Кіріспе

Филип Боно (13 қаңтар 1921 – 23 мамыр 1993) – «Дуглас Эйркрафт» компаниясының инженеры. Ол қайта пайдаланылатын тік қонуға арналған, бір сатылы орбитаға шығару аппаратын жасаудың алғашқыларын ашты. Визионер дизайнер ретінде, ол қалпына келтірілетін бір сатылы ғарыш көтерушінің алғашқы нұсқасын ойлап тапқандық үшін танымал.

Боно бір сатылы ғарышқа ұшыруды қарапайым және арзан деп есептеді. Ол мұны істеу үшін жоғары нақты импульсті сұйық сутек/сұйық оттегі зымыран қозғалтқыштарын пайдалану қажеттігін түсінді. Кейін ол осы аппараттарды қайта пайдалануды ұсынды. «ROOST» жобасынан бастап Боно қанаттары жоқ ғарышқа ұшыру құралдарын жақтады, көбінесе ракеталық көмекпен тік ұшып көтерілу және қону (VTVL) жүйесін қолданды. Оның есебінше, қанаттар көбінесе жүк көтергіштігін төмендететін пайдасыз салмақтан тұрады. Ол атмосфераға қайта кіру үшін жылу қалқаны ретінде де қолданылатын, қайта пайдаланылатын түйреуіш сопло зымыран қозғалтқышын патенттеді. Оның 1960 жылдардың басындағы идеялары кейінірек жасалған, соның ішінде «Дуглас» компаниясынан шыққан 1990 жылдардағы «Delta Clipper» сияқты дизайнға әсер етті.

Туған жері, білімі және мансабы

Филип Боно 1921 жылғы 13 қаңтарда Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында дүниеге келген. Ол 1947 жылы Оңтүстік Калифорния университетін машина жасау мамандығы бойынша бітірген. Бітіргеннен кейін Боно Солтүстік Америка авиациясы компаниясында зерттеуші және жүйелерді талдаушы болып жұмыс істеді. Боно 1960 жылы Дуглас Ұшақ компаниясында жұмыс істей бастады. Макдоннелл Ұшақ компаниясы мен Дуглас Ұшақ компаниясы біріккеннен кейін ол 1966 жылдан 1988 жылға дейін Макдоннелл Дуглас Астронавтикасында жұмыс істеді. Бононың қайтысынан кейін үш айдан аспаған соң, оның жобалары негізінде жасалған алғашқы ұшыру құралы – Макдоннелл Дуглас DC X (Дельта Клипер) сынақ ұшуларының жақсы нәтижелер көрсеткен сериясын бастады. DC X тік ұшып-қону және тік қондыруға арналған құрал болды. Сынақ ұшулары 1993 жылғы 18 тамызда басталып, 1996 жылғы 31 шілдеде ұшыру құралының жаңартылған нұсқасы (кейін DC XA деп аталды) қонғанда аударылып кеткенге дейін жалғасты. Бононың болашақты көре білетін жобаларының бірі – 1960 жылы Боинг компаниясы жасаған, 8 адамды тасымалдай алатын, Марсқа ұшатын ғарыш кемесінің жобасы.