Кіріспе
Георг Корнелиус Адалберт фон дер Марвиц (7 шілде 1856 – 27 қазан 1929) – пруссиялық атқыштар әскерінің генералы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс және Батыс майдандарында бірнеше Императорлық неміс армияларына басшылық етті.
Ерте әскери мансап
Марвиц Померания провинциясындағы Столп қаласында (Слупск) дүниеге келді және 1875 жылы Пруссия армиясына қабылданды. 1881 жылы Пруссияның соғыс министрі Георг фон Камекедің қызы Хелене фон Камекеге үйленді, олардың бес баласы болды. 1883 жылдан 1886 жылға дейін Пруссия әскери академиясында оқыды. 1900 жылға дейін атты әскер полкіне қолбасшылық етті, содан кейін XVIII корпустың штаб бастығы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында ол кавалерияның бас инспекторы қызметін атқарды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылы Марвиц II кавалерия корпусының командирі ретінде Батыс майданына тағайындалды және Хелен шайқасына қатысты. Осы алғашқы шайқастан кейін Марвиц Шығыс майданына ауыстырылды, онда ол жаңадан құрылған XXXVIII резервтік корпустың басшылығын қабылдады және 1915 жылдың қыс басында Мазур көлдерінің екінші шайқасында оған басшылық етті. Содан кейін ол оңтүстікке жіберілді және Австро-Венгриямен бірге ресейліктерге қарсы күресті, 1915 жылдың 7 наурызында Pour le Mérite орденімен марапатталды. 1915 жылдың күзінде аурудан жазылғаннан кейін Марвиц VI корпустың командирі ретінде Батыс майданында қызмет етті, ал кейіннен 1916 жылдың маусымында орыс Брусилов шабуылы тоқтатылғанға дейін Шығыс майданына оралды. 1916 жылдың 6 қазанында ол император Вильгельм II-нің адъютанты болды.
Екінші армияның қолбасшылығы
1916 жылдың желтоқсанында Марвиц – өте тәжірибелі және танымал офицер, ақ сақалы көзге түсетін – кайзердің жанындағы лауазымынан ауыстырылып, Батыс майдандағы Екінші армияға басшылық етуге жіберілді. Сол кезде неміс армиясы Зигфрид Позициясы сызығы бойымен, Хавринкорт Орманынан ла Вакьериге дейін орналасты; бір шақырым артында Гинденбергтің қолдау сызығы болды. Алдыңғы қатарда мықты бекітілген траншеялар жатты. Қолдау сызығының артында Боревоур-Масьер-Маркуан сызығы деп аталатын тағы бір жүйе орналасқан. Әрбір жүйе терең бетондық бекіністермен, жасырылған көптеген пулеметтермен және алдында 50 метрге дейін тікенді сыммен жабдықталған. Марвицтің Екінші армиясы орналасқан Камбрейге дейінгі жоспарланған Вотан сызығы аяқталған жоқ. Генерал Марвицтің қолбасшылығында төрт жаяу әскер дивизиясы болды. 1917 жылдың көбірек бөлігінде, жоғары тұрған генерал-фельдмаршал, Мұрагерлік ханзада Руппрехттің нұсқауларымен, Марвиц өз бөлімшелерін патрульдеумен және барлау ақпаратын жинаумен, әсіресе британдық траншеяларына шабуыл жасап тұтқындарды алумен айналыстырды. 1917 жылдың 18 қарашасында Марвиц әскерлердің орналасуы өзгермегенін хабарлады. Тұтқындардың мәлімдемелеріне, маскировкаланған танктердің болуына және әуе барлауының артқы жақта күш жиналып жатқанын көрсетуіне қарамастан, Марвиц шабуылдың болуы екіталай деген қорытындыға келді. Осыдан кейін, Марвиц әлі де Ле Като штабында жатқанда, британдықтардың Бурлон төбесіне қарсы танк шабуылы туралы алғашқы хабарды естіді, олар оны маңызды стратегиялық мақсат деп анықтаған. Бұл жағдай оның жаяу әскерін ойсырата білдірді, байланыс желісінің үзілуімен күшейді. Солтүстік топтың қолбасшысы Мұрагерлік ханзада Берлинге хабарлады. Марвиц толыққанды шегінуді қарастыруға мәжбүр болды. 21 қарашаның таңында Фонтен құлаған еді, бірақ Екінші армия одақтастардың күшін және олардың орналасуын білді. Олар резервтерді, 214-ші, 119-шы және 3-ші гвардиялық дивизияларды, барлығы солтүстік Эйн мен Фландриядан шақырды. Руппрехт Марвицтің позициясын нығайту үшін одан да көп күштерді жіберді. Содан кейін Камбре шайқасы басталды, ол танктардың ең көп қолданылған уақыты болды, бұрынғыдан екі есе көп танктар бір шайқаста қолданылды, сондай-ақ жаңа біріктірілген қару тактикасы қолданылды. Британдықтар неміс қорғанысының күшіне жеткілікті дайындықтан өтпегендіктен, 1917 жылдың 26 қарашасында Руппрехт пен Марвиц Ле Катода 1915 жылдың сәуірінен бері британдықтарға қарсы алғашқы қарсы шабуылды жоспарлады. Келесі күні түстен кейін оларға топтың штаб бастығы генерал-лейтенант фон Куль қосылды. Людендорфтың қысымына ұшыраған Марвиц үнсіз, бағынған, әлі де одақтастардың шабуылдарының күйретуші жылдамдығына шошыған күйде болды. Марвицтің шабуыл жасаған тобы жүздеген танкты жойды, бірақ одақтастардың мыңдаған танктері болды. Алайда, айдың соңына қарай шабуыл тоқтап, танктер қыстаққа орналасты. Марвиц пен штабы қарсы шабуылға көшуге бел буды және жау машиналарын қалпына келтіруге бар күштерін жұмсады. 7 желтоқсанда қатты қар шабуылды тоқтатты. 50,000 неміс сарбазының 10,000-нан астамы тұтқынға алынды, олардың көпшілігі оқ-дәрі жетіспеушілігінен болды (желтоқсанның 1-інен бастап кең таралған). 1918 жылдың наурыз-сәуір айларында Майкл операциясының үлкен неміс шабуылы кезінде Екінші армия ең маңызды жетістіктерге қол жеткізді, француз және британдық секторлар кездескен жерде жарылыс жасады. Алайда, бұл жетістіктер Виллерс-Бретоннеуде тоқтатылды, онда екі күшсіз және асығыс орналастырылған австралиялық жаяу әскер бригадасы британдық дивизиялар арасындағы бос орындарға кірді. Келесі айларда британдық ІІІ корпусына қарсы тұрып, Марвицтің Екінші армиясы Альберт қаласынан Харгикортқа дейінгі немістердің маңызды бөлігін ұстады. Оның командасы француз және британдық дивизияларға қарсы болды, ол үш корпус пен 14 дивизиядан құралды. Алайда, Екінші армия, қағаздағы күшіне қарамастан, адам күші жетіспейтін. Оның әлсіздігі – әскерлердің жартысы жаңадан келгендер және бұрынғы ең төменгі физикалық талаптардың төмендеуінен кейін сапасы нашарлаған. Бұл сектор сырттан күткендей физикалық жағынан қорғалмаған. Көптеген позицияларда терең қазылған траншеялар болған жоқ. Байланыс траншеялары тұрақты бомбалау астында болды. 9 тамызға қарай оның қолбасшылары Сома өзенінің артына шегінуді ұсынды. Мұрагер ханзадасы Руппрехт тек Тоғызыншы армиямен бірге күшті позицияда реформа жасау үшін толыққанды шегіну жеткілікті екенін ескертті, бірақ Людендорф осы идеяны толығымен қабылдамады; сызықты барлық құнымен ұстап тұру керек еді. Екінші армияның 1918 жылдың 11 тамызындағы жеңілісі одақтастардың танктеріне байланысты болды. Бірақ OHL Марвицті кінәлады және жауапкершілікті оның штаб бастығы, генерал-майор Эрих фон Чишвицке ауыстырды. Марвицтің командасы 18-ші және 9-шы армиялармен қайта ұйымдастырылды. Жоғарғы Басшылық Гинденберг сызығына барлық резервтерді жіберді. Бірақ 2-ші гвардиялық резерв дивизиясы және 4-ші бавариялық дивизия сияқты бөлімдер ұзақ уақыттан бері ауысымсыз сызықта болды; шаршаған, аш және толық құрамды құру үшін 2,800 күш керек болды. Дезертирлік эпидемияға айналды; үш батальондай сарбаз жоғалып кетті. Марвиц өзінің күнделігінде әлсіздік мораль мен тиімділікке әсер ететінін жазды. 24 тамызда Марвиц 14 танкты жойған бір офицерді марапаттады. Бірақ басқа жағдайда танктар неміс қатарында үрей мен хаос тудырды, алдыңғы қатардағы сарбаздар қолдануға дайын гранаталарды бірге байланыстырып, импровизациялық танкқа қарсы бомбалар жасады және пулеметтерге ауысты, артиллерияны тылда қорғалмаған қалдырды. 26 тамызда Марвиц өзінің шағымдарын қорытындылады, сарбаздар «өте ұзақ уақыт бойына төзімсіз қиын жағдайларға» шыдады. Теміржол байланыстары одақтастардың бомбалауынан бұзылды. Әуе шабуылдары Марвицтің Екінші армиясы үшін мәселе болды: ол «ұшқыштар армиясынан» зардап шекті, оның штабы сарбаздармен бірге тұрды, штаб-пәтерге біреуі жарамсыз бомба түсті. Марвиц өзі үшін азапты көріп отырды. Бір күні ғана Камбрейге, Екінші армия басып алған қалаға 120 бомба түсті. Осы уақытта одақтастар Екінші армияны солтүстіктен және оңтүстіктен қоршауға және Мондидье қаласын күрделі қысқышпен айналып өтуге жоспарлап жатты. Одақтастар барлығына дайындық жасап жатқанда, Марвиц көп нәрсені жаққа тапсырды, оның күштерінің шектен тыс созылғанын білді. Неміс күштері ұстаған ең мықты позициялардың бірі Перонн ауылы болды: батпақты жерлермен қоршалған, Марвиц аймақтағы барлық көпірлерді жоюға бұйрық берді. Австралия корпусы, генерал сэр Джон Монаш басшылығында, 1918 жылдың 26 тамызында неміс қорғаныс өрті мен қарсы шабуылдарына өте қауіпті және осал боларлық ашық жерде шабуылға дайындалу үшін келді. Австралиялықтардың Мон-Сен-Кентен мен Пероннға шабуылы 30 тамыздың сағат 05:00-де басталды, алғашқы шабуыл ауыр қорғалған және биік Мон-Сен-Кентен қаласына бағытталды. Элиталық неміс бөлімдері алдыңғы траншеяларда қорғалды, траншеялар шұңқырлармен толы болды. Кайзер Александр полкінде үш батальондағы 600 сарбаз бар еді. Австралиялық сарбаздардың батальоны немістерді ығыстырып шығарды. Немістер 1916 жылдан бері осы аудақты басып алған, Марвиц жеңілісті ауыр сезінді, бұл моральға үлкен соққы болды. Немістер қаһармандықпен шайқасты, бірақ бұрынғы әлсіздік пен сандар мен ұжымдық тәжірибедегі төмендеу өз нәтижесін берді.
Бесінші армияның қолбасшылығы
1918 жылғы 22 қыркүйекте Марвиц бес дивизиядан тұратын Бесінші армияны басқаруға тағайындалды. Ол одақтас танктерден қашқан әскерлерге тәртіп орнатуға тырысты, «бұл олардың өзінің әсерінен емес, тек олардан қорқуынан» деді ол 29 қыркүйектегі күнделік жазбасында. Меза-Аргонн майданының бойымен франко-американдық күштер танктардың қолдауымен солтүстікке қарай жылжыды; немістер артиллерия мен пулемет отымен жауап беруге тырысты, бұл күшті қарсылық көрсетті. 3 қазанда Аргонн шабуылы кезінде Марвиц алдыңғы бақылау посттарына барды. Оның әскерлері биік жерді басып алды. АҚШ-тың 1-ші армиясы жазықтан орманды аймаққа қарай қиын жолмен көтерілді, онда «неміс әскерлерін жасыратын пулеметтер, жеке қарулар, минометтер, бақылау посттары орналасқан». Америка артиллериясы тиімсіз болды. Германиялықтар көңілі төмен болса да, өз орнын ұстап тұрды. АҚШ операциялары 5 қазанда таңғы сағат 5:30-да Муаның шығыс жағалауынан басталды, бірақ бірден қара тұманға тоғысты. Тактика өзгерді, немістер «Группа» тарапынан көтерілді, бірақ бейбітшілік туралы қауесеттер олардың рухын құлатты. 1 қарашаға дейін Баррикур биіктігіндегі 18 шақырымдық майданда бар болғаны жеті шаршаған дивизия қалды. Марвицтің маневрлеу мүмкіндігі бұрынғысынан қиындады, себебі жолдар оққа түсірілген, ал байланыс желілері штабын майдан командирлерінен бөліп тастады. Марвиц Бесінші армияны Мездің шығыс жағалауының салыстырмалы қауіпсіздігіне қайта жинақтау және демалыс алу үшін көшіруді ұсынды, бірақ ОХЛ бас тартты, қатаң бұйрық берді. 2 қарашада американдықтар неміс бекіністерін бұзып, Марвицтің орталық шебі күйреп кетті. Генерал Хантер Лиггет мұны олардың оң фланкіне шабуыл күтілгенін көрсететін әлсіздік деп түсіндірді, бірақ шабуыл келгенде желі тереңдеп құлады. Баррикурдың алынуы жалпы жеңіліс екенін білдірді. Марвиц Екінші армияға «Отан үшін мәңгі!» деген бұйрық берді. Оның шындықтан алыс бұйрығына қарамастан, армиялар тарап, жартылай батальоннан да аз күшпен соғыса бастады. 10 қарашада Марвиц Мезадағы лауазымын тастап, Галлвицке хабарласты. Ол соғыс тоқтауын талап етті; Барикур биіктігінің жоғалғаны – соңғы нүкте болды, деді ол басшыға. Француздар 6-7 қарашада Седанға жетті, ал шегініп келе жатқан немістер көптеген жабдықтарды қалдырды.
Соғыстан кейінгі
Соғыстан кейін Марвиц қоғамдық өмірден шетке шықты. 1929 жылы 73 жасында Вундичоуда қайтыс болды.