Кіріспе
Нейробиологиялық сала. Аксондық бағыт-бағдар (немесе аксондық жолды табу) – нейрондардың аксондарын дұрыс нысанаға жеткізу процесін зерттейтін нейрондық дамудың бір саласы. Аксондар көбінесе жүйке жүйесінде өте нақты жолдармен өтеді, және олардың қалай осыншалықты дәлдікпен жол табатыны қазіргі кезде зерттеліп жатқан мәселе. Аксонның өсуі "өсу конусы" деп аталатын аймақтан басталады, ал аксонның нысанасына жету салыстырмалы түрде аз мөлшердегі басшылық молекулалардың көмегімен жүзеге асырылады. Өсу конусы рецепторлары бағыт-бағдар сигналдарына жауап береді.
Axon guidance (also called axon pathfinding) is a subfield of neural development concerning the process by which neurons send out axons to reach their correct targets. Axons often follow very precise paths in the nervous system, and how they manage to find their way so accurately is an area of ongoing research. Axon growth takes place from a region called the growth cone and reaching the axon target is accomplished with relatively few guidance molecules. Growth cone receptors respond to the guidance cues.
Ақпаратты аксондық бағыттау жүйесіне енгізу
Өсіп келе жатқан аксондар өсу жолын таңдауда әртүрлі бағдарламалық сигналдарға сүйенеді. Аксонды созудың өсу конустары осы сигналдарды сигналдарды түсіндіру және интеграциялаудың күрделі жүйесінде өңдейді, осылайша дұрыс бағытты қамтамасыз етеді. Бұл сигналдар функционалдық тұрғыдан келесілерге бөлінеді:
Жабысу сигналдары, аксонның өсуіне қажетті субстратпен физикалық өзара әрекеттесуді қамтамасыз етеді. Бұл сигналдар өсіп келе жатқан аксонмен байланысқан глиальды және нейронды жасушаларда немесе жасушадан тыс матрицаның құрамында болуы мүмкін. Мысалы, жасушадан тыс матрицадағы ламинин немесе фибронектин, ал жасуша бетінде кездесетін кадериндер немесе Ig отбасылық жасушалардың жабысу молекулалары. Тропикалық сигналдар, тартымды немесе итергіш ретінде әрекет етеді және цитоскелетке клеткаішілік сигнал беру арқылы өсу конусының қозғалғыштығын өзгертеді. Мысалы, нетрин аксондарды орта сызық арқылы бағыттауда тартымды және итергіш рөл атқарады, ал Семафорин3А аксондарға иіс сезу эпителийінен иіс сезу шарларындағы әртүрлі аймақтарды іздеуге көмектеседі. Модуляциялық сигналдар, өсу конустарының белгілі бір бағдарламалық сигналдарға сезімталдығына әсер етеді. Мысалы, нейротрофиндер аксондарды Семафорин3А-ның итергіш әсеріне төзімді етеді. Осы бағдарламалық сигналдардың көп болуына байланысты, бұрын өсу конустары әртүрлі ақпаратты әртүрлі валенттіліктегі сигналдардың градиентін қосу арқылы біріктіреді деп есептелген, бұл өсу бағыты туралы шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Алайда, омыртқалы жануарлардың жүйке жүйесіндегі құрсақ орта сызығын кесіп өтетін аксондарды зерттеулер модуляциялық сигналдар аксонның басқа сигналдарға жауабын реттеуде маңызды рөл атқаратынын көрсетті, бұл аксонды бағыттау процесінің сызықтық емес екенін көрсетеді. Мысалы, комиссуралық аксондар нетринге тартылады және Слиттен итергіш әсерге ұшырайды. Алайда, аксондар орта сызыққа жақындағанда, Слиттің итергіш әсері Robo 3/Rig 1 рецепторымен басылады. Аксондар орта сызықты кесіп өткеннен кейін, Slit-тің Robo-ны белсендіруі Netrin-мен шақыруды тоқтатып, аксондарды Slit-тен итеруге әкеледі.
Adhesive cues, that provide physical interaction with the substrate necessary for axon protrusion. These cues can be expressed on glial and neuronal cells the growing axon contacts or be part of the extracellular matrix. Examples are laminin or fibronectin, in the extracellular matrix, and cadherins or Ig family cell adhesion molecules, found on cell surfaces. Tropic cues, that can act as attractants or repellents and cause changes in growth cone motility by acting on the cytoskeleton through intracellular signaling. For example, Netrin plays a role in guiding axons through the midline, acting as both an attractant and a repellent, while Semaphorin3A helps axons grow from the olfactory epithelium to map different locations in the olfactory bulb. Modulatory cues, that influence the sensitivity of growth cones to certain guidance cues. For instance, neurotrophins can make axons less sensitive to the repellent action of Semaphorin3A. Given the abundance of these different guidance cues it was previously believed that growth cones integrate various information by simply summing the gradient of cues, in different valences, at a given point in time, to making a decision on the direction of growth. However, studies in vertebrate nervous systems of ventral midline crossing axons, has shown that modulatory cues play a crucial part in tuning axon responses to other cues, suggesting that the process of axon guidance is nonlinear. For example, commissural axons are attracted by Netrin and repelled by Slit. However, as axons approach the midline, the repellent action of Slit is suppressed by Robo 3/Rig 1 receptor. Once the axons cross the midline, activation of Robo by Slit silences Netrin mediated attraction, and the axons are repelled by Slit.
Басты аксондар
Жүйке жолының қалыптасуы бірнеше негізгі қағидаға сәйкес жүреді. Омыртқасыздар мен омыртқалылардың жүйке жүйесінде бастапқы жүйке жолдары ізашар нейрондардың ізашар аксондары арқылы құрылады. Бұл аксондар қайталанатын жолмен қозғалады, аралық нысандарда тоқтап, белгілі бір таңдау нүктелерінде тармақталады, соның нәтижесінде соңғы мезетіне жетеді. Бұл принципті жәндіктердегі сезім нейрондарының аксондарының орталық жүйке жүйесіне қарай өсуі арқылы көрсетуге болады. Ағза даму процесінде проксимальды нейрондар алғашқы аксональды шоғырларды құрайды, олар орталық жүйке жүйесіне қарай өседі. Ағзаның өсуінің кейінгі кезеңдерінде дистальды нейрондардың аксондары осы ізашар аксондармен бірігіп өседі. Ізашар нейрондардың жойылуы орталық жүйке жүйесін иннервациялауға бағытталған кейінгі аксондардың өсуін бұзады. Сонымен қатар, көп жағдайда ізашар нейрондар ерекше қасиеттерге ие болмайды және аксонды бағыттаудағы олардың рөлін басқа нейрондар алмастыра алатынын атап өткен жөн. Мысалы, Ксенопустың ретинотектальдық байланыс жүйесінде ретиналық ганглий жасушаларының ізашар аксондары көздің дорсальды бөлігінен шығады. Бірақ, егер көздің дорсальды жартысы жетілмеген дорсальды бөлікпен ауыстырылса, вентральды нейрондар біраз уақыттан кейін дорсальды жасушалардың ізашар жолын алмастыра алады. Зебра балығының торлы қабығында жүргізілген зерттеулер ерте ретиналық аталардың нейрондық дифференциациясын тежеу аксондардың көзден шығуына кедергі келтіретінін көрсетті. Сол зерттеуде бағытталғыш рецепторы жоқ ізашар нейрондардың өсуінен кейін екіншілік нейрондардың бұрмаланған өсу траекториялары байқалды. Осылайша, ізашар аксондардың қаншалықты бағыттап беретіні әлі де талқыланып жатыр және жүйеден жүйеге өзгеруі мүмкін, бірақ ізашар жолдар ізбасар проекцияларға бағытталғыш сигналдарды береді және олардың нысанаға жету қабілетін арттырады.
Глианың рөлі
Жолдағы алғашқы кеңейтілген аксондар жетілмеген глиялық жасушалармен тығыз байланыста болады. Омыртқалы жануарлардың ми корпусының (corpus callosum) қалыптасуы кезінде, бастапқы глия жасушалары алдымен екі жарты шардың эпендималық аймақтарына және дорсальды септум қабырғасына көшіп, каллозалық талшықтардың пионерлік аксондарының өсуіне көмектесетін уақытша құрылымды жасайды. Дамып келе жатқан жүйке жүйесінде глия мен нейрондар арасындағы сигнал алмасу өзара болады. Мысалы, шыбынның көру жүйесінде фоторецепторлардың аксондарына көз сабағынан шығу үшін глия қажет, ал глия жасушалары аксон бойымен кері қозғалу үшін нейрондардан келетін сигналдарға тәуелді.
Жол көрсетуші бағаналар
Өсіп келе жатқан аксондар жол табу кезінде бағыт-бағдар беретін жасушалар сияқты уақытша нейрондық құрылымдарға да сүйенеді. Егеуқұйрықтың көру жүйесінде оптикалық хиазманың дұрыс қалыптасуы хиазманың орта сызығында арнайы радиалдық глиямен қиылысатын V пішіндес уақытша нейрондардың құрылымына байланысты. Хиазма аксондары осы құрылымның бойымен және айналасында өседі, бірақ оның ішіне енбейді. Тағы бір мысал – дамитын ми қабығындағы субплата, ол субвентрикулярлық аймақтың астындағы уақытша нейрондық қабаттан тұрады және тұрақты қабықтық қабаттарға кіретін аксондарға бағыт көрсетеді. Субплата хиазматикалық нейрондарға ұқсас, себебі бұл жасушалар тобы ми жетіле келе жоғалады (немесе басқа жасуша түрлеріне айналады). Осы зерттеулер уақытша жасушалар тобының жетілген жүйке жүйесінде қызметі болмаса да, маңызды бағыт-бағдар рөлін атқара алатынын көрсетеді.
Аксондық бағытты зерттеу
Аксондардың өсу конусы туралы алғашқы сипаттамаларды 19 ғасырдың соңында испан невробиологы Сантьяго Рамон и Кахаль жасаған. Дегенмен, аксонды басқарудың молекулалық және жасушалық биологиясын түсіну ондаған жылдардан кейін ғана басталды. Соңғы отыз жылдың ішінде ғалымдар аксонның қалай жол табатынын анықтау үшін әртүрлі әдістерді пайдаланды. Аксонды бағыттау саласындағы алғашқы жұмыстардың көп бөлігі шегірткеде жүргізілді, онда жеке моторлық нейрондар анықталып, олардың жолдары сипатталды. Егеуқұйрық, зебра балығы, нематодалар және жеміс шыбындары сияқты генетикалық модельді организмдерде ғалымдар мутацияларды жасап, аксондардың навигация кезінде қателіктер жасауына себеп болатынын және оның қалай болатынын анықтай алады. In vitro эксперименттері өсіп келе жатқан аксондарды тікелей манипуляциялау үшін пайдалы болуы мүмкін. Нейрондарды культурада өсіру және өсу конустарын тазартылған бағыттаушы сигналдарға ұсыну – кең таралған әдіс, осы сигналдар аксонның өсу бағытын өзгертетінін тексеруге болады. Мұндай эксперименттер көбінесе тауық пен африкалық тырнақты бақа сияқты дәстүрлі эмбриологиялық, генетикалық емес модельді организмдерді қолдана отырып жүргізілді. Бұл түрлердің эмбриондарын алу оңай, және сүтқоректілерден айырмашылығы, олар сыртқы ортада дамиды және эксперименттік манипуляциялар үшін қолжетімді.
Аксондық бағыттау модельдік жүйелері
Аксонды бағыттау механизмдерін жақсырақ түсіну үшін аксон жолдарының бірнеше түрі модельдік жүйелерде жан-жақты зерттелді. Олардың ең маңыздысы – комиссуралар мен топографиялық карталар. Комиссуралар – аксондардың жүйке жүйесінің бір жағынан екінші жағына өтетін, орта сызықты кесіп өтетін жерлер. Топографиялық карталар – бір тіндің нейрондық топтары аксондарын басқа тіндің ұйымдасқан құрылымына жонататын жүйелер, онда кеңістіктік қатынастар сақталады; яғни, жақын орналасқан нейрондар мақсатты тіндің жақын аймақтарын иннервациялайды.
Дрософиланың ішкі жүйке түйіні
Дрозофилада қуатты генетикалық құралдарды қолдану аксондық бағыт-бағдардың маңызды класын, яғни Слиттерді, және олардың рецепторларын, яғни Роболарды (Roundabout-тың қысқартылған атауы) анықтауға мүмкіндік берді. Бүйірлік жүйке түйіні сатыға ұқсайды, үш бойлық аксон шоғыры (тамырлар) комиссуралармен – сатының "баспалдақтарымен" байланысқан. Әрбір эмбрион сегментінде екі комиссура бар: алдыңғы және артқы. Қазіргі қабылданған модельге сәйкес, орталық сызықтағы жасушалар өндіретін Слит, Robo рецепторлары арқылы аксондарды орталық сызықтан тебіледі. Ипсилатеральды (қайшы келмейтін) аксондардың бетінде әрқашан Robo рецепторлары болады, ал комиссуралық аксондарда Robo рецепторлары өте аз немесе мүлдем болмайды, бұл оларды нетриндер және, мүмкін, әлі анықталмаған басқа сигналдар арқылы орталық сызыққа тартуға мүмкіндік береді. Бірақ, өткелден кейін аксонның Robo рецепторлары күрт жоғарылайды, бұл Robo-мен шақырылған тебілуге орталық сызыққа деген тартымдылықты жеңуге мүмкіндік береді. Robo-ның осы динамикалық реттелуін кем дегенде жартылай Comm (Commissureless) деп аталатын молекула қамтамасыз етеді, ол Robo-ның жасуша бетіне жетуіне және оның жойылуына бағытталғандығын болдырмайды.
Тышқан мен тауықтың омыртқа миы
Омыртқалы жануарлардың омыртқа миында, дорсальды аймақтардан шығатын комиссуральды нейрондар төмен қарай, жағай тобырсық пластинасына қарай өседі. Ипсилатеральды аксондар тобырсық пластинасына жеткенше бұрылып, бойлық өседі, ал комиссуральды аксондар орта сызықты кесіп өтіп, қарсы жақта бойлық бұрылыс жасайды. Қызықтысы, Netrins, Slits және Robos осы жүйеде ұқсас функционалдық рөлдерді атқарады. Бір үлкен жұмбақ – омыртқалы жануарларда Comm генінің жоқтығы еді. Қазіргі кезде Comm-ның кейбір функцияларын Robo3 (немесе Rig1) деп аталатын Robo-ның модификацияланған түрі атқаратын сияқты. Омыртқа миы жүйесі орта сызыққа ұшырағаннан кейін өсу конустарының сигналдарға сезімталдығының өзгеруін нақты көрсеткен алғашқы жүйе болды. Тіндерде өсірілген нейрондар сырттан берілген Slit-ке жауап береді, олар тобырсық пластинасының тіндерімен байланысқа түскен-түспегеніне байланысты.
Топографиялық карталар: бағыттау үшін градиенттер
Жоғарыда сипатталғандай, топографиялық карталар нейрондық популяциялар мен олардың басқа тіндердегі мақсатты өрістері арасындағы кеңістіктік қатынастар сақталғанда пайда болады. Бұл жүйке жүйесінің ұйымдастырылуының маңызды ерекшелігі, әсіресе сезім жүйелерінде. Нейробиолог Роджер Сперри топографиялық картаға түсірудің болашақты болжайтын моделін ұсынды, ол молекулалық "маркерлер" деп атады. Бұл маркерлердің салыстырмалы мөлшері екі тіннің де градиенттері бойынша өзгереді. Қазір біз бұл маркерлерді лигандтар (сигналдар) және олардың аксональды рецепторлары деп есептейміз. Ең жақсы зерттелген маркерлер класы – эфрин лигандтары және олардың рецепторлары, эфтер. Карталаудың ең қарапайым моделінде, мысалы, торлық қабықтағы нейрондар өрісінде Eph рецепторларының экспрессия деңгейінің градиентін көзге елестете аламыз, онда алдыңғы жасушалар өте төмен деңгейде, ал артқы жасушалар рецептордың ең жоғары деңгейін білдіреді. Осы аралықта, торлық қабықтың жасушаларының (оптикалық тектома) мақсатты жерінде эфрин лигандтары ұқсас градиентте ұйымдастырылған: артқы жағы жоғары, алдыңғы жағы төмен. Торлық қабықтың аксондары алдыңғы тектомаға еніп, артқа қарай жылжиды. Жалпы, Eph-ті ұстаған аксондар эфриндермен теріске тартылады, сондықтан аксондар артқы тектомаға қарай жылған сайын, одан әрі жылжуға көбірек қарсылық көрсетеді. Дегенмен, олардың теріске тарту дәрежесі олардың жеке Eph экспрессия деңгейімен анықталады, ол нейрон жасушасы денесінің торлық қабықтағы орналасуымен белгіленеді. Осылайша, алдыңғы торлық қабықтың аксондары, Eph-тің ең төменгі деңгейін білдіретін, эфриндердің жоғары деңгейі болған жағдайда да артқы тектомаға проекциялай алады. Артқы торлық қабықтың жасушалары жоғары Eph деңгейін білдіреді, ал олардың аксондары тектомада алдыңғы жағында тоқтайды.
Құстар, бақалар мен балықтардың ретинотектальді проекциясы
Құс эмбрионының үлкен өлшемі мен қолжетімділігі эмбриологтар үшін таңдаулы зерттеу нысанына айналдырды. Зерттеушілер балапанды ретина аксондарына қарсы белгілі бір активтілік көрсеткен тектомадан биохимиялық тұрғыдан тазарту үшін пайдаланды. Бұл Сперри болжаған "маркерлерді" Эфтер мен Эфрин ретінде анықтауға әкелді. Ретинотектальді проекция сондай-ақ Ксенопус және зебра балығында зерттелді. Зебра балығы – генетикалық скринингтерді, омыртқасыздарда жасалғандай, салыстырмалы түрде оңай және арзан жасауға болатын потенциалды қуатты жүйе. 1996 жылы зебра балығында кең ауқымды скринингтер жүргізілді, оның ішінде ретина аксондарының бағытталуы мен картаға түсірілуіне қатысты скринингтер де болды. Көптеген мутанттардың сипаттамасы әлі де күтілуде.
Жасушалық биология
Генетика және биохимия аксонның бағытталған өсуіне әсер ететін молекулалардың кең жиынтығын анықтады. Осы барлық бөліктердің қалай үйлесетіні әлі толыққанды түсініксіз. Көптеген аксондық бағытталған өсу рецепторлары сигнал трандукциясы тізбектерін іске қосады, бұл, әдетте, цитоскелеттің қайта ұйымдастырылуына және өсу конусының адгезиялық қасиеттеріне әкеледі, олардың бірігіп барлық жасушалардың қозғалғыштығын қамтамасыз етеді. Бұл сүтқоректілердің қыртыстық нейрондарының мысалында жақсы көрсетілген. Дегенмен, бұл бірдей сигналдар әртүрлі өсу конустарында әртүрлі жауаптарды қалай тудыра алады деген сұрақ туындайды. Мүмкін, әртүрлі рецепторлар бір сигналға жауап ретінде тартымдылықты немесе тебілуді іске қосады. Тағы бір мүмкіндік – рецепторлық кешендер «сәйкестік анықтағыштар» ретінде әрекет етеді, бір сигналға екінші сигналдың қатысуында жауапты өзгертеді. Осыған ұқсас сигналдардың «қиылысуы» жасуша ішінде, яғни жасуша бетіндегі рецепторлардан кейін де жүруі мүмкін. Шындығында, коммисуралық аксонның өсу жауаптары Netrin белсендірілген DCC рецепторының қатысуымен тартылуға, тежелуге немесе үнсіздікке ұшырауы мүмкін. Бұл айнымалы белсенділік өсу конусындағы Robo немесе UNC 5 рецепторларының экспрессиясына байланысты. Мысалы, Slit белсендірілген Robo рецепторы, DCC рецепторы арқылы Netrin-нің тартымды әлеуетін жояды. Ал UNC 5 рецепторын экспрессиялайтын өсу конустары Netrin DCC белсенділігіне тебілу реакциясын көрсетеді. Бұл оқиғалар Netrin белсендірілген DCC рецепторы мен Robo немесе UNC 5 рецепторы арасындағы цитоплазмалық өзара әрекеттесу нәтижесінде пайда болады, бұл, әрі қарай, DCC-нің цитоплазмалық сигнализациясын өзгертеді. Осылайша, пайда болатын картина мынадай: өсу конусының ілгерілеуі өте күрделі және бағытталған өсу сигналдарына, рецептор экспрессиясына, рецепторлардың өзара әрекеттесуіне және цитоскелетті қайта құруға әсер ететін келесі сигнализациялық механизмдерге байланысты өте икемді.
Басшылық аксондардағы өсу конусының аудармасы
Аксонның жасуша денесінен қашықта орналасқан түрлі сыртқы сигналдарға бағыттап өту және жауап беру қабілеті зерттеушілерді өсу конусының ішкі қасиеттерін зерттеуге жетеледі. Жақындағы зерттеулер көрсеткендей, бағытталғыш сигналдар өсу конусындағы белоктардың жергілікті аудармасы мен ыдырауын реттеу арқылы аксондардың кеңістіктік-уақыт өзгерістеріне әсер ете алады. Бұл қызмет ядролық ген экспрессиясынан тәуелсіз болып көрінеді. Шындығында, сомасы кесілген торлы ганглий жасушаларының (ТГЖ) аксондары Ксенопус эмбриондарының тектомын іздеу және иннервациялауын жалғастырады. Бұл қызметті қамтамасыз ету үшін өсу конусы цитоскелетті қайта құруға қатысатын рецепторлар мен ішкі жасушалық сигнал ақуыздарын кодтайтын мРНК-ны жинақтайды деп саналады. Xenopus ретинотектальді проекция жүйелерінде осы ақуыздардың экспрессиясына бағытталғыш сигналдар мен жергілікті аударма механизмінің белсенділігі әсер ететіні көрсетілген. Тартқыш сигнал Netrin 1, өсу конусының филоподиясындағы β-актиннің мРНК көлігін және синтезін ынталандырады, РГЖ өсу конусын қайта құрылымдап, Netrin секрециясының бағытына бағыттайды. Ал тебуші сигнал Slit, өсу конусында Cofilin (актин деполимеризациялық факторы) аудармасын ынталандырады, бұл аксонның тебуіне әкеледі. Сонымен қатар, тауықтардың комиссуралық аксондары орта сызықты кесіп өту кезінде Eph A2 рецепторын аудару және экспрессиялау қабілетін көрсетеді. Нәтижесінде, зерттеулер жергілікті ақуыз экспрессиясы бағытталғыш молекулаларға жауап ретінде өсу конусының жылдам, динамикалық және автономды прогресін түсіндіруге ыңғайлы механизм екенін ұсынады.
Аксонның өсу гипотезасы және консенсустық коннектомалық динамика
Қазіргі диффузиялық салмақталған МРТ әдістері аксондардың дамуының макроскопиялық процесін де анықтауы мүмкін. Коннектома немесе ми графикасы диффузиялық МРТ деректерінен құрастырылуы мүмкін: графиктің төбелері анатомиялық белгіленген ми аймақтарына сәйкес келеді, ал егер деректерді өңдеудің трактографиялық кезеңінде екі аймақты байланыстыратын аксоналдық талшық табылса, айталық, u және v төбелері, шетпен байланыстырылады. Адам Коннектома Жобасынан есептелген көптеген ми графикаларын http://braingraph.org сайтынан жүктеуге болады. Консенсустық Коннектома Динамикасы (CCD) – Будапешт Референс Коннектома Серверінің графикалық интерфейсіндегі ең төменгі сенімділік параметрін үздіксіз төмендету арқылы ашылған ерекше құбылыс. Будапешт Референс Коннектома Сервері n=418 қатысушының ми байланыстарын k жиілік параметрімен көрсетеді: кез келген k=1,2,…,n үшін кем дегенде k коннектомада кездесетін шеттердің графигін қарауға болады. Егер k параметрін k=n-ден k=1-ге дейін біртіндеп төмендетсе, графикте көбірек шеттер пайда болады, себебі қосу шарты жеңілдетіледі. Кездейсоқ емес екені таң қалдырады – шеттердің пайда болуы өсіп келе жатқан күрделі құрылымға ұқсайды, мысалы, ағаш немесе бұта (визуализацияланған). Бұл құбылыс адам миының аксоналдық дамуын көшіретін өсуші құрылым деп болжанады: ең ерте дамитын байланыстар (аксоналдық талшықтар) көптеген қатысушыларда ортақ, ал кейін дамитын байланыстардың дисперсиясы үлкендей түседі, өйткені олардың дисперсиясы аксоналдық даму процесінде жинақталады.
Генетикалық байланысы
Аксондық бағытталмалылық генетикалық тұрғыдан басқа да қасиеттермен немесе белгілермен байланысты. Мысалы, әртүрлі сигналдық жолдарды байыту талдаулары шамадағы көлеммен генетикалық байланыстылықты анықтауға мүмкіндік берді.