Жасанды жаңбыр жасау: құрғақшылықпен күресу, су қорын арттыру, глобалды жылынуды жеңілдету үшін бұлттарға арнайы заттар себу әдісі. Тарихы мен мақсаты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жауын-шашынды жасанды түрде тудыруға немесе арттыруға жасалған әрекет.
Act of attempting to artificially induce or increase precipitation
Жаңбыр жасау, сондай-ақ жасанды жауын-шашын, жасанды жаңбыр және жаңбырлы егін шаруашылығы деп те аталады, – жауын-шашынды жасанды түрде тудыруға немесе арттыруға жасалған әрекет, көбінесе құрғақшылықты немесе жалпы жаһандық жылынуды болдырмау мақсатында. Бұлттардың әртүрлі физикалық қасиеттеріне сәйкес, бұл құрғақ мұз, күміс йодиді және тұз ұнтағы сияқты катализаторлармен бұлттарды себу үшін ұшақтар немесе ракеталар қолдану арқылы жасалады, бұлттарды жаңбырға немесе жауын-шашынды арттыру үшін, егістік жерлердегі құрғақшылықты жою немесе азайту үшін, суармалы су көлемін немесе сумен жабдықтау мүмкіндігін арттыру үшін, гидроэлектростанциялар үшін су деңгейін көтеру үшін, тіпті жаһандық жылыну мәселесін шешу үшін қолданылады. АҚШ-та жаңбыр жасауға көшпелі артистер әрекеттенген. Бұл американдық шекарада кеңінен таралған, бірақ 1930 жылдардағы АҚШ-тың батысы мен орталық аймақтарындағы шаңды дауыл кезінде ең жоғары деңгейге жеткен болуы мүмкін. Бұл тәжірибе 1956 жылғы «Жаңбыр жасаушы» фильмінде бейнеленген. Жаңбырды тікелей әкелуге жасалған тыраштандырулар метеорология ғылымының дамуымен, алаяқтыққа қарсы заңдармен және ауа райын болжаудың жақсаруымен азайды, бірақ бұлтты себу және жаңбыр билері сияқты дұға түрлері әлі де қолданылады. Жаңбыр тілеу христиандар мен мұсылмандар арасында да кең таралған мәдени практика болып табылады. Кейбір христиандық аймақтарда Шығыс православие шіркеуінің дін қызметкерлерінің жаңбырды тоқтату, адасқан жандардың фермаларына апат әкелу және жаңбырлы маусым жетіспесе жаңбыр әкелу қабілетіне ие деп есептеледі. Бұл термин сонымен қатар кәсіби практикаға жаңа клиенттерді тарту процесін, мысалы, құқық, архитектура, консалтинг, жарнама немесе инвестициялық банк ісін, жалпы алғанда, компанияға ақша әкелетін процестерді сипаттау үшін метафоралық түрде қолданылады. Бұл сондай-ақ, алаяқ адамның құрбаннан ақша алып, олардың нақты бақылауы жоқ жүйеге әсер ету үшін, бірақ нәтижеге кездейсоқ түрде қол жеткізу мүмкіндігі бар сенімсіздік әрекетін сипаттау үшін де қолданылады.
Rainmaking, also known as artificial precipitation, artificial rainfall and pluviculture, is the act of attempting to artificially induce or increase precipitation, usually to stave off drought or the wider global warming. According to the clouds' different physical properties, this can be done using airplanes or rockets to sow to the clouds with catalysts such as dry ice, silver iodide and salt powder, to make clouds rain or increase precipitation, to remove or mitigate farmland drought, to increase reservoir irrigation water or water supply capacity, to increase water levels for hydropower generation, or even to solve the global warming problem. In the United States, rainmaking was attempted by traveling showmen. It was practiced on the American frontier, but may have reached a peak during the Dust Bowl drought of the US west and midwest in the 1930s. The practice was depicted in the 1956 film The Rainmaker. Attempts to bring rain directly have waned with development of the science of meteorology, laws against fraud, and improved weather forecasting, with some exceptions such as cloud seeding and forms of prayer including rain dances, which are still practiced today. Prayers for rain is also a common cultural practice for Christians and Muslims. In some Christian areas, clerics of the Eastern Orthodox Church are believed to possess the power to arrest rain, bring hail to the farms of wayward souls, as well as to bring rain when the rainy season falls short. The term is also used metaphorically to describe the process of bringing new clients into a professional practice, such as law, architecture, consulting, advertising, or investment banking—in general, processes that bring money into a company. It is also used to describe a confidence trick where the scammer takes money from the victim to influence a system over which they have no real control, but a random chance of the outcome happening anyway.
Бұлтты себу
1940 жылдан бері бұлт себу ауаға заттар шашырату арқылы бұлттардың құрылымын өзгертуге, мүмкін жауын-шашынды арттыруға немесе өзгертуге қолданылып келеді. Дегенмен, 20 ғасырдың басына дейін жететін тәжірибелерге қарамастан, бұлт себудің тиімділігі күмәнді және бұлт себудің жерге жауын-шашын мөлшерін арттыратынын дәлелдейтін нақты мәліметтер жоқ. Бір қиындық – белгілі бір бұлт себілмеген жағдайда қанша жауын-шашын түсетінін анықтау. "Попай" операциясы – Вьетнам соғысы кезінде Вьетнамдағы әскери жүк көліктерінің қозғалысын баяулату мақсатымен жаңбырды көбейтуге бағытталған АҚШ-тың әскери операциясы болды, бірақ бұл мәлімдеме 60 жыл өткен соң үкіметке қарсы топтар тарапынан жасалды. Жаңбыр жаудыру – климатты өзгертуге ұмтылатын климаттық инженерия емес, ол ауа райын өзгертудің бір түрі, себебі ол тек жергілікті ауа райына ғана әсер етеді.
Since the 1940s, cloud seeding has been used to change the structure of clouds by dispersing substances into the air, potentially increasing or altering rainfall. In spite of experiments dating back to at least the start of the 20th century, however, there is much controversy surrounding the efficacy of cloud seeding, and evidence that cloud seeding leads to increased precipitation on the ground is highly equivocal. One difficulty is knowing how much precipitation might have fallen had any particular cloud not been seeded. Operation Popeye was a US military rainmaking operation to increase rains over Vietnam during the Vietnam War in order to slow Vietnamese military truck activity in the region, though this claim happened 60 years later by anti government groups. Rainmaking is not climate engineering, which seeks to alter the climate, but a form of weather modification, as it seeks only to change local weather.
Вильгельм Райхтың "Аспанды құрту"
Австриялық-американдық психоаналитик Вильгельм Райх АҚШ-та "бұлттарды жарып жіберуге" арналған құрал жасады, оның көмегімен ол атмосферадағы "оргон энергиясының" (оның пікірінше, бұл алғашқы ғарыштық энергия) ағындарын өзгерте алатынын айтты, бұлттарды қалыптастырып, тарату арқылы жаңбыр жаудыруға мүмкіндік береді. Бұл суға енгізілген қуыс металл құбырлар мен кабельдер жиынтығы еді, Рейх судың атмосфералық оргонды құбырлар арқылы тартып, атмосферадағыдан күшті оргон энергиясы өрісін жасайтынын айтты. Рейх өзінің зерттеуін "Космикалық оргон инженериясы" деп атады.
Austrian American psychoanalyst Wilhelm Reich designed a "cloudbuster" in the United States with which he said he could manipulate streams of "orgone energy" (which he claimed was a primordial cosmic energy) in the atmosphere to induce rain by forcing clouds to form and disperse. It was a set of hollow metal pipes and cables inserted into water, which Reich argued created a stronger orgone energy field than was in the atmosphere, the water drawing the atmospheric orgone through the pipes. Reich called his research "Cosmic Orgone Engineering".
Жаңбыр билері мен дұғалар
Әлемнің көптеген елдерінде жаңбырды шақыру үшін жаңбыр билері мен басқа да рәсімдер қолданылып келген. Кейбір американдық тайпалар жаңбыр биін кеңінен пайдаланған. Еуропалық мысалдарға Балқандағы Перперуна, Додола және Калоян сияқты рәсімдер жатады. АҚШ-тың кейбір фермерлері құрғақшылық кезінде дұға арқылы жаңбыр келтіруге тырысады. Бұл рәсімдер ерекшеліктерімен көп ерекшеленеді, бірақ олардың ортақ мақсаты – рухани жолмен жаңбыр шақыру болып табылады. Мұндай рәсімдердің бір мысалы – 2007 жылы Джорджия штатының губернаторы Сонни Пердудің жаңбыр жаусын деп дұға етуі. Мұсылман елдерінде құрғақшылық сияқты апатты жағдайларда, имамнан қауымға рухани көмек беруі сұралады, Алладан жаңбыр жаудыруын тілеу үшін. Жаңбыр дұғасы (арабша: صلاة الاستسقاء; ṣalāt al istisqa, "жаңбыр сұрауы дұғасы") – Алладан жаңбыр суын сұрау және тілеу үшін оқылатын сүннет намазы (ислам дұғасы). Бұл – мұсылманның Аллаға жаңбыр суы үшін айтқан дұғасы. Шындығында, мұсылман үмбеті жаңбырды Алланың ұлы нығметі деп есептейді және жаңбыр жауған сайын, адамдар қуанып, Құдайға шүкіршілік етеді. Қазіргі еврей діни қызметтеріне маусымдық түрде жаңбыр үшін дұғалар кіреді, олар таңертеңгі, түстен кейінгі және кешкі намаздардың бір бөлігі ретінде, күнделікті амида дұғасының құрамында, күздің ортасынан көктемнің ортасына дейін оқылады. Жаз айларында бұл дұға жаңбыр емес, нәрлі ылғал үшін дұғаға ауыстырылады.
In many societies around the world, rain dances and other rituals have been used to stimulate rainfall. Some Native Americans used rain dances extensively. European examples include ceremonies in the Balkans known as Perperuna and Dodola and Caloian. Some US farmers attempt to bring rain during droughts through prayer. These rituals differ greatly in their specifics, but share a common concern with bringing rain through spiritual means. Typical of these ceremonies was the public prayer service for rain by then governor of Georgia, Sonny Perdue, in 2007. In Muslim societies, in times of calamity such as drought, the Imam is asked to provide spiritual help to the community in the hope of inducing God to fall rain (Rain prayer). The rain prayer (Arabic: صلاة الاستسقاء; ṣalāt al istisqa, "rain request prayer") is a sunnah salah (Islamic prayer) for requesting and seeking rain water from God. A Muslim prayer offered to God seeking rain water. Indeed, the Muslim ummah regard the rain as a great divine blessing, and every time it rains showers, people rejoice and thank God Almighty. Contemporary Jewish liturgy includes prayers for rain, seasonally, as a part of the morning, afternoon, and evening, daily amidah prayer, during mid autumn to mid spring. During summer, this prayer is changed from the prayer for rain, to a prayer for dew.
Танымал мәдениетте
Кейт Буштың "Cloudbusting" (Вильгельм Райхтың оқиғасына негізделген) әнінің бейнебаяны Дональд Сазерлендті жаңбыр жасайтын машинаны ойлап тапқан өнертапқыш ретінде көрсетеді. 1956 жылғы "Жаңбыр жасаушы" фильмі жаңбыр шақырушымын деп жүретін сатушы/алаяқ туралы баяндайды. ("Лиззи мен Rainman" атты кантри әні фильм негізінде жазылған.)
The video of the song "Cloudbusting" (based on the story of Wilhelm Reich) by Kate Bush features Donald Sutherland as an inventor of a rainmaking machine. The 1956 film The Rainmaker tells of a traveling salesman/con artist who claims to be a rainmaker. (A country song, Lizzie and the Rainman, would be based on the film.)