Кіріспе

Уотерлоо ауылы – АҚШ-тың Нью-Джерси штатының солтүстік-батысындағы Суссекс округіне қарасты Байрам қалашығындағы (Станхоптан батысқа қарай) қайта жаңартылған 19 ғасырлық канал қаласы. Бұл қауымшалық шамамен 164 км (102 миль) болатын Моррис каналының, Джерси-Ситиден (Нью-Йорктегі Манхэттеннен Хадсон өзені арқылы) Нью-Джерси штатының Филлипсбург қаласына (Пенсильвания штатының Истон қаласынан Делавэр өзені арқылы) дейінгі саяхатының ортасы болды. Уотерлоода каналды пайдалану үшін қажетті барлық жағдайлар болды, оның ішінде қонақүй, жалпы дүкен, шіркеу, ұстахана (каналдағы еселдерге қызмет көрсету үшін) және су тірмені. Канал жұмыскерлері үшін Уотерлооның географиялық орны Филлипсбург пен Джерси-Сити арасындағы екі күндік сапарда түнгі тоқтау орны болуға қолайлы болған. Қазір ол Аламүчи таулары мемлекеттік саябағындағы ашық аспан астындағы мұражай болып табылады. Мемлекеттік саябақтың бір бөлігі ретінде ол күн шығудан күн батуға дейін жұртшылыққа ашық. Ауыл 1977 жылдың 13 қыркүйегінде Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.

Каналдар мен темір жол дәуірі

1831 жылы ашылған Моррис каналының тасымалдау көлемі, негізінен Пенсильваниядан келген антрацит көмірі, АҚШ Азамат соғысы аяқталғаннан кейін көп ұзамай, 1860 жылдардың соңында ең жоғары деңгейге жетті. Осыған дейін жергілікті теміржолдар – Лаккаванна теміржолының Суссекс тармағы және Моррис және Эссекс теміржолы – каналдың жұмысын толықтырып қана қоймай, оған бәсекелес болған жоқ. Екі теміржол да ауылға жақын жерден өтті. Соғыстан кейін каналдың тасымалы жылдамырақ және сенімдірек теміржолға ауыса бастады. Көптеген қыстарда канал мұзымен қатып, ең көп сұранысқа ие болған кезде кешіп қалуы мүмкін еді. Осының салдарынан канал тұрақты түрде құлдырады, сондай-ақ Ватерлоо ауылы да құлдырады. Канал 1924 жылға дейін ресми түрде жабылмаса да, 1900 жылдан кейін канал жарғысының талаптарын орындау үшін жылына бір қайықтан аспайтын еді. Ұлы экономикалық дағдарыс кезінде Ватерлоо ауылының алғашқы иелері оны тастап кетті.

Құтқарушылар

Ауылдың орналасқан жері, Лаккаванна темір жолына жақын болғандықтан (Уотерлоо маңында Нью-Йоркке қарай баурайы тік болғандықтан, жүк пойыздары осы баурайды көтерілу кезінде өте баяу жылдамдықпен жүретін), мұндағы саяхатшыларға вагондарға отыру және түсу оңай болды. Сөйтіп, саяхатшылар Уотерлооны тауып алып, Нью-Йоркке қарайғы сапарларында тоқтау орны ретінде пайдаланды. Ауылдың осы жаңа қызметі бір ғасыр бұрынғы мақсатынан көп ерекшеленбеді. Саяхатшылар 1930 және 1940 жылдары Уотерлоо ауылын басып алып, оны қорғады. Алғашқы Уотерлоо теміржол станциясы 1940 жылдары станциядан көшіріліп, Нью-Джерси штатының Маунт-Олив қалашығындағы 206 тас жолындағы жеке үйге айналды.

Қайта тууы

Персиваль 'Перси' Лич 1967 жылы ауылды қайта жаңартуды қаржыландыру үшін коммерциялық емес 'Ватерлоо өнер қоры' құрды. Лич және оның интерьер дизайнымен айналысатын серіктесі Лу Гуаланди оны жұмыс істейтін ұсталар, қыш өндірушілер, шам жасаушылар және тоқымашылар отарлық тарихи кезеңдердегі қолөнерлерді көрсетіп, тірі тарих туристік орталығына айналдырды. Көп ұзамай ауыл Нью-Джерси штатының Аламучи таулары мемлекеттік саябағының бір бөлігіне айналды. Кіру билеттерінен түскен қаражат осы орынның басқару шығындарын жабуға жеткіліксіз болғандықтан, серіктестер корпоративтік және мемлекеттік гранттар іздеді, бірақ 1977 жылы соңында қаражат жинау үшін мүлік аумағында ашық аспан астындағы концерт алаңын ашты. 'Ватерлоо' сахнасында Мэдди Уотерс, Джонни Кэш, 'Бич Бойз', 'Степпенвольф', 'Оллман бауырлары', 'Америка', Арло Гатри, 'Фиш', 'Чикаго', Рой Орбисон, Боб Дилан, Нил Янг, 'Индиго Гёрлс', Эди Брикелл, Мелисса Этеридж, Джо Кокер, 'Муди Блюз', 'Блюз Саяхатшысы', Рей Чарльз, "Сыршы Ал" Янкович, 'Блю Ойстер Калт' және үш 'Lollapalooza' гастрольдік турлары сияқты танымал артистер өнер көрсетті. Поп және рок концерттерінен басқа, 'Ватерлоо' қолөнер көрмелері, этникалық фестивальдер, конвенциялар, 'Метрополитен операсы', джаз, классикалық музыка және Джеральдин Р. Додж атындағы поэзия фестиваліне де қонақ болды.

Дау-жанжал, құлдырау және жабылу

Гуаландидің 1988 жылы қайтыс болғаннан кейін Лич бірнеше дау-дамайларға қатысты, бұл Waterloo Foundation for the Arts-ты қатаң тексеруге алып келді. Ең көп дау тудырған, BASF корпорациясына бұрынғыда Аламучи таулары мемлекеттік паркінің бір бөлігі болған жерге ірі корпоративтік кеңсе салуға рұқсат берген, «жер ауыстыру» деп аталатын мәміле болды. Содан кейін Уотерлоо директорлар кеңесі жаңа басқару тобын тартты және 1990-жылдардың ортасынан соңына дейін ауылды басқаруға сенімді қайта орнатуға тырысты. 1995 жылы 18 000 билет сатылса да, 30 000 адам келген Phish концертінде бір адам қаза тапты. Мұндай оқиғалар аймақтың шектеулі қолжетімді жолдарын толығымен тоқтатты және айналасындағы қалалармен үлкен шиеленіске әкелді. Осы кезде қор концерттерді азайта бастады. 2003-2006 жылдар аралығында Waterloo Foundation for the Arts Нью-Джерси штатынан жалпы шығындарға 900 000 доллар, ал 2000 жылдан бері жөндеу жұмыстарын жүргізуге 300 000 доллардан астам қаржы алды. Штат ауылдың жұмысына наразылығын білдіргендіктен, ұйым күткен 250 000 доллар, ол сайттың 2 миллион долларлық операциялық бюджетіне бағытталатын еді, 2007 жылғы штаттық бюджеттен кесілді. 2006 жылдың желтоқсан айында Уотерлоо ауылы, жеке меншікке тиесілі Waterloo United Methodist Church-тен басқа, жабылды. Бұл шіркеуде шағын, бірақ адал қауым бар және ол 150 жылдан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді. 2006 жылдан бастап ауыл тек ара-тұра ғана ашылды. Перси Лич 2007 жылы қайтыс болды, бұл ұйымның болашағын белгісіз қалдырды.

Қайта ашу

Жабылудан кейін бірнеше ұйым ауылдың әр түрлі аспектілерін қайта жаңғыртуды жалғастырды. "Ватерлоо достары" және "Канал қоғамы" "Канал Таун" ауданына, ал "Ватерлоодағы Винакунг" атты коммерциялық емес ұйым "Ленапе" үнді ауылының тұрақтылығына баса назар аударды. 2014 жылы NJDEP Парктер және орман шаруашылығы бөлімімен жасалған концессиялық келісім арқылы ауылда алдын ала брондау арқылы топтық саяхаттар мен бағдарламалар қолжетімді болды. Winakung at Waterloo Inc. білім беру бағдарламалары негізгі оқу жоспарының стандарттарына сай келеді және мектеп сапарлары, скауттар тобы және жазғы лагерьтерге арналған саяхаттар үшін өте ыңғайлы. Winakung at Waterloo Inc. сондай-ақ мектептер, кітапханалар, тарихи қоғамдар, "Таза қоғамдастықтар" және тағы да басқалар үшін жыл бойына кең ауқымды бағдарламалар ұсынады. 2014 жылдың көктемінде Филадельфия қаласынан келген Джеффри Миллер Кетринг (JAM Catering) компаниясына 10 жылға жалға беру шарты (тағы 10 жылға ұзарту мүмкіндігімен) берілді, осылайша олар Уотерлоо ауылының эксклюзивті тамақтандырушысы атанды. JAM компаниясы кеңес үйін және павильонды жаңартты. 2014 жылдың мамыр айынан бастап ауылда жыл сайынғы қайырымдылық шарасы – SMS италиялық фестивалі өте бастады, ол St Michael мектебінің балаларын қолдайды. 2017 жылдың мамыр айында болашақ фестивальдерге дайындық жасау және жаңа сахнаның салынуына орын ашу үшін сахна бұзылды.

Біріккен методистік шіркеу

Уотерлоо ауылының біріккен методистік шіркеуінің іргетасы 1859 жылдың 9 тамызында қаланды, ал шіркеу 1860 жылдың 9 ақпанында пайдалануға берілді. Генерал Джон Смит шіркеу ауласындағы қорымға көмілген алғашқы адам болды.