Кіріспе

Бран Мак Морн – Роберт Э. Ховардтың бес тақырыптық әңгімесінің басты кейіпкері. Көптеген әңгімелер алғаш рет "Weird Tales" журналында жарияланған, және оларда Бран Ховардтың пикт тайпасының романтикалық бейнеленген нұсқасының соңғы патшасы болып келеді.

Хауардтың пиктер тарихы

13 жасында, шотланд-ирланд тегінен тараған Говард шотланд тарихын зерттеуді бастады және ол "Британияның қараңғы, жер бетіндегі кішкентай тайпасы" деп атаған нәрсеге қызығушылық танытты. Бұл "Жер бетіндегі кішкентай тайпа" деген сілтеме Говардтың 1800 және 1900 жылдардың басындағы қазіргі кезде жоққа шығарылған Турандық нәсіл теориясы туралы оқығандарын сипаттайды. Бұл теория неолит дәуіріндегі әртүрлі еуропалық халықтардың ортақ Жерорта тегін ұсынды. Пикттер кейінірек келген тайпалардан нашар деп бейнеленгендіктен, Говард оларды қазіргі және ежелгі заман арасындағы байланыс ретінде көріп, қиялдады. Олар солтүққа қарай көшіп, кейін Британ аралдарының солтүстік бөлігі болған Каледонға жетті. Олар ариялықтар, кельттер және германдықтар басып алғанға дейін солтүстіктегі тайпаларды ығыстырды. Пикттер солтүққа қарай жылжып, бұрын жеңген тайпалармен араласты. Көптеген технологиялық дағдыларын ұмытып, олар жабайылануға және соғыс өнерінде шебер болуға айналды. Бран Мак Морнның қара көзі болғанымен, ол Говард бейнелегендей Каледондық пикттерге ұқсамайды. Ол өзін Жерорта тегінен деп атайды, мүмкін, ол өзін ежелгі пикттермен байланыстырады дегенді білдіреді. Бран Мак Морнның өлімінен кейін, ол пиктік текті каледониялықтар тарапынан "Қара адам" немесе "Қара" деп құдайландырылып, оған табынушылық етеді. "Алтар аралында", Шотландия материгіне жақын жерде оның айналасында культ орталығы бар сияқты. Бран туралы аңыз бар, ол Бранның кесілген басы Британияны жауаптан сақтайды деген идеяға ұқсас: "біз сізге қажет болған кезде қайта оралуымыз мүмкін, өйткені Пикт патшалығының ұлы патшасы Бран Мак Морн күндері келер шақта өз халқына қайта оралады". "Теңіз жолбарыстары" романы, Артур патшаның заманында өтеді, онда пикттер Римнің құлауынан кейін Британия аралдарындағы аласапыранда белсенді топтардың бірі болып табылады. Бір оқиғада олар британдық қызды ұрлап, оны өз құдайларына құрбан етуді жоспарлайды. Басқа бір оқиғада олар скандинавиялық басқыншылардың қысымына ұшырайды, содан кейін қанды және аяусыз кек алуды жоспарлайды. Говардтың ирландтық викинг кейіпкері Кормак Мак-Арт, жағдайға байланысты олармен соғысады немесе уақытша одақ жасайды. Бұл кезеңдегі оқиғалардың ешқайсысында Бран Мак Морн туралы еске алынбаған. Говардтың пикттері норвегиялықтардың Шотландия аралдарын басып алған 11 ғасырға дейін құпия, белсенді күш болып қала береді. Олар осы уақытта өркениеттен шегініп жатқан сияқты: "Шотландиялық Кеннет МакАлпин Галлоуэй патшалығын жойғанда, пиктік империяның соңғы қалдықтары таулардағы қар сияқты еріді. Қасқырлар сияқты, біз енді шашыраңқы аралдарда, таулардың жарларында және Галлоуэйдің көмескі төбелерінде өмір сүреміз. Біз құрып бара жатқан халықпыз". "Түннің балалары" (1931) әңгімесінде, қазіргі замандағы кейіпкерлердің бірі "Бран культі" бар екенін айтады, ол құпия үңгірдегі Бранның мүсініне табынуды қамтиды, бұл әлі де пикттердің қазіргі ұрпақтары арасында сақталған.

Ктулху аңыздары

Бран Мак Морн оқиғалары Ктулху мифологиясымен байланысты және осы бір ойдан туған әлемде орын алады. "Жер құрттары" повесінде екі рет Х.П. Лавкрафттың, Говардтың досы әрі корреспондентісінің туындыларынан Ктулхуның жатын жері – Р'лиедегі қара құдайлар туралы айтылады. "Жер құрттарының" ең алғашқы нұсқасында Ктулху есімді түрде тіліне келсе, кейіннен соңғы басылымда "Аты жоқ құдайлар" деп өзгертілген. Осы повесте Лавкрафттың бірнеше әңгімелерінде кездесетін және нақты дүниедегі палестиналық құдайдың атымен аталған Дагон су жәндігі де айтылады. Лавкрафт өзінің "Қараңғылықтағы сыбыс" атты әңгімесінде Бран Мак Морнға сіңіс жасайды.

Құрмет

Бран Мак-Мюфин, Дейв Симнің «Церебрус» комикс сериясының кейіпкері, Бран Мак-Морнға құрмет көрсету және оның пародиязы болып табылады. Оның аты – сөз ойыны, ол кондитерлік бран маффины мен «Макдональдс» таңғы асы – «Макмаффин» сэндвичіне сілтеме жасайды.

Өлеңдер

Говардтың Бран Мак Морн әңгімелерінің көбісі алғаш рет "Шығанақ әңгімелер" журналында жарық көрді. Кейбір әңгімелер Хауард қайтыс болғаннан кейін ғана басылып шықты. Ескерту: Басылымдар тізімі әңгімелердің жазылған тізімімен сәйкес келмейді. "Түннің патшалары" (алғашқы басылым: Weird Tales, 1930 жылдың қарашасы). Бранды патша ретінде бейнелейтін алғашқы әңгіме және оны атланттық Кулл патшасының серігі, найзашы Брюлдің тікелей ұрпағы ретінде сипаттайды. "Қараңғы адам" (Weird Tales, 1931 жылдың желтоқсаны). Бранның өлімінен бірнеше ғасыр өткен соң, ол тірі қалған пикттер табынатын құдай ретінде бейнеленеді, оның жаны сол құдайда мекендейді деп айтылады. "Жер құрттары" (Weird Tales, 1932 жылдың қарашасы). Бран туралы соңғы әңгіме және пикттердің көзқарасынан баяндалған жалғыз әңгіме. "Көлбеулер" (Бран Мак Морн, Dell, 1969). Бастапқыда Бран Мак Морн (1926) атты әңгімесінің басына қосылған өлең. Өлең 1957 жылы Говард өлеңдерінің жинағы "Always Comes Evening" басылымында алғаш рет жарық көрді. Бранды патша емес, басшы ретінде көрсететін өлең мен әңгіме алғаш рет Dell романында бірге жарық көрді. Бұл Говардтың Бран Мак Морн туралы алғашқы әңгімесі еді. "Бран Мак Морн" (Бран Мак Морн: Пьеса және басқалар, Cryptic Publications, 1983). "Бран Мак Морн: Пьеса" деп те аталады. 1922/1923 жылдары жазылған. "Түннің балалары". Бұл әңгімеде Бран тікелей қатыспайды, бірақ оқиға оның культін кеңейтеді, ол алғаш рет "Қараңғы адам" әңгімесінде пайда болады және 20-ғасырға дейін сақталғандай көрінеді. Оқиғадағы элементтер "Жер құрттары" әңгімесіндегі уақыт белгілерімен және оқиғалармен сәйкес келеді.

Өлеңдер

Жарыс жыры (Бран Мак Морн, Делл, 1969).

Фрагменттер

Атасы жоқ, "Сұр аспан көңілсіз шөлге қабақ түйді". Атасы жоқ, "Адамдар бұрын да көріпті". Бұл үзінді Бран Мак Морнның әңгімесінің басы деп есептеледі.

Жинақтар

Говардтың Бран Мак Морн туралы әңгімелері, өлеңдері және үзінділері бірнеше рет кітап түрінде жинақ ретінде жарық көрген. Барлық басылымдары толық жинақ болмаған. Бран Мак Морн, Dell, 1969 жыл. Жер құрттары, Donald M. Grant, 1974 жыл. Дэвид Айрланд салған суреттерімен. Жер құрттары, Zebra Books, 1975 жылдың шілдесі. Жер құрттары, Orbit, 1976 жыл. Жер құрттары, Ace, 1979 жылдың маусымы. Бран Мак Морн, Baen, 1996 жылдың қаңтары. Бран Мак Морн: Соңғы патша, Wandering Star, 2001 жыл. Бран Мак Морн: Соңғы патша, Del Rey, 2005 жылдың маусымы.

Пастиктер

Басқа авторлар Говардтың Бран Мак Морн кейіпкерін пайдаланған романдар жариялады. "Көлеңкеден келген легион", Карл Эдвард Вагнер, Zebra Books, 1976. "Тұманның әйелі" үшін, Дэвид С. Смит және Ричард Тирни, Ace Books, 1981 жылғы наурыз. Ол Уэйн Барлоудың "Қиял әлеміне нұсқаулық" (1996) кітабында толық сипатталған.

Комикстер

Бран Мак Морн Marvel Comics-тің "Конанның жабайы қылышы" журналының бірнеше санында пайда болды. 1974 жылы Рой Томас жазған "Көлеңкелі адамдар" өңделді және SSoC #102, 104 және 106 санында жарияланды. Dark Horse Comics Роберт Э. Говардтың "Жер құрттарынан" бастап "Көлеңкелі адамдарға" дейін, содан кейін "Түн патшаларына" дейін әңгімелер жинағын қамтитын "Жабайы қылыш" журналын шығарды. Олардың кейбіреулері осы журналға арналған жаңа өңдемелер болса, қалғандары бұрынғы басылымдардан қайта басылған туындылар.

Авторлық құқық және тауар белгісі

Бран Мак Морн есімі және Роберт Э. Говардтың басқа маңызды кейіпкерлерінің есімдері Стокгольм, Швециядағы Paradox Entertainment компаниясының, оның АҚШ-тағы еншілес компаниясы Paradox Entertainment Inc. арқылы сауда белгісі болып табылады. Paradox сонымен қатар Роберт Э. Говард Properties Inc. лицензиясы бойынша басқа авторлар жазған әңгімелерге авторлық құқықты да иеленеді. Роберт Э. Говард өзінің Бран Мак Морн әңгімелерін жариялаған кезде, жариялану күні авторлық құқықтың белгісі болып саналғандықтан, иелері авторлық құқық белгісін пайдалануға және авторлық құқықты сақтау үшін белгілі бір мерзімде жаңаруға міндетті болды. Осы себепті Говардтың барлық Бран Мак Морн туындыларының нақты құқықтық жағдайы күмәнді. Project Gutenberg австралиялық сайтында Роберт Э. Говардтың көптеген әңгімелері, оның ішінде бірнеше Бран Мак Морн әңгімелері бар. Бұл олардың пікірінше, әңгімелер авторлық құқықтан босатылған және кем дегенде Австралия заңдары бойынша кез келген адам пайдалана алатынын көрсетеді. Басқа авторлар жазған кейінгі әңгімелер сол уақыттағы авторлық құқық заңдарымен реттеледі.