Кіріспе

Жылуды қайтару жылу алмастырғышы ыстық газ ағынынан жылуды қайтаруға арналған.

Жылуды қайтару бу генераторы (ЖЖГГ) – ыстық газ ағынынан, мысалы, жану турбинасынан немесе басқа қалдық газ ағынынан жылуды қайтаруға арналған жылу алмастырғыш. Ол процесте (қосымша өндіріс) немесе бу турбинасын (біріктірілген цикл) іске қосу үшін қолданылатын буды өндіреді.

ЖҚҚЖ

HRSG төрт негізгі компоненттен тұрады: экономизатор, буландырғыш, суперлифтер және суды алдын ала қыздырушы. Әр түрлі компоненттер бірліктің жұмыс талаптарын қанағаттандыру үшін біріктіріледі. Қоса берілген модульді HRSG жалпы орналасу схемасына қараңыз. Модульді HRSG-ларды шығарынды газдар ағынының бағыты немесе қысым деңгейлерінің саны сияқты бірнеше жолмен жіктеуге болады. Шығарынды газдар ағынына қарай HRSG тік және көлденең типтерге бөлінеді. Көлденең типтегі HRSG-да түтін газы тік түтіктердің үстінен көлденең ағылады, ал тік типтегі HRSG-да түтін газы көлденең түтіктердің үстінен тік ағылады. Қысым деңгейлеріне қарай HRSG бір қысымды және көп қысымды болып бөлінеді. Бір қысымды HRSG-де бір ғана бу барабаны болады және бу бір қысым деңгейінде өндіріледі, ал көп қысымды HRSG-де екі (қосарлы қысым) немесе үш (үштік қысым) бу барабаны қолданылады. Сондықтан үш қысымды HRSG үш бөлімнен тұрады: LP (төмен қысым) бөлімі, қайта қыздыру/IP (аралық қысым) бөлімі және HP (жоғары қысым) бөлімі. Әрбір бөлімде бу барабаны және суды буға айналдыратын буландырғыш бөлім бар. Бұл бу суперлифтер арқылы өтіп, температураны қанығу нүктесінен асырады. HRSG-нің бу және су қысымына қатысты бөліктері әр түрлі тозу механизмдеріне ұшырайды, мысалы, иілу, жылулық шаршау, иілу шаршау, механикалық шаршау, ағынмен үдетілген коррозия (FAC), коррозия және коррозия шаршау, және тағы басқалар.

Қаптамадағы HRSG

Қаптамадағы HRSG-лер зауыттан толық құрастырылған күйде тасымалдану үшін жасалған. Оларды қалдық жылуды пайдалану немесе турбиналық (әдетте 20 МВт-тан төмен қуатты) жүйелерде қолдануға болады. Қаптамадағы HRSG-де сумен салқындатылатын қазандық болуы мүмкін, бұл қосымша отынды жағу мүмкіндігін арттырып, жалпы тиімділікті жақсартады.

Вариациялар

Кейбір HRSG құрылғыларына қосымша немесе каналдық оттегі беру жүйесі орнатылған. Бұл қосымша жанарғыштар HRSG-ге қосымша энергия береді, нәтижесінде көбірек бу өндіріледі және бу турбинасының қуаты артады. Әдетте, каналдық оттегі беру жүйесі арзан капиталдық шығындармен электр қуатын өндіруге мүмкіндік береді. Сондықтан, ол көбінесе қуаттың жоғары сұраныс кезеңдерінде қолданылады. HRSG-де HRSG-ге кіретін ағынды реттеу үшін аударма клапандар болуы мүмкін. Бұл газ турбинасының буға қажеттілік болмаған жағдайда немесе HRSG-ні тоқтату қажет болғанда жұмысын жалғастыруға мүмкіндік береді. HRSG-де шығарындыларды бақылау жүйелері де орналасуы мүмкін. Олардың кейбіреулерінде азот оксидтерін (смог пен қышқыл жаңбырдың пайда болуына елеулі үлес қосатын) азайту үшін селективті каталитикалық тотығудан тазартатын жүйе немесе көміртек оксидін жоятын катализатор болуы мүмкін. SCR жүйесін орнату HRSG құрылымын айтарлықтай өзгертеді. NOx катализаторы белгілі бір температура диапазонында ең жақсы нәтиже береді. Әдетте, бұл HRSG-нің бу өндіретін бөлімін бөліп, SCR-ді екі бөлімнің арасына орналастыру қажеттігін білдіреді. Соңғы кезде жаңа, төмен температурада жұмыс істейтін NOx катализаторлары нарыққа шықты, олар SCR-ді бу өндіретін және экономизер бөлімдерінің арасына орналастыруға мүмкіндік береді.

Бір рет өткізілетін бу генераторы (OTSG)

Қазандық барабандары жоқ HRSG-нің ерекше түрі – бір реттік бу генераторы. Бұл конструкцияда кіретін су үздірілмей, экономайзерлер, буландырғыштар және супергидраторлар үшін бөлінген бөліктерсіз үздірілмей өтеді. Бұл газ турбинасынан түсетін жылу жүктемесіне байланысты бөлімдердің кеңеюіне немесе тарылуына мүмкіндік беретіндіктен, жоғары деңгейде икемділікті қамтамасыз етеді. Барабандардың болмауы бу өндірісін жылдам өзгертуге және басқару үшін аз айнымалыларға мүмкіндік береді, сондай-ақ циклдік және тұрақты жүктемемен жұмыс істеуге өте ыңғайлы. Дұрыс материал таңдалған жағдайда, OTSG құрғақ режимде жұмыс істей алады, яғни ыстық түтін газдары құбырлардың ішінде су ағыны болмай, құбырлар арқылы өте алады. Бұл жағу турбинасын қолдану үшін қажет айналып өтуші түтін және газды бағыттау жүйесін қажет етпейді.

Қолданбалар

Жылуды қайтару энергия жобаларында кеңінен қолданылуы мүмкін. Энергияға бай Персия шығанағы аймағында HRSG-ден шыққан бу тұзсыздандыру станцияларында пайдаланылады. Университеттер HRSG жүйелерін қолдануға ең лайықты кандидаттар болып табылады. Олар газ турбинасын кампустың қажеттілігі үшін жоғары сенімді электр энергиясын өндіруге пайдалана алады. HRSG газ турбинасынан жылуды қайтару арқылы аудандық жылыту немесе салқындату үшін бу/ыстық су өндіре алады. Ірі мұхит кемелері (мысалы, Emma Maersk) жылуды қайтаруды пайдаланады, осылайша кеме жүріп бара жатқанда олардың мұнаймен жұмыс істейтін қазандықтарын тоқтатуға болады.