Кіріспе

Трогер негізі. Оның химиялық формуласы Трогер негізі деп аталады, ал оның аналогтары протондануының нәтижесінде әртүрлі органикалық еріткіштерде және күшті қышқылды сулы ерітінділерде ериді. Ол 1887 жылы алғаш синтездеген Юлиус Трогердің құрметіне аталған.

Құрылымы мен хиралдылығы

Азот инверсиясы әдетте хиральды аминдердің энантиомерлері арасындағы жылдам тепе-теңдікке алып келеді, бұл олардың оптикалық белсенділігін көрсетуіне кедергі келтіреді. Инверсияны конформациялық кернеумен тоқтатуға болады, өйткені Трогердің негізі азоттың органикалық молекулаларда стереогендік орталықты құруға қабілетті екенін көрсетті. Трогердің негізінде бұл инверсия мүмкін емес, ал азот атомдары стереогендік орталықтар ретінде анықталады. Трогердің негізінің энантиомерлерін ажыратуды алғаш рет Владимир Прелог 1944 жылы жүзеге асырды. Прелог хиральды тұрақты фазаны қолдана отырып, колонкалық хроматографияны салыстырмалы түрде жаңа әдіс ретінде жүргізді, кейін ол кең танылып, стандартты процедураға айналды. Трогердің негізі мен оның аналогтарын хиральды ЖСХ (HPLC) және басқа да әдістермен ажыратуға болады немесе бір энантиомер түрінде синтездеуге болады. Трогердің алғашқы есебінен шамамен 30 жыл өткен соң, Хюнлих формальдегид пен 2,4-диаминотолуеннің конденсациясынан алынған тағы бір құпия өнімді сипаттады. Шамамен бір ғасырдан кейін Хюнлихтің өнімінің құрылымы рентгендік кристаллография арқылы Трогердің негізінің аналогын алып жүретін симметриялық амин ретінде анықталды. Трогердің негізі – диамин, ол екі көпірдің стереогенді үшінші амин тобының конфигурациясының инверсиясының алдын алу арқасында ерекше хиральдылық көрсетеді. Трогердің негізі және оның аналогтары қышқыл жағдайында имминий аралықтарының түзілуі арқылы рацемизацияланады, бұл метано көпірін этано көпірімен алмастыру арқылы болдырмауға болады. Олар координациялық химияда лигандтар және лиганд прекурсорлары ретінде қолданылады. Метил топтары карбоксил қышқылдарымен немесе пиридин амид тобымен ауыстырылғанда, Трогердің негізі мен басқа молекулалар, соның ішінде гликозаминогликандар арасында «хост-мейманы» химиялық өзара әрекеттесулер жүзеге асуы мүмкін. Қуыстың өлшемдері суберин қышқылын қосу үшін оңтайлы, бірақ ұзын тізбекті себацин қышқылымен немесе қысқа тізбекті адипин қышқылымен өзара әрекеттесу азырақ болады. [[Файл:Azo Tröger базасын алып жүреді. jpg|thumb|left|Bisazo Трогердің негізінің аналогтары молекулалық қосқыштар ретінде және молекулалық қосқыштар ретінде қолданылуы мүмкін.

Синтез

Тройгердің негізін қалыптастыру механизмі
Тройгердің негізі тарихи тұрғыдан қызығушылық тудырады, себебі ол алғаш рет 1887 жылы Юлиус Тройгер п-толуидин мен формальдегидтен қышқылды ерітіндіде синтездеген. Немесе формальдегидтің орнына гексаметилентетрамин (HMTA) қолданылуы мүмкін. Бұл реакция үшін метилен доноры ретінде DMSO-мен реакция механизмі Пүммерер қайта құрылымына ұқсас. DMSO және тұз қышқылының өзара әрекеттесуі электрофильді сульфений ионын тудырады, ол электрофильді қосылу арқылы ароматты аминмен реакцияға түседі. Метантиол бөлінеді және нәтижесінде пайда болған имин екінші аминмен әрекеттеседі. Сульфений ионын қосу және бөліну процесі екінші амин тобымен қайталанады, ал имин тобы молекулаішілік электрофильді ароматты алмастыру реакциясына қатысады. Иминнің түзілуі үшінші рет қайталанады және реакция екінші ароматикалық сақинаға екінші электрофильді алмастырумен аяқталады. Тройгердің негізінің оптикалық белсенді аналогтарын тікелей синтездеу үшін стереоселективті және энантиоспецификалық әдістер де енгізілді.