Оскар Матисен: Норвегияның жылдам сырғанаушысының өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Норвегиялық жылдам конькимен сырғанаушы Оскар Вильгельм Матисен (4 қазан 1888 – 10 сәуір 1954) – норвегиялық жылдам конькимен сырғанаушы және танымал тұлға, жас мемлекеттің (Норвегия 1905 жылы тәуелсіздік алды) символы ретінде Роалд Амундсен мен Фридтжоф Нансенге шамалас болды. Ол Kristiania Skøiteklub (қазіргі Oslo Skøiteklub) клубынан өкілдік етті.

Қысқаша өмірбаяны

Оскар Матисен Кристианияда (қазіргі Осло) жеті баланың кенжесі болып дүниеге келді. Оның ата-анасы Карл Антон Матисен (1852 жылы Østre Toten қаласында туған) және Паулин Матисен (1853 жылы Vang, Hedmark қаласында туған) бес ұл және екі қыз болды: Карл Маркус (1875), Петтер Йорген (1877), Йохан Ингвал (1879), Агнис Паулин (1880), Сигурд Вальдемар (1883), Маргит Антони (1885) және Оскар Вильгельм (1888), барлығы Кристианияда туған. Оскар Матисен 1907 жылы 18 жасында Ұлттық чемпион атанды, ал келесі жылы, ағасы Сигурд Матисеннен төрт жыл өткен соң, 500 м-де құлап қалуына қарамастан Әлем чемпионы болды. Карьерасы барысында ол 14 әлемдік рекорд орнатты, оның 1914 жылғы 1500 м рекорды 23 жыл бойы бұзылмады. Ол сол күні, 1500 метрлік қашықтықта рекорд орнатар алдында, Яап Эденнің 5000 метрлік қашықтықтағы әлемдік рекордын бұзып, барлық қашықтықтар бойынша әлемдік рекорд иегері атанды. Ол бес рет әлемнің көпсайысты чемпионы атанды, бұл рекорд 2013 жылға дейін Свен Крамер бұзғанша сақталды, ал үш рет Еуропа чемпионы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол кәсіби конькиші болып, 1920 жылы кәсіби әлем чемпионы атанды. Ол конькимен сырғанауды 1929 жылға дейін жалғастырды. Карьерасының соңғы жылы, 40 жасында, ол Давостағы Еуропа чемпионатына дайындалып жатқандарға барды және 500 м және 1000 м қашықтықтарындағы әлемдік рекордтарды жаңартқанмен, ол кәсіби конькиші болғандықтан оның көрсеткен уақыттары жаңа рекорд ретінде мойындалмады. Матисен жеңілісте әрқашан ақылдылық танытып, оны жеңген және болашақта табысқа жеткен конькишілерге құрмет көрсетті, бұл оның Николай Струниковқа қарсы жеңілісі мен Олег Гончаренкоға жолдаған хатында көрінді. Оның өмірі трагедиямен аяқталды, өйткені Матисен әйелі көп жыл бойы ауыр депрессиядан зардап шеккеннен кейін, әйелін және өзін-өзі өлтірді. 1959 жылы Матисеннің мүсіні Ослодағы Фрогнер стадионының алдына орнатылды, онда ол көптеген жеңістерін тойлаған. 1959 жылдан бері жыл сайын Оскар Матисеннің еске алу кубогі маусымның ең үздік конькишіне табыс етіледі.

Oscar Mathisen was born in Kristiania (now Oslo) as the youngest of seven children. His parents, Carl Anton Mathisen (born in Østre Toten in 1852) and Pauline Mathisen (born in Vang, Hedmark in 1853), had five sons and two daughters: Carl Markus (1875), Petter Jørgen (1877), Johan Ingval (1879), Agnis Pauline (1880), Sigurd Valdemar (1883), Margit Antoni (1885), and Oscar Wilhelm (1888), all born in Kristiania. Oscar Mathisen was National Champion in 1907 at the age of 18, and became World Champion the following year (four years after his brother Sigurd Mathisen), despite falling on the 500 m. During his career, he set 14 world records, with his 1,500 m record from 1914 standing unrivalled for 23 years. The day before he set that 1,500 m record, he had broken Jaap Eden's world record on the 5,000 m and thereby had become the world record holder on all distances. He became World Allround Champion five times, a record that stood until 2013 when it was broken by Sven Kramer, and European Allround Champion three times. After World War I, he became a professional skater and he was Professional World Champion in 1920. He continued his skating career until 1929. In that last year of his career, then 40 years old, he went to Davos, where people were preparing for the European Championships, and proved that he could still skate fast by beating the world record times on both the 500 m and the 1,000 m, although his times were not recognised as world records because he was a professional skater. Mathisen always was a gentleman in defeat and showed genuine respect towards skaters who had beaten him and top skaters afterwards, as illustrated by his losses against Nikolay Strunnikov and his message to Oleg Goncharenko. His life ended tragically, as Mathisen killed his wife and then himself after his wife had suffered from severe depression for many years. In 1959, a statue of Mathisen was erected outside of Frogner stadion in Oslo, where he celebrated many of his triumphs. Every year since 1959, the Oscar Mathisen Memorial Trophy is awarded to the most outstanding speed skating performance of the season.