Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз-американдық тері саудагері (1802–1870)
French–American fur trader (1802–1870)
Серан Сент-Врэн, туған аты Серан де Оль де Лассю де Сен-Врэн (5 мамыр 1802 – 28 қазан 1870), 18-шы ғасырдың соңында испан Луизианасына көшіп келген француз аристократының ұлы; анасы Сент-Луис қаласынан, ол сол жерде дүниеге келді. Сауда жасау мүмкіндігін алу үшін 1831 жылы қазіргі Нью-Мексико штатының азаматы болды. Ол американдық саудагерлер Уильям, Джордж және Чарльз Бенттермен серіктестік құрды; бірге олар Бент фортының сауда бекетін құрды. Бұл Батыстағы жалғыз жеке меншік форт болды. Сауда-саттықпен қатар, Сент-Врэн Корнелио Вигильмен серіктестік құрды. 1843 жылы екі адам жер участағын сұрап, алды, ол қазіргі Оңтүстік-Шығыс Колорадода орналасқан. Алайда, аймақты дамыту жоспарлары Мексика-Америка соғысының басталуына байланысты тоқтатылды, нәтижесінде АҚШ Оңтүстік-Батыс және Калифорнияны басып алды. 1847 жылы Нью-Мексиконың АҚШ уақытша үкіметі құрылғаннан кейін, Сент-Врэн Таос көтерілісі кезінде АҚШ армиясымен бірге шайқасқан еріктілер тобын ұйымдастырды. Чарльз бен Джордж Бент қайтыс болғаннан кейін Уильям Бент пен Сент-Врэн серіктестіктерін тоқтатты. Сент-Врэн Нью-Мексиконың Мора аймағына қоныстанды. Ол жерде ол ағаш және ұн диірмендеріне ие болды және жақын жердегі Форт-Юниондағы АҚШ армиясының гарнизонын жабдықтады.
Ceran St. Vrain, born Ceran de Hault de Lassus de Saint Vrain (May 5, 1802 – October 28, 1870), was the son of a French aristocrat who emigrated to the Spanish Louisiana in the late 18th century; his mother was from St. Louis, where he was born. To gain the ability to trade, in 1831 he became a naturalized Mexican citizen in what is now the state of New Mexico. He formed a partnership with American traders William, George and Charles Bent; together they established the trading post of Bent's Fort. It was the only privately held fort in the West. In addition to his trading post business, St. Vrain formed a business partnership with Cornelio Vigil. In 1843 the two men petitioned for and received a land grant of approximately located in what is now southeastern Colorado. However, their plans for development of the area were halted due to the onset of the Mexican–American War, by which the United States invaded and acquired the Southwest and California. Following the creation of the U. S. provisional government of New Mexico in 1847, St. Vrain organized a group of volunteers who fought alongside the US Army during the Taos Revolt. After the deaths of Charles and George Bent, William Bent and St. Vrain dissolved their partnership. St. Vrain settled in Mora, New Mexico Territory. There he owned saw and flourmills and was a supplier to the U. S. Army garrison at the nearby Fort Union.
Ерте өмір
Серан Сент-Врен француз аристократының ұлы, 18-шы ғасырдың соңында Франция революциясынан қашып Америка Құрама Штаттарына келген. Оның әкесі Жак Марселин Серан де Ольт де Лассус Сент-Врен (1770-1818) Пьер де Лузиердің үшінші ұлы болған. Жак бұрын француз флотының офицері болды. Испанияның Луизианасына келген соң, ол испан патшасының "Флеша" – "Жебе" – галиотының командирі және милиция капитаны болады. Оның анасы Мари Фелисити Шове Дубрейль, Миссури штатының Сент-Луис қаласынан шыққан, онда басымдықпен француз халқы тұрған. Оның ата-анасы 1796 жылдың 30 сәуірінде үйленді және олардың үлкен отбасы болды. Серанның бауырларының бірі Феликс Сент-Врен еді. Ол АҚШ-тың үнді агенті болды және 1832 жылы Қара Шаңғыр соғысы кезінде Саук тайпасының шабуылында қаза тапты, бұл оқиға Сент-Врен қырғыны деп танылды. Отбасы Сент-Луис, Миссури маңында қоныстанды, және Серан 1802 жылдың 5 мамырында осы жерде дүниеге келді. Жак Сент-Врен 1818 жылы қарыздардан құтыла алмай қайтыс болды. Ол 1813 жылы өртенген сыра зауытының жоғалуынан ешқашан қалпына келген жоқ. Әкесінің қайтысынан кейін Серан Сент-Луисте орналасқан Бернард Пратте және Компания сауда фирмасында кеңсе қызметкері болды.
Ceran St. Vrain was the son of a French aristocrat who came to the United States in the late 18th century to escape the French Revolution. His father was Jacques Marcellin Ceran de Hault de Lassus Saint Vrain (1770 1818), the third son of Pierre de Luzière. Jacques was previously an officer in the French navy. Once in Spanish Louisiana, he becomes commander of the Spanish King's galiot La Flecha – the Arrow – and captain of militia. His mother was Marie Félicité Chauvet Dubreuil of St. Louis, Missouri, which had a predominately French population. His parents were married on April 30, 1796; they had a large family. One of Ceran's brothers was Felix St. Vrain. He became a US Indian agent and was killed in 1832 by the Sauk tribe, in what came to be known as the St. Vrain Massacre, during the Black Hawk War. The family settled near St. Louis, Missouri, where Ceran was born on May 5, 1802. Jacques St. Vrain died insolvent in 1818. He had never recovered from the loss of his brewery, which burned down in 1813. After his father's death, Ceran became a clerk with Bernard Pratte and Company, a trading firm located in St Louis.
Тері саудасына және "Бент, Сент Врен және компания"
1824 жылы Серан Сент-Врейн Бернард Пратты жаңа тәуелсіз Мексиканың бөлігі болған Нью-Мексико штатындағы Таос қаласына сауда сапарларын ұйымдастыруға көндірді. Таоста сауда бекетін құрғаннан кейін, Сент-Врейн бірнеше жыл бойы Миссури мен Нью-Мексико арасында саяхат жасады, соның ішінде Gila өзеніне дейін (қазіргі Оңтүстік-Батыс Аризона штатында). Ол Колорадодағы Норт-Плат өзенінің жанында да аң аулады. 1830 жылы Сент-Врейн Таосқа бет алған саудагерлердің керуенімен бірге болды, оларды Канада өзенінің жанында полковник Хосе Антонио Вискарра (кейде "Вискара" деп аталады) тоқтатты. Серен Сент-Врейннің айтуынша, "Бізбен кездесудің мақсаты контрабанданы тоқтату болды және ол мақсатқа қол жеткізілді". 1831 жылы Таоста тұрғанда Сент-Врейн Мексика азаматы болды, бұл оған сол кездегі Мексика территориясында американдық саудагерлерге қойылған шектеулерден қашуға мүмкіндік берді. Одан кейін ол американдық саудагер Уильям Бентпен серіктестік құрды. Жаңа компания Bent, St. Vrain & Company деп аталды, ал компанияның сауда аймағы Вайоминг, Нью-Мексико, Канзас және Колорадоның көп бөлігін қамтыды. Олар Санта-Фе мен Таоста сауда бекеттерін ашты, онда олардың вагондары Индипенденс пен Вестпорттан (Миссури штаты) әкелінген тауарларды жеткізіп берді. Олар мата, шыны, темір бұйымдар мен темекіні күміс, тері, жылқы және қашырға саудаластырды. Bent St. Vrain компаниясы Санта-Фе жолының бойындағы Колорадоның шығыс жазығында Бент фортын салды. Бент форты батыстағы жалғыз жеке меншік бекініс еді. Ол маңызды сауда орталығы мен тері аулаушылардың бас қосылатын жеріне айналды. Бент форты қайта қалпына келтірілді және Ұлттық тарихи орындар тізіліміне Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде енгізілді. Серан Сент-Врейн сонымен қатар Оңтүстік Плат өзенінің бойында қазіргі Олд Форт Сент-Врейн деп аталатын бекініс құруға көмектесті.
Eager for adventure, in 1824 Ceran St. Vrain persuaded Bernard Pratte to support a trading venture to Taos, New Mexico, part of newly independent Mexico. After establishing a trading post in Taos, St. Vrain travelled between Missouri and New Mexico for several years, including as far south as the Gila River (now in Southwest Arizona. He also trapped near the North Platte River in Colorado. In 1830 St. Vrain was part of a caravan of traders on their way to Taos who were intercepted near the Canadian River by Colonel José Antonio Vizcarra (sometimes referred to as "Viscarra"). According to Ceran St. Vrain, "The object in coming out so fare to meet us was to prevent Smuggling and it had the desired effeck." In 1831, when he was living in Taos, St. Vrain became a naturalized Mexican citizen; it enable him to avoid the restrictions placed on American traders in what was then Mexican territory. He soon afterward formed a partnership with American trader William Bent. The new company was known as Bent, St. Vrain & Company; the company's trading area covered much of Wyoming, New Mexico, Kansas, and Colorado. They established company trading posts in Santa Fe and Taos, where their wagon trains made deliveries of goods shipped from Independence and Westport, Missouri. They traded cloth, glass, hardware, and tobacco for silver, furs, horses, and mules. The Bent St. Vrain Company built Bent's Fort, an elaborate adobe fort on the eastern Colorado plains, along the Santa Fe Trail. Bent's Fort was the only privately owned fortification in the west. It became a premier trading center and rendezvous for fur trappers. Bent's Fort has been restored and is listed on the National Register of Historic Places as a National Historic Site. Ceran St. Vrain also helped establish what is now called Old Fort Saint Vrain, along the South Platte River.
Мексика-Америка соғысы және Таос көтерілісі
Таос көтерілісі кезінде Серан Сент-Врейн Мексика-Америка соғысы барысында АҚШ-тың Таос қаласын қайтарып алуына көмек көрсету үшін еріктілер жасағын ұйымдастырды. Санта-Федегі 300-ден астам АҚШ әскеріне қосылып, Сент-Врейннің 65 адамы Таосқа бет бұрды. Жолда олар 1500-ге жуық мексикалық және үндік көтерілісшілерді шегінуге мәжбүр етті, олар Таос Пуэблодағы қалың қабырғалы саздан жасалған шіркеуде паналады. Пуэбло-де-Таос қоршауы кезінде Серан Сент-Врейннің "Шұғыл бригадасы" шіркеу мен таулар арасында орналасты. Олар федералдық әскердің артиллериялық атысынан және тікелей шабуылдан қашуға тырысқан көтерілісшілердің жолын кесті. Атты еріктілер көтерілісшілерге шабуыл жасап, одан кейінгі қатал, жақын арадағы шайқаста барлығы 51 мексикалық пен таос үндісін өлтірді. Сент-Врейннің өмірін оның еріктілерінің бірі, Нью-Мексикалық Мануэль Чавес сақтап қалды. Серан Сент-Врейн Таоста тұтқынға алынған көптеген адамдардың әскери сотында аудармашы болып жұмыс істеді. Он бес адам мемлекетке опасыздық жасады деп танылып, өлім жазасына кесілді. Олар 1847 жылғы сәуір айында дарға асылды.
During the Taos Revolt, Ceran St. Vrain organized a volunteer force to support the U. S. re taking of Taos, during the Mexican–American War. Joining more than 300 U. S. troops in Santa Fe, St. Vrain's 65 men set off for Taos. Along the way, they forced the retreat of some 1,500 Mexican and Indian rebels, who took refuge in a thick walled adobe church in Taos Pueblo. During the Siege of Pueblo de Taos, Ceran St. Vrain's "Emergency Brigade" positioned themselves between the church and the mountains. They cut off rebel forces attempting to escape the federal troops' artillery fire and frontal assault. The mounted volunteers reportedly raided the rebels and killed a total of 51 Mexicans and Taos Indians in the fierce, close quarter fighting that followed. St. Vrain's life was saved by one of his volunteers, a New Mexican named Manuel Chaves. Ceran St. Vrain acted as the translator in the following military trial of numerous captives taken at Taos. Fifteen men were convicted of treason and sentenced to death. They were executed in April 1847.
Қаңқа және газет
1855 жылы Серан Сент-Врейн Мора округінде қоныстанды, онда ол Сент-Врейн диірменін, ұн тартатын диірмен салды. Ол Нью-Мексико штатының Лас-Вегас қаласының солтүстігіндегі Мора аңғарындағы Форт-Юнион бекінісіне және Колорадоның оңтүстік-батысындағы Форт-Гарланд бекінісіне ұн жеткізіп тұрды. Сонымен қатар, ол Солтүстік Нью-Мексикодағы алғашқы ағылшын тіліндегі газеттердің бірі – «Санта-Фе Газетті» шығаруды бастады.
In 1855, Ceran St. Vrain settled in Mora County, where he built a flour mill, St. Vrain's Mill. He supplied flour to Fort Union in Mora Valley, north of Las Vegas, New Mexico, and to Fort Garland in southwestern Colorado. He also began publishing one of Northern New Mexico's first English language newspapers, the Santa Fe Gazette.
Жеке өмір
Серан Сент-Врэннің кем дегенде 6 баласы болды; тарихшылар Серанның барлық балаларының аналарымен заңды түрде үйленгені туралы пікірде келіспейді. Ол Жаңа Мексикадағы жергілікті әйелдердің арасынан "ел әйелдерін" алып, олармен бірге болған болуы мүмкін; мұндай әдет көптеген тері саудагерлерінде кездесетін. 1870 жылдың 28 қазанында Серан Сент-Врэн Морадағы ұлы Винсентенің үйінде қайтыс болды. Оның қосылу рәсіміне 2000-нан астам адам қатысты, соның ішінде Форт-Юнионнан АҚШ армиясының гарнизоны да болды. Сент-Врэн қазіргі Морадағы Сент-Врэн зиратында жерленген.
Ceran St. Vrain had at least 6 children; historians disagree on whether Ceran was legally married to all the mothers of his children. He may have taken "country wives" among indigenous women in New Mexico; this was typical of many fur traders. On October 28, 1870, Ceran St. Vrain died at the home of his son Vincente in Mora. More than 2,000 people attended his funeral, which included the U. S. Army garrison from Fort Union. St. Vrain was buried in what is now named St. Vrain Cemetery in Mora.
Атаулар ауыстырылуы
Колорадо штатының Лайонс қаласының жанындағы Сент-Врейн каньоны, одан ағып шығып Оңтүстік Платт өзеніне құятын Сент-Врейн арнасы, сондай-ақ Колорадодағы Сент-Врейн мектеп округі оның құрметіне аталған. Колорадо штатының орталық Колорадо-Спрингс қаласындағы Сент-Врейн көшесі де оның есімімен аталған.
St. Vrain Canyon, near Lyons, Colorado, and St. Vrain Creek, which flows through into the South Platte River, and St. Vrain School district in Colorado are named after him. A street in central Colorado Springs, Colorado, St. Vrain St., is also named after him.