Кіріспе

Британдық суфражистка және суретші (1875–1948)

Энн Макбет (25 қыркүйек 1875 – 23 наурыз 1948) – британдық кестеші, дизайнер, педагог және автор, Глазго қозғалысының мүшесі және Чарльз Ренни Маккинтошпен байланыста болған суретші. Ол сонымен қатар белсенді суфражист болды және суфражистер мен суфражисткалар қозғалысы үшін тулар жасады.

Ерте өмір

Макбет Болтонның Холливелл қалашығында дүниеге келді және Глазго өнер мектебінде оқыды. Бала кезінде ол қызыл жегіге шалдықты. Ол тоғыз баланың ең үлкені еді. Оның әкесі Норман Макбет, инженер-механик, ал анасы Энни МакНикол болды. Ол өнерге бейім отбасында өсті: оның әйелдері суретшілер Роберт Уокер Макбет және Генри Макбет Рейберн болды, ал әкесінің әкесі портретші Норман Макбет еді. 1902 жылы ол Туринде өткен Заманауи декоративтік өнердің бірінші халықаралық көрмесінің «Шотландия бөліміне» қатысып, Ғылымды дамыту жөніндегі британдық қауымдастықтың профессоры Раккерге сыйға тартылған тудың бір жағындағы Глазго қаласының гербін жасағаны үшін күміс медаль жеңіп алды.

Оқыту

1901 жылы Глазго өнер мектебінде оқуын аяқтағаннан кейін Макбет Джесси Ньюберидің көмекшісі болды және оның керемет кесте жұмыстары «The Studio» журналында үнемі жарияланды. 1906 жылы Глазго өнер мектебінде металл өңдеу сабақтарын бастады. Ол 1907 жылдан 1911 жылға дейін кітап мұқабасын жасаудан, ал 1912 жылдан бастап керамикалық әшекейлеуден сабақ берді. 1902 жылдан 1911 жылға дейін кестелеу бөлімі Глазго өнер мектебінің қолөнер бөлімдерінің ішіндегі ең ірісі болды. Глазгодағы барлық мектеп оқушысы қыздарға тігіс тігуді үйрету міндетті болды. Ньюбери, Макбет және олардың шәкірттері жасаған жұмыстардың екі негізгі түрі болды: табиғаттан шабыттанған, практикалық заттарға қолданылған, айқын, аппликацияланған стиль немесе өртке қарсы экрандарда немесе шіркеу ілгектерінде кездесетін суреттерден тұратын дәстүрлі эстетикалық стиль. Ньюбери екеуінің ішінде батылрақ болуы мүмкін, бірақ Макбет панельдерді көбірек және көрнекті тігістермен кестеледі. Бұл кестеленген панельдерде гүл шоқтарымен немесе пейзажға енген жас қыздар бейнеленген, бұл сол кездегі витраждың әйнек өнімдеріне ұқсас. 1908 жылы ол Джесси Ньюбериден кейін Глазго өнер мектебіндегі кестелеу және тігіс бөлімінің жетекшісі болды, ал 1912 жылы кестеленген сәндік өнер студиясының ғылыми директоры атанды. 1911 жылы ол Шотландияның Ұлттық Тарихы, Өнері және Өнеркәсібі көрмесін жоспарлауға қатысты және Декоративтік және Бейнелеу өнері бөлімінің комитетіне мүше болды. 1911 жылы педагог-психолог Маргарет Свонсонмен бірге «Білім беру тігісі» атты оқулық жариялады. Оқулық халықаралық деңгейде мойындалды және тігіс өнерін оқытуға үлкен әсер етті. Глазго өнер мектебіндегі кестелеу сабақтары барлық қауым үшін ашық болды. Мектеп мұғалімдеріне арналған сенбілік сабақтар Шотландия Білім беру министрлігінің сертификатын алуға мүмкіндік берді. Оқыту және жарияланымдары арқылы Макбет Глазго қозғалысының радикалды дизайн көзқарасын таратып, Өнер және қолөнер қозғалысының идеяларын іске асырды. Ол үй шаруашылығының тігіс тігу мәртебесін көтеріп, әйелдерді жеке стильдегі киім жасауға шақырды. Мақта, зығыр және жұта сияқты «қарапайым материалдарды» қолдану арқылы ол дизайнерлік киімді қарапайым жағдайдағы әйелдерге қолжетімді етті. Жарияланымдарында Макбет үлгілерді көшіруден аулақ болып, дизайнер-шеберлердің жаңа буынын қадағалады. 1920 жылдан бастап Макбет Әйелдер институтында қолөнер сабақтарын оқытып, жергілікті экономикалық қиындықтарды жеңілдету бағдарламаларына қатысты.

Әйелдер сайлау құқығының белсенділігі

Макбет 1908 жылы Эдинбургте өткен Ұлттық әйелдер сайлау құқығы қоғамының шеруі үшін баннерді жасады. 1909 жылғы қазанда Ұлыбританиядағы әйелдер сайлау құқығы үшін күрес жүргізген Әйелдер әлеуметтік және саяси одағының Глазго бөлімшесіне Макбеттің кестелеген баннері табыс етілді. 1910 жылғы көрме үшін Макбет WSPU Holloway тұтқындары баннерін – 80 суфражистка аштықпен қарсылық білдіргендердің қолтаңбалары кестеленген зығыр матадан тігілген көрпе жасады. Кейіннен ол баннер ретінде пайдаланылды. Сайлау құқығы баннерлерін жасаумен қатар, Макбет Әйелдер әлеуметтік және саяси одағының мүшесі болды және белсенді әрекеттерге қатысты. Осының салдарынан ол түрмеге қамалды, бірақ сот және газет есептерінде оның аты жоқ болғандықтан, ол жалған есіммен іс-әрекет еткен болуы мүмкін; оның не істегені белгісіз. 1912 жылғы мамырда Глазго өнер мектебінің хатшысына жазған хатында Макбет оның "мейірімді хаттары" үшін алғыс айтып, "Екі апталық жалғыз бөлмеде күштеп тамақтандырудан кейін, мен күткеннен әлдеқайда әлсізмін" деп жазды. 1912 жылы түрмеден шыққаннан кейін ол бірнеше ай бойы "жартылай денсаусыздау" күйде күтімді қажет етті. Мектеп басшылары Макбеттің сауығуына барлық қолдауын көрсетті. Макбетке "жұмысқа оралуға мүмкіндік беретін барлық жағдай жасалды". Мұндай жауапкершілік мектеп басшыларының сайлау құқығын қолдайтын суретшілерге деген ишаралық келісімін көрсетті.

Өнер шығармашылығы

Макбет белгілі кестеші және дизайнер атанды. Оның көптеген туындылары кітап мұқабаларын жасау, металл өңдеу, сондай-ақ Александр Мортон және Co., Дунди қаласының Дональд Брос компаниясы және Либерти мен Нокс зығыр жіп компаниясы үшін кілемдерге сурет салуды қамтыды. 1920 жылы Макбет Камбрияның Вестморленд аймағындағы Паттердейлге көшіп өтті. Ол 1928 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Глазго өнер мектебінде қонақ лекторы болып жұмыс істеді. Паттердейлде ол тігін-тоқыма бұйымдарын, көбінесе ірі декоративтік суреттерін, сондай-ақ шіркеулерге арналған маталарды және киімдерді жасауды жалғастырды. Ол кілем тоқудың оңай әдісін ойлап тапты, ол 1929 жылы «Ауыл әйелінің кілемі» деген кітабында жарияланды. Ол машиналар дизайнды демократияландыратынын және машиналардың қалай жұмыс істейтінін түсіне білген шеберлер жоғары көркемдік деңгейге жете алатынын айтты. Оның кестелеу және керамикадағы жұмыстарының бір бөлігі 2018 жылдың 30 наурызынан 14 тамызына дейін Келвингроув мұражайында өткен «Глазго стилін жасау» көрмесінде қойылды. Оның көптеген жұмыстары «Студия» журналында жарияланған.

Жарияланымдар

Макбет кестелеу тақырыбында алты кітап жариялады: «Educational Needlecraft» (алғаш рет 1911 жылы Маргарет Свонсонмен бірге жарық көрді), «The Playwork Book» (алғаш рет 1918 жылы жарық көрді), «School and Fireside Crafts» (алғаш рет 1920 жылы Мей Спенспен бірге жарық көрді), «The Country Woman's Rug Book» (алғаш рет 1921 жылы жарық көрді), «Needleweaving» (алғаш рет 1922 жылы жарық көрді) және «Embroidered Lace and Leatherwork» (алғаш рет 1924 жылы жарық көрді). Ол сонымен қатар зергерлік бұйымдардың бірнеше эскизін жасады, олардың кейбіреулері Питер Уайли Дэвидсонның кітаптарында иллюстрация ретінде пайда болды.