Томас Градин: Швециялық хоккейшінің мансабы мен жетістіктері

Кіріспе

Шведтік хоккейші Томас Кьелл Градин (18 ақпан 1956 жылы туған) – Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) «Ванкувер Кэнакс» клубының шведтік аға скауты және 1975 жылдан 1990 жылға дейін НХЛ мен Швеция элиталық лигасысында (SEL) ойнаған бұрынғы кәсіби хоккей орташысы. Өзінің SEL-дегі бірінші маусымынан кейін Градин 1976 жылғы НХЛ Аматорлық драфтында «Чикаго Блэк Хокс» командасымен 45-ші нөмірмен таңдалды. 1978 жылы «Ванкувер Кэнакс» клубына ауысқаннан кейін, ол НХЛ мансабын бастау үшін Солтүстік Америкаға көшті. «Ванкуверде» өткізген сегіз маусымда Градин команданың барлық уақыттағы ең көп гол соққан ойыншысы ретінде танылды және 1982 жылғы Стэнли кубогы финалында, сондай-ақ 1985 жылғы НХЛ Жұлдыздар ойынында бақ сынасты. Бір жыл «Бостон Брюинз» командасында ойнағаннан кейін, Градин Швецияға қайтып келді, онда бұрынғы SEL командасы «AIK» құрамында ойыншылық жолын аяқтады. 1994 жылы Градин скаут ретінде «Кэнакс» ұйымына оралды. Оның осы қызметтегі еңбегі командаға Даниэль Седин, Хенрик Седин, Маттиас Охлунд және Александр Эдлер сияқты швед ойыншыларын таңдауға көмектесті. Градиннің ұйыммен бірге өткізген жылдары 2011 жылы оны Құрмет сақинасына енгізу арқылы ерекшеленді.

Швеция

Швецияның Соллефтеа қаласында туған Градин жасөспірімдер хоккейінде жақын маңдағы Лангсел АИФ клубында ойнады. 14 жасында Лангселдің 3-дивизион командасында ересектер хоккейін ойнай бастады. 1972–73 жылдары «Модо» клубына ауысты. Градин 1975 жылы швед элиталық лигасына (SEL) көтерілгенге дейін үш маусым бойы «Модо» командасымен Швецияның 1-лигасында ойнады. 1975–76 жылдардағы SEL маусымында 35 ойында 16 гол мен 39 ұпай жинағаннан кейін, Градин 1976 жылғы НХЛ жаңадан бастаушылар сайлауының үшінші раундында, 45-ші нөмірмен «Чикаго Блэк Хокс» клубынан таңдалды. «Чикагомен» келісімшартқа келе алмағандықтан, Градин тағы екі маусым Швецияда қалды, содан кейін НХЛ-ге көшті. Сайланудан кейін Стокгольмдегі оқуын жалғастыру үшін «АИК» клубына ауысты. 1976–77 жылдары «АИК» клубындағы алғашқы маусымында Градин екінші жыл қатарынан 16 гол соқты. Келесі маусымда ол 37 ұпай жинады, сондай-ақ SEL мансабындағы ең жоғары көрсеткіш – 22 гол соқты.

Ванкувер Канукс

1978 жылдың маусым айында «Black Hawks» Градиннің НХЛ құқықтарын «Ванкувер Кэнукс» клубына драфт таңдауы үшін сатты. Бұл мәміле Градинді НХЛ-ге өз драфтынан кейін үш жыл өткен соң көшуге мүмкіндік берді. Швециялықтар Ларс Зеттерстрем және Ларс Линдгренмен бірге, бұл үш ойыншы команда тарихында «Кэнукс» клубына қосылған алғашқы еуропалықтар болды. Жаңадан келгендер Стен Смил және Курт Фрейзермен бірге ойнаған Градин команданы нәтижелі пас берулерде (31) басып өтті және 1978–79 маусымында команданың ұпайлар тізімінде екінші орынды (51 ұпай) иеленді. Оның еңбегі оған команданың ең құнды ойыншысы ретінде «Циклон Тейлор» сыйлығын әкелді, бұл құрметті ол қақпашы Глен Хэнлонмен бөлісті. Келесі маусымдарда Градин өзінің дәуірінде франшиза тарихындағы ең дағдылы ойыншылардың бірі ретінде танылды. 1979–80 маусымында ол 30 гол және 75 ұпай жинады, команданың ұпайлар тізімінде Смилдің 78 ұпайынан кейін екінші орынды иеленді. Келесі маусымда 69 ұпай (21 гол және 48 нәтижелі пас) жинап, команданы алғаш рет ұпайлар тізімінде жеңіске жеткізді. Ол 1981–82 маусымында 86 ұпай жинап, бұл көрсеткішті қайталады, бұл команданың бір маусымдық рекорды болды. Бұл көрсеткіш Смилдің екі жыл бұрынғы көрсеткішін жақсартты, бірақ Смил келесі маусымда 88 ұпай жинап, Градиннің көрсеткішін қайта басып өтті. Градин 1982 жылғы плей-оффта команданың маңызды ойыншысы болды, 17 ойында 19 ұпай жинап, «Кэнукс» командасын маусымнан кейінгі ұпайлар тізімінде жетекке шығарды. Плей-оффқа жеңіліс көрсеткішімен (30 жеңіс, 33 жеңіліс және 17 тең ойын) кіргеніне қарамастан, «Кэнукс» франшиза тарихында алғаш рет Стэнли кубогының финалына өтті. Екі мәрте чемпион атанған «Нью-Йорк Айлендс» командасымен өткен ойында «Кэнукс» төрт ойыннан кейін жеңіліске ұшырады. Градиннің 19 ұпайы лигадағы төртінші орынды иеленді, ал бұл көрсеткіш «Айлендс» командасының үш ойыншысы – Брайан Троттиер, Майк Босси және Денис Потвиннен кейін қалды. Бұл көрсеткіш сондай-ақ 1994 жылы Павел Буре 31 ұпай жинағанға дейін 12 жыл бойы «Кэнукс» командасының рекорды болды. Карьерасының шарықталу шегінде ойнаған Градин 1982–83 маусымында екінші жыл қатарынан 86 ұпай жинады. Алайда, ол «Кэнукс» командасына алдыңғы жылғы плей-оффтағы табысынан артық жетістіктерге қол жеткізуге көмектесе алмады, себебі команда бірінші раундта жеңіліске ұшырады. 1983–84 маусымында Градин «Кэнукс» клубының барлық уақыттағы ең көп ұпай жинаған ойыншысы атанды. «Кэнукс» командасы сапындағы 408-ші ұпайын жинап, ол 1980 жылы «Кэнукс» командасынан кеткен бұрынғы әріптесі Дон Ливерді басып өтті. 21 гол және мансабындағы ең жоғары көрсеткіш – 57 нәтижелі паспен ол маусымды 78 ұпаймен аяқтады. 1984–85 маусымында Градин өзінің алғашқы және жалғыз NHL All-Star Game ойынына қатысты. Ол маусымды 64 ұпаймен аяқтады, оның ішінде жеті маусым қатарынан 20 голдан астам соқты. 1985–86 маусымында Градиннің команданың бірінші құрамындағы орнын елдесі Патрик Сундстрем басып алды. Екінші құрамда ойнаған кезде оның бір маусымдағы ұпайлар саны мансабындағы ең төменгі көрсеткіш – 41 ұпайға (14 гол және 27 нәтижелі пас) төмендеді. Маусымнан тыс уақытта Градин еркін агент атанды. «Кэнукс» Барри Педерсонды орталыққа сатып алған кезде, Градин «Бостон Брюинс» клубымен келісімшарт жасасуды жөн көрді. Ол команданы 613 ойында 550 ұпаймен (197 гол және 353 нәтижелі пас) қалдырды. Оның франшизаның ұпайлар тізіміндегі көшбасшы ретіндегі қызметі қысқа болды, себебі ұзақ жылдар бойы командадасы Смил келесі маусымда оның көрсеткішін басып өтті. Сонымен қатар, «Кэнукс» сапындағы 38 плей-офф ойынында 38 ұпай жинаған Градиннің көрсеткіші 1993 жылы Тревор Линден оны басып өткенге дейін жеті жыл бойы сақталды. Оның «Кэнукс» сапындағы мансабы (соның ішінде кейінгі жылдары ұйыммен скаут ретінде жұмыс істеген жылдары) бірнеше онжылдықтан кейін 2011 жылы команданың Құрмет сағатына енгізілген кезде ерекшеленді. Ол бұл құрметті 24 қаңтарда өткен ойын алдындағы салтанатты шарада алды.

In June 1978, the Black Hawks traded Gradin's NHL rights to the Vancouver Canucks in exchange for a draft pick. The deal prompted Gradin to move to the NHL three years after his draft. Along with fellow Swedes Lars Zetterström and Lars Lindgren, the trio became the first Europeans to join the Canucks in team history. Playing on a line with fellow rookies Stan Smyl and Curt Fraser, Gradin led the team in assists (31) and finished second in team scoring (51 points) in 1978–79. His efforts earned him the Cyclone Taylor Award as team MVP, an honour he shared with goaltender Glen Hanlon. In ensuing seasons, Gradin established himself as arguably the most skilled player in the franchise's history during his era. He improved to 30 goals and 75 points in 1979–80, ranking second in team scoring to Smyl's 78 points. With 69 points the following season (21 goals and 48 assists), led the team in scoring for the first time. He repeated the feat in 1981–82 with 86 points, setting a single season franchise record. The total broke the mark previously set by Smyl two years prior, though Smyl bettered Gradin's mark with an 88 point campaign the following season. Gradin continued to play a starring role for the team in the 1982 playoffs, leading the Canucks in post season scoring with 19 points in 17 games. Despite entering the playoffs with a losing record (30 wins, 33 losses and 17 ties), the Canucks went on to their first Stanley Cup Finals appearance in franchise history. Playing the two time defending champion New York Islanders, the Canucks were swept in four games. Gradin's 19 points ranked fourth in league scoring, behind the Islanders trio of Brian Trottier, Mike Bossy and Denis Potvin. It also stood as a Canucks record for 12 years until Pavel Bure scored 31 in 1994. Continuing to play in the prime of his career, Gradin recorded 86 points for the second straight year in 1982–83. However, he could not help the Canucks build off of the previous year's playoff success, as the team was eliminated in the first round. During the 1983–84 campaign, Gradin became the Canucks' all time leading scorer. With his 408th point as a Canuck, he passed former teammate Don Lever, who had left the Canucks in 1980. With 21 goals and a career high 57 assists, he finished with 78 points on the year. During the 1984–85 season, Gradin earned his first and only appearance in the NHL All Star Game. He finished the campaign with 64 points, including his seventh consecutive 20 goal season. In 1985–86, Gradin was supplanted on the team's top line by countryman Patrik Sundström. Playing on the second line, his single season points total declined to a career low 41 points (14 goals and 27 assists). During the off season, Gradin became a free agent. While the Canucks acquired another centre in Barry Pederson, Gradin opted to sign with the Boston Bruins. He left the team with an all time leading 550 points (197 goals and 353 assists) over 613 games as a Canuck. His tenure as the franchise's scoring leader was short lived, as longtime teammate Smyl surpassed his career mark during the ensuing season. Meanwhile, Gradin's mark of 38 points in 38 playoff games as a Canuck stood for seven years until Trevor Linden surpassed it in 1993. His career as a Canuck (including many years as a scout with the organization in subsequent years) was distinguished several decades later when he was inducted into the team's Ring of Honour in 2011. He received the honour during a pre game ceremony on January 24.

Бостон Бруинз және Швецияға оралу

Брюинспен ойнаған Градин 1986–87 жылдары 64 ойында 12 гол және 43 ұпай жинады. Бұл маусым НХЛ-дегі соңғы маусымы болды, себебі Градин 1987–88 маусымында туған Швециясына оралуды шешті. 1987–88 жылдары АИК клубында карьерасын жаңадан бастаған Градин 38 ойында 33 ұпай (15 гол және 18 нәтижелі пас) жинады, бұл көрсеткіші Швециядағы карьерасының басындағы шабуылдық көрсеткіштеріне жақын болды. Одан кейінгі екі жылда ол 32 және 29 ұпай жинап, 34 жасында кәсіби хоккейден зейнеткерлікке шықты.

Халықаралық мансап

Градиннің халықаралық аренадағы ең танымал жетістігі 1984 жылғы Канада кубогында болды, онда ол Швеция құрамасының капитаны болды және финалға шығарды, бірақ Канадаға есе жіберді. Ол 1981 жылғы Канада кубогында да Швеция құрамасынан өнер көрсетті, онда Швеция бесінші орынды иеленді. Ол бар болғаны 1978 жылғы Әлем чемпионатына қатысты. Градин 1974, 1975 және 1976 жылдарғы жастар арасындағы Әлем чемпионаттарында Швеция құрамасы үшін жарқын ойын көрсетіп, 1975 жылы қола жүлдеге қол жеткізуге көмектесті.

Скауттық мансап

Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін төрт жыл өткен соң, Градин 1994-95 жылғы НХЛ маусымы алдында «Ванкувер Кэнакс» ұйымына жас ойыншыларды іздеуші (скаут) ретінде қайта оралды. Осы лауазымда төрт жыл жұмыс істегеннен кейін, 1998 жылы Еуропалық скауттар бөлімінің басшысы болып тағайындалды және 2007 жылға дейін осы қызметте болды. Осы кезеңде ол Даниэль мен Хенрик (1999), Маттиас Охлунд және Александр Эдлерді «Канукс» командасына таңдауда маңызды рөл атқарды. Эдлер бұл кезде Швецияның үшінші лигасында өнер табатын, көпке таныс емес ойыншы болды (оны тек ол және «Red Wings» командасының скауты Хокан Андерссон ғана байқаған). Градин «Ванкувер» басшылығын 2004 жылғы драфта Эдлерді үшінші раундта таңдау үшін жоғары көтерілуге (trade up) көндірді. Еуропалық скауттар бөлімінің басшысы қызметінен кейін, 2007 жылы ол аға скауттың орынбасары болып тағайындалды.

Жеке өмір

Томастың кіші інісі Питер Градин де 1980-ші жылдары Швецияда танымал хоккейші болған, алайда оны ешқашан НХЛ командасы таңдаған емес. 2013 жылдың қыркүйегінде Томас Градин Ванкувердегі швед консулдығының құрметті консулы болып тағайындалды.