Кіріспе

Ағылшын суретшісі (1864–1933)

Маргарет Макдональд Маккинтош (5 қараша 1864 – 7 қаңтар 1933) – Англияда туған, бірақ Шотландияда жұмыс істеген суретші. Оның дизайндық жұмысы 1890-1900 жылдар аралығында Глазго стилінің ерекше белгісіне айналды.

Өмірбаян

Маргарет Макдональд Тіптон қаласында, Стаффордширде, Бирмингем мен Вулвергемптон арасында дүниеге келді. Оның әкесі кен шахтасының басқарушысы және инженер болған. Маргарет пен оның кіші қарындасы Фрэнсис екеуі де Ньюкасл-андер-Лайм қаласындағы Орм қыздар мектебінде оқыды; олардың есімдері мектеп тізілімінде тіркелген. 1881 жылғы халық санағында 16 жастағы Маргарет санақ күні түнде біреудің үйінде қонақ ретінде тіркелді және оқушы деп жазылды. 1890 жылға қарай отбасы Глазгоға қоныстанды, Маргарет пен оның қарындасы Фрэнсис Макдональд Глазго өнер мектебіне дизайн курстарына күндізгі оқуға түсті. Ол жерде ол металл өңдеу, кесте тігу, тоқыма сияқты түрлі материалдармен жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол 1898 жылы Шотландия суретшілер қоғамы сияқты басқа да ұйымдарға қосылды. Ол әпкесі Фрэнсиспен бірлесіп жұмыс істей бастады, ал 1896 жылы олар Глазгодағы 128 Хоуп-стрит мекенжайындағы студияда жұмыс істеді, онда кітап иллюстрациялары, кестелер, гипсо панельдер, бояулы шыны және репоссе металл бұйымдарын жасады. Олардың инновациялық туындылары кельттік бейнелерінен, әдебиетінен, символизмнен және халық мүсіндерінен шабыт алды. Маргарет кейіннен күйеуі, сәулетші және дизайнер Чарльз Ренни Маккинтошпен бірлесіп жұмыс істеді, олар 1900 жылдың 22 тамызында үйленді. Оның ең танымал туындылары – Чарльзбен бірге жасалған интерьерлерге арналған гипсо панельдер, мысалы, шайханалар мен жеке үйлер. Чарльз Ренни Маккинтош Шотландияның ең белгілі сәулетшісі деп жиі айтылады. Маргарет Макдональд Маккинтош оған қарағанда көбінесе назардан тыс қалды және, айтуынша, "Маргарет гений, ал менде тек талант бар". Өзінің мансабында белсенді және танымал болған ол 1895 жыл мен 1924 жыл аралығында Еуропа мен Америкада өткен 40-тан астам көрмеге қатысты. Ол 1933 жылы қайтыс болды.

Глазголық төртеу

Макдональд әпкелер Чарльз Ренни Маккинтош пен оның досы/әріптесі Герберт Макнейрмен қашан кездескені нақты белгісіз, бірақ олар 1892 жылы Глазго өнер мектебінде кездескен болуы мүмкін (Маккинтош пен Макнейр түнгі студенттер ретінде оқыды), оларды директор Фрэнсис Ньюбери таныстырды, себебі ол олардың ұқсас стильде жұмыс істеп жатқанын байқады. 1894 жылға қарай, олар өздерінің жұмыстарын студенттік көрмелерде бірге көрсетті, олардың кейбіреулері бірлесіп жасалған. Жұмыстарға сын аралас болды, және Макдональд әпкелердің суреттерінің жіңішке, түзу сызықты формалары – Обри Бердслидің ықпалын анық көрсететін – «қорқынышты» деп сипатталды және оларға «Үркіт мектебі» деген лақап есім берілді. Олар жергілікті жерде «Төрттік» деп танылды. Ол күйеуімен бірге бірнеше маңызды интерьерлік жобаларды жасады, соның ішінде ағасы Чарльздың Данглас қаласындағы үйіндегі жұмыстарды. Олардың көптеген жұмыстары 20 ғасырдың басында орындалды; олардың ішінде 1903 жылы Туринде өткен Халықаралық көрмедегі Роза бөлмесі, 1900 жылы «Өнерді сүйетін үй» жобасы және 1902 жылы «Шілте шеберханасы» бар. Ол 1900 жылы Вена сецессиясында Маккинтошпен бірге көрмеге қатысты, онда ол сецессионистер Густав Климт пен Йозеф Хоффманға әсер етті. Олар Вена өнер саласында танымал болды, екеуі де 1909 жылы Вена халықаралық өнер көрмесіне қатысты. 1902 жылы жұбайлар Венадан үлкен тапсырыс алды: Винер Векерстсттетің алғашқы қаржыландырушысы Фриц Ваерндорфер Венаның сыртында көптеген жергілікті сәулетшілердің жұмыстарын көрсететін жаңа вилла салып жатты. Хоффманн мен Коломан Мозер оның екі бөлмесін жобалап жатыр еді; ол Макинтоштарды музыкалық бөлмені жобалауға шақырды. Бұл бөлме Маргареттің өнерімен безендірілген панельдермен әсемделді: «Жел операсы», «Теңіз операсы» және «Жеті ханшайым» – кейбір адамдар оның ең жақсы туындысы деп санайтын, қабырғаға орналасқан жаңа триптих. Бұл ынтымақтастықты замандас сыншы Амелия Леветус «бәлкім, олардың ең үлкен жұмысы, себебі оларға толық еркіндік берілді» деп сипаттады.

Илхам мен стиль

Макинтош сурет кітапшаларын сақтамаған, бұл оның табиғатқа емес, қиялына сүйенгенін көрсетеді. Оның туындыларына бірнеше көздер маңызды шабыт берді, соның ішінде Киелі кітап, "Одиссея", Моррис пен Россеттидің өлеңдері және Морис Метерлинктің шығармалары. Мысалы, 1896 жылы әпкесімен бірге Глазгодағы студиясын ашқаннан кейін, ол "Уақыт" және "Жаз" сияқты кең ұғымдарды жоғары стильденген адам бейнелеріне айналдырды. Оның көптеген жұмыстарында төмендетілген табиғи түстер, созылған жалаңаш адам денелері және геометриялық және табиғи мотивтердің нәзік байланысы кездеседі. Ең бастысы, оның дизайны оны замандас суретшілерден ерекшелендіретін ерекше жаңалықты көрсетті.

Халықтық шығармалар

Маккинтош пен оның күйеуі Чарльз танымал гессо жандаруының бір бөлігі болды, олардың гессо панельдері 1900 жылы Вена сецессиясының сегізінші көрмесінде көрсетілді. 1900 жылы көрмеге қойылған Маккинтош Макдональдтың интерьер дизайны, шектеулі түстер палитрасы мен орнатылған орындықтары заманауи талғамға бірден әсер етті, себебі интерьер сәулеті бұрынғы дизайндарға қарағанда ошақты болған жоқ. Оның гессо панельдері қазір Глазгодағы Келвингроув мұражайында қойылған. 2017–18 жылдары «Вилоу Тирумс» ғимаратын қалпына келтіру кезінде «Ой, сендер, Вилоувудта жүргендер» атты туындысы Room de Luxe бөлмесіндегі бастапқы орнына орнатылды. Оның ең әйгілі туындысы – «Жеті ханшайым», Морис Метерлинктің осы аттас пьесасынан көрініс бейнелейтін үш қабырғалық гессо панелі. Бұл туынды Венада және оның айналасындағы өнер ортасында өте танымал болды. 1916 жылы Ваерндорфер вилласы сатылғаннан кейін ұзақ уақыт бойы жұртшылық назарынан тыс қалды. 1990 жылы ол Венадағы қолданбалы өнер мұражайының жертөлесіндегі жәшіктен табылды. Гессо панельдері қазір қалада тұрақты түрде көрсетілуде. 2008 жылы оның 1902 жылғы «Ақ раушан және қызыл раушан» туындысы £1,7 миллион ($3,3 миллион) бағаға аукционда сатылды.