Кіріспе

Шотланд суретшісі (1883–1937)

Фрэнсис Кэмпбелл Бойло Каделл (Francis Campbell Boileau Cadell) – шотландтық колорист суретші, ол туған қаласы Эдинбургтің әсем жаңа аудандарының интерьерін бейнелеуімен және Айонадағы еңбектерімен әйгілі. 2011 жылдың қазанынан 2012 жылдың наурызына дейін Шотландияның Ұлттық заманауи өнер галереясы Каделлдің туындыларының ірі жеке ретроспективасын ұйымдастырды, мұндай шара 1942 жылы Шотландияның Ұлттық галереясында өткеннен кейін алғаш рет ұйымдастырылды.

Өмір және жұмыс

Фрэнсис Каделл (Caddle) Эдинбургте дүниеге келді. Ол бай хирург доктор Фрэнсис Каделл FRCSE (1844–1909) және оның әйелі Мэри Гамильтон Бойлоның (1853–1907) ұлы еді. Оның балалық шағы Эдинбургтің беделді Морей иелігіндегі 22 Эйнсли-плейс мекенжайындағы үйде өтті және ол Эдинбург академиясында жеке оқытылды. 1908 жылы ғана, анасы мен әкесінің қайтысы арасында (әкесі өлім аузында болатын), ол жеке көрме өткізуге тырысты, және бұл тілегі Доиг, Уилсон және Уитли галереясында (Эдинбург, 90 Джордж көшесі) орындалды. Көрмеде отыз картина сатылды, оның төртеуі оның ескі мектеп досы Патрик Фордқа тиесілі болды, ол үлкен демеушіге айналды. Әкесінен қалған мүлік оған Эдинбургтегі Джордж көшесіндегі 137 мекенжайында студия сатып алуға мүмкіндік берді. Оның жаңа туындылары жақсы сатылмады, сондықтан ол 1910 жылды «босқа» өткізді, жыл бойы Венецияда сурет салды. Патрик Форд оған саяхат үшін 150 фунт төледі, ал оның орнына суреттерді таңдау құқығын алды. 1911 жылы өткен көрмеде тек 3 майлы бояу және 3 акварель сатылды, бұл Каделлдің дилерлерге деген сенімін күрт төмендетті. 1911 жылдан 1927 жылға дейін ол тек жеке сатумен айналысты. Дегенмен, Рид оның көптеген жұмыстарын сатып алуын жалғастырды. Каделл өмірінің көп бөлігін Шотландияда өткізді және шетелде дамыған жаңа идеялармен тікелей байланыста болмады. Сондықтан ол көбінесе қолға жетімді тақырыптар мен орталарды пайдаланды – пейзаждар, сәнді Эдинбургтің Жаңа қаласындағы үйлердің интерьерлері, натюрморттар және майлы бояу мен акварельдегі бейнелер. Ол 9-шы Аргилл және Сазерленд Хайленд полкіне және 9-шы Корольдік шотланд полкіне қатысты. Осы аралықта ықпалды өнер саудагері Александр Рид 1918 жылдың ақпанында Глазгодағы Сент-Винсент көшесіндегі галереясында Каделлдің алғашқы жеке көрмесін ұйымдастырды. Каделлдің қатысқандығы белгісіз. Әскерде Каделл «Джек және Томми» тақырыбында суреттер сериясын жасады. Ол 1920 жылдан 1932 жылға дейін Эдинбургтегі 6 және 22 Эйнсли-плейс мекенжайларында тұрды. Осы кезеңде ол 7 Эйнсли-плейсте тұратын Реджинальд Фэрлимен дос болып, одан әрі достығын сақтады. Содан кейін ол 1932 жылдан 1935 жылға дейін 30 Регент террасасында тұрды, онда экономикалық жағдайға байланысты суреттерін сату қиын болды. Соңында ол 4 Уорристон Крессентке көшіп, 6 желтоқсан 1937 жылы қайтыс болды. Ол отбасымен бірге Дин зиратында жерленген. Қабір негізгі зираттың оңтүстік шекаралық қабырғасында орналасқан. Каделл суреттерінен көп табыс таба алмаса да, оның «кедейлікте» қайтыс болғанын айту мүлдем дұрыс емес (кейбіреулердің айтуынша). Оның үйлері көрсеткендей, ол өте бай отбасынан шыққан және отбасының қаржылық қолдауына көбірек сүйенгені дұрыс. 1923 жылдан 1936 жылға дейін Каделл Эдинбург сәулеті, жоспарлау және көркейтуді қорғайтын ықпалды Кокберн қауымдастығының кеңес мүшесі болды. 1932 жылы Каделлтің қалтасынан ұрлық орын алды, ал 1935 жылы трамвайдан құлап ауыр жарақат алды. Ол 1937 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болды. Ал оның бір туындысы («Reflection») 2018 жылы 874 000 фунт стерлингке сатылды.

Отбасы

Оның әпкесі актриса Жан Каделл болды, ал оның немересі Саймон Каделл де актер еді. Екеуі де Дин зиратында Каделлдің қабірімен бірге жерленген.