Кіріспе

Батыс және Орталық Тасманиядағы тас жол

Лайелл тас жолы (A10 маршруты) – Тасманиядағы Хобарттан Куинстаунға дейін созылатын тас жол. Бұл Батыс жағалау қатарынан өтетін екі көлік маршрутының бірі, екіншісі – B28 Энтони жолы.

Атауы

Атауы 19 ғасырдың соңында мыс табылған Лайл тауынан шығарылған; Лайл тауының кеншілік және теміржол компаниясы шамамен 100 жыл бойы Квинстаун қаласындағы ең ірі кәсіпорын болды.

Хобарт-Орталық биік жерлер учаскесі

Грантоннан бастап, ол Дервент өзенінің оңтүстік жағымен Нью-Норфолкке қарай негізгі солтүстік-батыс бағытта иіліп өтеді. Бұл бөлік бұрын су тасқынына жиі ұшыраған. Нью-Норфолк қаласында ол Дервент өзенінен өтеді де, төбелі аймақтар арқылы Гамильтонға дейін жалғасады. Гамильтонға жақындап келе, Артурз көлі арқылы Лансестонға баратын асфальтталған жолға бұрылыс бар, одан Ботуэллге қарай жол салады.

Орталық биік жерлер бөлімі

Гамильтоннан кейін Оузе қаласы – бұрынғы Уайатина гидроэлектрлік қаласына дейінгі тас жолдағы жалғыз елді мекен. Тас жол алғаш салынғанда, Оузеден солтүстікке орналасқан Виктория аңғары ауданындағы бар болған жолдар мен трассаларды пайдаланды. Оузе және Дервент өзендерінің аңғарларын қалдырып, Остерли, Виктория аңғары және Ди қалалары арқылы төбелі жерге көтеріліп, Бронте маңында қазіргі тас жолға қосылды. Бұл маршрут Ди лагунасының жанынан өтеді және бірнеше көлге, әсіресе Эхо көліне жақын болып өтеді. Қазір айналып өтетін жол тар және асфальтталмаған. Гидроэлектрлік жүйе кеңейгенде және Тарралеадағы құрылыс жұмыстары жүргізіліп жатқанда, тас жол Дервент өзенін бойлай қайта бағытталды, Тарралеадан өтіп, құрылыс машиналарының аймаққа қол жеткізуін жақсартты. Оузе–Тарралеа учаскесі 1940 жылдың тамызында қозғалысқа ашылды, бірақ құрылыс жұмыстары толыққанды аяқталған жоқ. Тарралеадан кейін жол Нив өзенінің шатқалынан тік көтеріліп, Бронтеге жақын бастапқы маршрутқа қосылады. Бронтеде Марлбороу тас жолы (B11) негізгі жолдан бұрылып, Ұлы көлге жетеді, онда ол Көлдер тас жолымен қосылып, ақырында Делорейнге дейін созылады. Таралу жолы ретінде «14 Майл жолы» (C601) бар, ол Тарралеадан кейін Нив жазығын кесіп өтетін, тік Тарралеа шатқалынан айналып өтіп, Бронтеден бірнеше шақырым өткен соң тас жолға қосылатын қиыршық тас жол. Бұл жол қауіпсіз емес, себебі ол тар, асфальтталмаған және көбінесе ағаш таситын жүк көліктері жүреді. Қысқы жағдайда Орталық жотаның барлық бөлігі қара мұзға ұшырауы мүмкін, әсіресе Оузенің батысындағы тығыз орманды ауданда жағдай нашарлайды, бірақ мұндай жағдай батыс жағалауына дейін кездеседі. Дервент көпірі ауданында көптеген қыстарда қар жауады және кейде жол бірнеше күнге жабылуы мүмкін. Бұл жаңа Тарралеа учаскесіне де, ескі Остерли–Лейк-Эхо–Ди учаскесіне де қатысты. Тас жол Дервент көпіріне кіргенде, солтүстіктегі Сент-Клэр көлі мен оңтүстіктегі Кинг Уильям көлі арасындағы орталық нүктеге жетеді.

Батыс жағалау бөлімі

Бұл бөлік әдетте Дервент көпірінің батысы немесе Король Уильям тауы деп белгілі. Ол Франклин-Гордон жабайы өзендер ұлттық паркі арқылы және Куинстаунға жеткенше Батыс жағалау жотасынан өтеді. Тас жол бойында мемлекеттік қорық та болған. Автомобиль жолы 1932 жылдың қараша айына дейін Куинстаунға жетпеді, содан кейін көп уақыт бойы сапалы жабын болмады және жиі кедергіге ұшырады. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында салынып жатқанда ол Батыс жағалау жолы деп аталды. Биіктігіне байланысты, Дервент көпірі мен Король Уильям тауы арасындағы платодағы автомобиль жолының бөлігі қыс айларында мұз және қардың салдарынан жабылуы мүмкін. Тас құлау қаупі де бар. Кинг өзеніне бөгет салып, Бербери көлін құру арқылы автомобиль жолы қайта бағытталды, нәтижесінде көл үстінен Брэдшоу көпірін салуға болатын тар жерге жетті.