diogo Rodrigues, Dom Diogo Roiz (c. 1490 1496; Lagos, Portugal – 21 April 1577; Colvá, Goa) was a Portuguese explorer of the Indian Ocean who sailed as an ordinary helmsman under the command of Dom Pedro Mascarenhas around Goa. They sailed from the Cape of Good Hope eastward into little known waters of the newly discovered route to Goa. Diogo Fernandes island ('Domigo Friz') was visited by Dom Diogo Lopes de Sequeira in 1509 and the name 'Dom Galopes' (another transcribed abbreviation) sometimes appears for that island in some maps. It went through its final permanent name change to Rodrigues island a few years later, after another Portuguese explorer in 1528 when making their way back across the Indian Ocean from Goa navigated via the islands of Réunion, Mauritius and Rodrigues, naming this entire archipelago the Mascarenes Island, Mascarene or Mascarenhas Islands, after his countryman and commander Pedro Mascarenhas, who had been around before in 1512. It was around February 1528 itself that Diogo Rodrigues saw Rodrigues with such a drive along the group of Mascarene islands that bears his family name Rodrigues. and governor of the island of Salsette (later part of Bombay, present Mumbai) (called as ilha de Salcete do Norte at that time) as it was leased to him from 25 October 1535 to 1548 after the Treaty of Bassein between the Portuguese viceroy Dom Nuno da Cunha and Bahadur Shah of the Gujarat Sultanate that placed the islands into Portuguese possession from 1534. He was also known as Mestre Diego and the church was considered as the first in dignity of Salcette (called as ilha de Salcete do Sul at that time); as this first church at Rachol and hence Salcette was built to completion in the year 1565, on the site of Hindu temples and was built in mud with a thatched roof. It can thus be called the mother church (Matriz) of the whole of South Goa and was named Igreja da Nossa Senhora de Neves. It was the first Archbishop of Goa, Dom Gaspar Jorge de Leão Pereira who personally visited Margão and its surrounding areas to choose the location. After visiting several places, he guarded an arrow into the ground at Rachol and ordered to build the church there; Rodrigues, the Captain of Rachol, was appointed to do the needful. José Nicolau da Fonseca has recorded that Diogo Rodrigues died in Colvá, Goa and was buried inside this mother church (Matriz) of Salcette of which he was the Captain of the fort at that time called Igreja da Nossa Senhora de Neves at Rachol with his grave's inscription reading: Aqui jaz Diogo Rodrigues o do Forte, Capitão desta Fortaleza, O qual derrubou os pagodes destas terras. Falleceu a 21 de Abril de 1577 annos. In English translation this reads: "Here lies Diogo Rodrigues (called) 'O do Forte/ Captain of this Fortress, who destroyed the pagodas of these territories. He died on the 21st April of the year 1577." The grave inscription stone and his relics are still inside the church, near the altar of Igreja da Nossa Senhora de Neves from 1577. Hindu temples of Salcette in Goa were destroyed by Diego who personally oversaw this destruction in 1567. the viceroy also issued a decree in December 1565 forbidding the erection of new temples and the repairs of the existing ones, this was as stated: "I hereby order that in any area owned by my master, the King, nobody should construct a Hindu temple and such temples already constructed should not be repaired without my permission. If this order is transgressed, such temples shall be, destroyed and the goods in them shall be used to meet expenses of holy deeds, as punishment of such transgression." Diogo Rodrigues was also known as "O do Forte", In English: "Of the Strong", the Captain of Salcette who ordered the destruction of the temples of Assolna, Ambelim, Velim, Veroda, Cuncolim and Talvorda, when the villagers failed to obey some of his orders. Diego Rodrigues took toll of 280 temples in Salcette alone. The cults from those temples were shifted mainly to the New Conquest areas where, the Desais and the Sardesais, the feudal lords of Sultan Adil Shaha of Bijapur, being Hindus themselves, took it as their holy duty to facilitate creation of new abodes for the said cults.
Родригес аралы
Альфред Норт Кумбс аралдың 1540 жылға жатқан карталарын, монументаның 49-тақтасындағы екі атлас картасын көрсетеді және "do d0 ROIZ" деп белгілейді. Сонымен қатар, шамамен 1540 жылғы Вольфенбюттель картасында "i que achou Diogo Roiz" деген жазу кездеседі. Дом Диогоның Родригес тегі, оның рыцарьдық атақ алғаннан кейін кейінірек Роизбен ауыстырылды (немесе кейбір голланд карталарында Ройес деп жазылғандай), себебі бұл Родригестің тегінің патшалық қысқартылған түрі еді. Ол Жоао III патшадан патшалық бекіту алды, бұл құрмет тек монархқа немесе империяға қызмет еткен Родригес аристократиялық отбасыларына ғана берілді. Сонымен қатар, Португалия аралға меншік құқығын талап етпегені, бірақ оны теңізде жүзу үшін бағдаршам ретінде пайдаланғаны және сол кездегі барлық карталарда, картографиялық материалдарда Родригес, Диого Роиз, Роиз немесе Диого Родригес деп ресми түрде көрсеткені де тұжырымдалды.
Отбасы және ұрпақтар
Родригестің екі ұлы болған, Дом Николау Роиз және Дом Инасио Роиз. Ол 1512 жылдың 29 қарашасында индус феодалдары әулетіне жататын Витола Пороб Дессай (Prabhu Dessai As today) әйеліне үйленді. Отбасы Родригестің қарапайым түрінің орнына, Роиздің корольдік кішіртпе атауын 19 ғасырдың соңына дейін фамилия ретінде қолданды. Гоадағы Колвадағы ескерткіш – Гоадағы Роиз (Родригес) отбасының жазулары бар қазіргі жерлеу құрылысы. Бұл ескерткіш 1857 жылы үлкенірек құрылымға қайта жаңартылды және 1857 жылдың 2 мамырынан бері тұрған күйінде. Себебі, Д. Диогоның шөбересінің бірі, Дом Себастьяно Франсиско Роиз 38 жасында аурудан кенеттен қайтыс болды. Ескерткіштегі жазу: "Eis os restos de Seb F Roiz fala 18 8 1855 de 38 annos colla 2 5 57 ese pede aos viand pater no p'sua alma". Ағылшын тіліндегі аудармасы: "Бұл 18 тамыз 1855 жылы 38 жасында қайтыс болған Себастьян Франсиско Роиздің соңғы бейіті. Ал ескерткіш оның есіне салынған және 2 мамыр 1857 жылы отбасы мүшелерінің демалуы үшін арналған". Бұл Гоадағы Колвадағы Роиз (Родригес) тегінен тараған жалғыз отбасы. Оның ұлы Николаудан тараған ұрпақтарының бір бөлігі әлі күнге дейін Родригес салған ата-бабалар үйінде тұрып, Үндістан үкіметі тұсында 21 ғасырға дейін Колва жағалауының бір бөлігіне иелік етті. Отбасылық ескерткішті бүгінгі күнге дейін әртүрлі отбасы мүшелері күтіп келеді.