Кіріспе

Северн сағасы (Абер-Хафрен) – Северн өзенінің сағасы, Оңтүстік-Батыс Англия (Сомерсет, Бристоль және Оңтүстік Глостерширден) мен Оңтүстік Уэльс (Кардиффтен, Ньюпорттан Монмутширге дейін) арасындағы Бристоль шығанағына құяды. Өте жоғары, шамамен 50 фут (15 м) болатын толқын диапазоны құнды жағалауаралық мекендерді құрайды және бұл аймақ Ұлыбританияда жаңартылатын толқын энергиясы туралы пікірталас орталығына айналды.

География

Северн сағасының шекараларын анықтау әртүрлі. Көне заманда бұл аймақ көбінесе Северн өзені немесе Северн теңізі деп аталатын. Бүгінде өзеннің жоғары ағысындағы шегі Глостер доктерінде орналасқан. Төмен ағысында Халықаралық гидрографиялық ұйым Бристоль каналының сағасы мен ашық теңіз арасындағы шекараны Солтүстік Сомерсеттегі Сэнд-Пойнт (Уэстон-супер-Мэрден солтүстікке қарай) және Оңтүстік Уэльстегі Лавернок-Пойнт (Пэнарттан оңтүстікке қарай) арасындағы сызық бойынша белгілейді. Бұл анықтаманы Severn Estuary Partnership және Visit England қолданады. Кейбір карталарда теңіз жүзу мақсатымен қолданылатын тар анықтамаға сәйкес, тек Оңтүстік Глостерширдегі Северн жағажайының жанындағы Екінші Северн көпірінің төменгі ағысындағы аймақ ғана қарастырылады. SC1179 нөміріндегі Адмиралтейство картасы мен Бристоль каналы және Северн круиздік нұсқаулығында қолданылатын анықтама бойынша, саға Северн көпірі орналасқан жерге дейін созылады. Солтүстік-батыс (Уэльс) жағында Уай және Уск өзендері сағаға құяды, ал оңтүстік-шығыс (Англия) жағында Авон өзені Авонмаут қаласында қосылады. Уай өзенінің батысында саға Уэльс пен Англия арасындағы шекараны құрайды. Сағаның солтүстік жағында Ньюпорт қаласының екі жағында орналасқан Кальдикот және Вентлуг жазықтары; ал батысында Кардифф қаласы мен Пэнарт курорты орналасқан. Оңтүстік, ағылшын жағында Авонмаут, Портисхед, Клеведон және Уэстон-супер-Мэр қалалары орналасқан. Денни аралы – Портсхедтен шамамен үш шақырым солтүстікке қарай орналасқан, бұталы өсімдіктермен жабылған, тасты кішкентай арал. Оның жартасты оңтүстік жағалауы Англия мен Уэльс арасындағы шекараны белгілейді, бірақ арал әкімшілік тұрғысынан Уэльстің Монмутшир округіне қарасты. Сағаның ені Ауст тұсында шамамен 3 шақырым, ал Кардифф пен Уэстон-супер-Мэр арасында 14 шақырымға жетеді. Бұл жерде әлемдегі ең жоғары толқындардың бірі – шамамен 15 метрге дейін тіркеледі. Бұл саңылау тәрізді пішін, үлкен толқын диапазоны және тау жыныстары, қиыршық тас және құмның геологиялық құрамы күшті толқын ағыстарын және жоғары тұмандылықты тудырады, нәтижесінде су қоңыр түсті болады. Ең жоғары толқын кезінде көтерілген су саға арқылы Северн толқынына дейін жиналады, ол өзен ағысына қарсы жылдам қозғалатын, өзін-өзі күшейтетін жалғыз толқын болып табылады. Лавернок пен Сэнд-Пойнт арасындағы сызықтың батысында Бристоль каналы орналасқан, ол өз кезегінде Кельт теңізіне және Атлант мұхитының кеңістігіне құяды. Steep Holm және Flat Holm аралдары осы сызыққа жақын, сағаның ортасында орналасқан. Орданс Survey өзінің жарияланған карталарында екі сағалық автокөлік көпірінің теңізге қарай созылатын бөлігін Северннің аузы деп атайды.

Кеме күшінің күші

Үлкен тасқындық диапазоны және айналасындағы өнеркәсіп пен халықтың жоғары деңгейі Северн сағасы мен Бристоль каналын ұзақ уақыттан бері тасқын энергиясы жобалары мен идеяларының орталығына айналдырды. Северн бөгеті жоспарлары – Бристоль каналы арқылы Лавернок нүктесінен Кардиффтен оңтүстік-батысқа қарай және Сомерсеттегі Вестон-супер-Мареден оңтүстік-батысқа қарай Брен Даунға дейін созылатын бөгет – тасқын кезінде 8640 МВт қуат өндіруге мүмкіндік береді және ондаған жылдар бойы талқыланып келеді. Өндірілетін қуат 185 шаршы миль (479 км²) аумақты қамтитын көлден келеді, оның потенциалдық энергия тереңдігі бар. Тасқын күші күніне шамамен он сағат жұмыс істейді, бірақ жабық көлді потенциалдық энергия резервуары ретінде пайдалану арқылы жұмыс уақытын ұзартуға болады. Жел және күн энергиясы сияқты басқа энергия көздері де электр энергиясын әрқашан қажеттілікке сәйкес келмейтін уақыттарда өндіреді. Артық қуатты суды жоғары көтеріп қанап сақтауға болады, бұл әдіс қазірдің өзінде Ұлыбританиядағы басқа да бірнеше қондырғыларда қолданылуда. Ұлыбритания үкіметі 1980-ші жылдардың соңында жоспарларды негізінен жоғары құн мен жергілікті экологиялық алаңдаушылықтарға байланысты тоқтатты. Алайда, бұл энергия бағасының соңғы кезде күрт өсуінен және жаһандық жылыну мәселесіне салғанда бұрын болды. 2006 жылдың сәуірінде Уэльс Ассамблеясы тасқын энергиясын пайдалану идеясын мақұлдады, бірақ RSPB еуропалық экологиялық қорғау статусына ие лайлы аймақтарға тигізетін әсерге қатысты үлкен алаңдаушылық білдірді, ал Ұлыбритания үкіметінің сол жылы жарияланған Энергия шолуы бұл жобаны қолдамады. Ұсынылған бөгеттің пайдасы туралы пікірлер әлі де екіге бөлінген. Бизнес, кәсіпкерлік және реттеуші реформалар жөніндегі мемлекеттік хатшы Джон Хаттон 2007 жылғы 25 қыркүйекте қосымша мүмкіндіктерді зерттеуді жариялады. 2008 жылдың қаңтар айында «Severn Tidal Power Feasibility Study» зерттеуі басталды, оның мақсаты – барлық тасқындық технологияларды (бөгеттер, лагуналар және т.б.) бағалау. Зерттеу Северн тасқын энергиясы жобасының шығындарын, пайдасын және әсерін қарастырады және үкіметтің мұндай жобаны қолдауға немесе қолдамауға шешім қабылдауына көмектеседі. Северн сағасы Ұлыбританиядағы барлық сағаларға қарағанда көбірек жаңаруға болатын электр энергиясын өндіруге потенциалы бар. Егер оны пайдаланса, ол Ұлыбританияның электр энергиясының 5%-ын құрауы мүмкін, бұл Ұлыбританияның климаттық мақсаттарына маңызды үлес қосады. 8,6 ГВт электр қуатын өндіруге және Ұлыбританияның электр қуатына деген қажеттілігінің 5 пайызын қамтамасыз етуге арналған гидроэлектрлік бөгет жобасына кейбір экологиялық ұйымдар қарсы тұрып отыр.

Северн сағасы серіктестігі

Severn Estuary Partnership (SEP) 1995 жылы жергілікті билік органдарының, мемлекеттік органдардың және фермерлер мен балықшылар сияқты мүдделі тараптардың қызметін үйлестіру мақсатымен тәуелсіз бастама ретінде құрылды. Оның негізгі мақсаты – өзен сағасын дамыту, басқару және пайдалануға қатысты барлық тұлғаларды ортақ мақсаттарға жету үшін мүдделерін және жауапкершіліктерін біріктіретін ортада біріктіру болып табылады. 2001 жылы SEP Severn Estuary стратегиясын жариялады, онда өзен сағасын басқару жоспары баяндалған. Ағылшын жағындағы археологиялық зерттеулердің әуеден түсірілген суретке негізделген есебі сілтеме бойынша қарауға және жүктеуге қолжетімді.