Кіріспе
Американдық саясаткер (1950 жылы туған)
Карен Лорейн Жаклин Спиер (/s//p//ɪər/ SPEAR; 1950 жылдың 14 мамырында туған) – АҚШ заңгері және саясаткері, 2008 жылдан 2023 жылға дейін Конгресте АҚШ өкілі болып қызмет еткен. Демократиялық партия мүшесі, Спиер өзінің саяси ұстазы Лео Райанның өкілдік еткен аймағының көп бөлігін қамтыды. 1978 жылы оның көмекшісі болып жұмыс істеген кезде, Райан Джонстаун трагедиясында қаза тапқанда Спиер бес рет оқтан жарақаттанды. 2021 жылы ол 2022 жылғы аралық сайлауда қайта сайлануға түспейтінін хабарлады.
Ерте өмір және білім
Шпейер 1950 жылы Сан-Францискода дүниеге келді және саяси белсенділік танытпаған отбасында өсті. Ол Нэнси (құрметті аты – Канчелиан) мен Манфред "Фред" Шпейердің қызы. Армян тегінен шыққан және Фреснода туған анасы армян геноциді кезінде көптеген туыстарын жоғалтты, ал әкесі Германиядан көшіп келген. Ол еврей әкесі мен католик анасының ұлы еді. Шпейер өз нарықтау атын Джеки Кеннедидің құрметіне Жакилин деп таңдады. Ол Берлингем қаласындағы Мерси орта мектебін бітірді. 1976 жылы Калифорния университетінің Дэвис бөлімшесінен бакалавр, ал Калифорния университетінің Гастингс заң колледжінен заң докторы ғылыми дәрежесін алды.
Неке және отбасы
Спайердің алғашқы некесі 1987 жылы жедел жәрдем дәрігері Стивен Сиерамен болды. 1988 жылы олардың Джексон Кент есімді ұлы дүниеге келді, ол Калифорния штатының әкімшілік жиналысының мүшесі кезінде болды. 2001 жылы Спайер инвестициялық кеңесші Барри Денниске үйленді.
Джонстаундағы атыс
Шпейер Конгрессмен Лео Райанның штабында қызмет ету арқылы саясатқа қадам басты. 1978 жылғы қарашада Джим Джонс пен оның Халық ғибадатханасының ізбасарларының адам құқықтарын бұзу фактілерін анықтау мақсатында ұйымдастырылған деректерді зерттеу миссиясына Шпейер қатысты. Олардың көпшілігі 1977 және 1978 жылдары Джонспен бірге Гайананың Джонстаун қаласына көшіп келген американдық азаматтар еді. Сол күні Джонстаун мен Джорджтаун қалаларында Халық ғибадатханасының 900-ден астам мүшесі жаппай өлімге – өз-өзіне қол жұмсауға барды.
Сан-Матео округі
Спайердің саяси мансабы Райанның қайтысынан босаған орынды (кейін ол өзі иеленген орынды) толтыруға жасаған сәтсіз тытырумен басталды. Ол мерзімнің қалған 21 айын өткерді, бірақ Том Лантосқа жеңіліп қалды. Спайер 1980 жылы Сан-Матео округінің қадағалау кеңесіне сайлауда алғаш рет жеңіске жетті, онда 20 жылдық тәжірибесі бар үміткерді жеңді. Ол кезде ол кеңеске сайланған ең жас адам болды. 1984 жылы қайта сайланды және кейін кеңестің төрағасы болып сайланды.
Калифорния штатының Ассамблеясы
1986 жылы бақылаушылар кеңесіндегі екінші мерзімінің ортасында Спайер Сан-Матео округінің солтүстігіндегі сайлау округінен Калифорния штатының Ассамблеясына кандидат болды. Ол бірнеше жүз дауыспен жеңіске жетті. Ол тағы төрт рет қайта сайланды, соңғы сайлауда Демократиялық және Республикалық партиялардың біртұтас кандидаттығымен өтті.
Калифорния штатының Сенаты
1996 жылы штат заңы Шпейерге Ассамблеяға қайта сайлануға мүмкіндік бермеді, бірақ 1998 жылы ол Калифорния штатының сенатына сайланды. 2002 жылы ол дауыстардың 78,2 пайызымен екінші мерзімге сайланды. Штат сенаторы ретінде Шпейер Caltrain үшін "Baby Bullet" экспресс-сервисін іске қосу үшін 127 миллион доллар бөлуде маңызды рөл атқарды, ал жолаушылар темір жолы агенттігі оның құрметіне жаңа локомотивті (No. 925) атады. Шпейер сонымен қатар тұтынушылардың құқықтарын қорғауға баса назар аударды. 2006 жылы ол Калифорния штатының сенатындағы өкілеттігін аяқтады. Соңғы мерзімінде ол штат сенатының уақытша президентінің көмекшісі қызметін атқарды.
Калифорнияның вице-губернаторына кандидат
2006 жылы Шпейер Калифорния штатының вице-губернаторы лауазымы үшін Демократиялық партияның ішкі сайлауында сақтандыру комиссары Джон Гараменди және штат сенаторы Лиз Фигероаға қарсы қатысты. 6 маусымда өткен сайлауда Гараменди 42,5% дауыспен Шпейерді жеңіп шықты. Шпейерге 39,7%, ал Фигероаға қалған 17,8% дауыс түсті.
Қызмет мерзімі
2008 жылдың 13 қаңтарында Шпейер 12-ші округ үшін демократиялық праймеризде кандидат екенін жариялады. Орынды 14 мерзімдік қызмет еткен Том Лантос босатып, ол 2008 жылдың 2 қаңтарында қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді. 2007 жылы Шпейер Лантосқа қарсы демократиялық праймеризде қолдау табуға көп күш жұмсаған. 2008 жылдың 17 қаңтарында Лантос Шпейерді өзінің ізбасары ретінде қолдады. Ол сондай-ақ, конгрессмен Анна Эшу, конгрессмен Майк Томпсон және Сан-Франциско қаласының мэрі Гэвин Ньюсомның қолдауын алды. Лантос 2008 жылдың 11 ақпанында қайтыс болды. Шпейер 2008 жылдың 8 сәуірінде өткен арнайы праймериде жеңіп, оның мерзімінің қалған бөлігін толтырды, ол 2009 жылдың қаңтарында аяқталды. Ол абсолютті көпшілік дауыс жинап, 3 маусымда өтетін кезекті праймеримен бірге өткізілетін екінші турдан қашып қалды. Ол қарашада 75% дауыспен толық мерзімге сайланды және ешқандай күрделі қарсылықсыз тағы үш рет қайта сайланды. 2008 жылдың 11 шілдесінде Шпейер өзінің алғашқы заң жобасын – «Бензин үнемдеу және жылдамдық шектеу туралы» заңды ұсынды, ол қалалық аймақтарда жылдамдық шегін 60 миль/сағат, ал халық азырақ қоныстанған тас жолдарда 65 миль/сағат деңгейінде белгілеуді көздеді. 2016 жылдың қаңтарында Палатада сөйлеген сөзінде Шпейер факультет мүшелерінің тәртіптік іс-шараларын ашуды талап ететін заң әзірлеуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2017 жылдың 16 тамызында Шпейер АҚШ Конституциясының 25-ші түзетуін қолдануды ұсынды, себебі президент Трамптың тұрақсыз мінез-құлқы мен психикалық денсаулығы «елді үлкен қауіпке ұшыратады», оның Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қаласында өткен «Біріктіру митингісіне» берген жауабынан кейін және Солтүстік Корея диктаторы Ким Чен Ынмен болған келісімдерінен кейін. 2016 жылдың қыркүйегінде Шпейер STEM салаларындағы әйелдерге қатысты жыныстық зорлық-зомбылық пен масқаралауды тоқтату мақсатындағы «Жыныстық зорлық-зомбылық жасағандарға қарсы федералдық қаржыландыру жауапкершілігі туралы» заң жобасын ұсынды. 2017 жылдың 27 қазанында Шпейер #MeToo қозғалысы аясында Капитолий төбесіндегі жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты өзінің тәжірибесін бөлісетін бейнежазба жариялады. Ол 20 жасында Лео Райанның бас штабы болған Г.У. «Джо» Холсингердің «оны сүйіп, аузына тіл тигізгенін» айтты. Шпейер Конгрессті жағымсыз жұмыс ортасының ошағы деп атап, жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты оқытуды күшейтуді талап етті. Шпейер мен Бени Томпсон АҚШ Конгресі кеңселерінде ұйықтауға тыйым салуды көздеді. Джо Байденнің АҚШ президенті болып сайлануынан кейін, Шпейер ұлттық қауіпсіздік мәселелеріндегі тәжірибесіне байланысты оның әкімшілігіндегі лауазымға үміткер ретінде талқыланды. Ол Байден әкімшілігінде қызмет етуге дайын екенін білдірді, бірақ лауазымға тағайындалмады. 2021 жылдың қазан айына қарай Шпейер Джо Байденнің ұстанымын 100% қолдады. 2021 жылдың 16 қарашасында Шпейер 2022 жылы Конгресске қайта сайланбау ниетін білдірді.
Қорғау
Шпайер әскери сот жүйесіндегі бұйрық тізбесінен жыныстық зорлау және аса ауыр қылмыстар істерін алып тастау үшін жұмыс істеді. Ол 2020 жылдың 16 қыркүйегінде Армияның Spc Ванесса Гилленнің есімімен аталған «Мен – Ванесса Гиллен заңы» жобасын ұсынды және оны 2021 жылдың 13 мамырында қайта ұсынды. Бұл заң жобасы жыныстық зорлық-зомбылық және жыныстық қанауды қолбасшылық тізбесінен алып тастайды, жыныстық қанауды Әскери сот кодексінде жеке қылмыс ретінде қарастырады және әскерилердің немқұрайлылығы салдарынан жыныстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккен әскери қызметшілерге өтемақы төлеу тәртібін белгілейді. CNN телеарнасы оның сөзін келтірді: «Бұл заң жобасы трагедияны өзгеріске айналдырады». Шпайер 2021 жылдың 23 маусымында Ванесса Гилленнің әскери сот жүйесін жақсарту және алдын алу шараларын күшейту туралы заң жобасын ұсынды, ол әскеридегі ауыр қылмыстар бойынша қудалау шешімін қолбасшылық тізбесінен ауыстыруды көздейді. NPR радиосына берген сұхбатында ол былай деді: «Біз бүгін үнсіз күйінде зардап шеккен немесе өз даусын қорғаған әскери қызметшілер үшін келдік, өйткені әскердегі хабарлама мен мәдениет анық: үндеме, төзе біл және жағдайды ушықтырма». Шпайер F35 Joint Strike Fighter бағдарламасын сынап-қанайды. CNN телеарнасы оның сөзін келтірді: «Эжекторлық орындықтарында мәселелері бар, киберлік осалдығы бар, аэродинамикасы бұрыс, күтімге қатысты қиындықтары бар, қару қолданып толық жылдамдықпен ұша алмайтын және қызып кету мәселелері бар ұшақтарды салуға ақша құю – бұл жауапкершіліктен жалтарғандық». Шпайер 2019 жылғы «НАТО аспанын қорғау туралы» заң жобасын қолдады, бұл Түркия президенті Режеп Тайып Ердоған Ресейдің С-400 әуе қорғаныс жүйелерін сатып алуға және орналастыруға келіскеннен кейін Түркияға F-35 ұшақтарын жеткізуді болдырмау мақсатында жасалды.
Аборт
Шпайер заңдастырылған абортты қолдайды. 2002 жылы Ұлттық саяси сауаттылық тестінде ол: "Аборттар әрқашан заңды түрде қолжетімді болуы керек" деп жауап берді. NARAL Pro Choice America ұйымы Шпейерді қызығушылық топтарының рейтингтерінде 100% деп бағалады, себебі ол заңдарға дауыс беру кезінде аборт жасау құқығын қолдады. 2008 жылы "Жоспарлы ата-аналық" ұйымы Шпейерге аборт мәселесіндегі әрекеттері үшін 100% баға берді. Шпейер Трамп әкімшілігінің Мексика қаласы саясатын қайта жаңартуына және кеңейтуіне қарсы болды, бұл АҚШ денсаулық сақтау көмегін алатын шетелдік үкіметтік емес ұйымдарға (ҮЕҰ) өз қаражатымен аборт қызметтерін көрсетуге тыйым салады. Зерттеулер көрсеткендей, медициналық көмекке қолжетімділікті шектеу арқылы бұл саясат бұрынғыда контрацепция қолданудың 14%-ға төмендеуіне, жүктіліктің 12%-ға артуына және аборттардың 40%-ға өсуіне алып келді. Ол Global HER Act – HR 1055 заң жобасының тең авторы, ол Global Gag Rule ережесін толығымен жоюға бағытталған.
Қару туралы заңдар
Шпейер қаруды қатаң бақылауды қолдайды. Оның NPAT (Ұлттық саяси сауаттылық тесті) бойынша берген жауаптарына сәйкес, ол барлық қару-жараққа қауіпсіздік құлыптарын орнатуды және болашақ сатып алушыларды тексеруді міндеттеуді, сондай-ақ кейбір қару-жарақтарға тыйым салуды (аң аулау үшін пайдаланылатындардан басқа) және қару-жарақ сатып алу мен иеленуге қатысты мемлекеттік шектеулерді күшейтуді қалайды.
Қоршаған орта және энергия
Шпейер қоршаған ортаны қорғау туралы алаңдайды. Ол Батыс жағалауындағы лососьтың азаюын жаһандық жылынудың салдары ретінде келтіреді. Шпейер жаһандық жылынудың күшейе бермелі қауіп төндіретініне және қоршаған ортаға теріс әсер ететініне сенімді. Ол Палата алдында сөйлеген сөзінде "ластаушыларды жазалайтын, орта тапқа энергия салығы бойынша жеңілдіктер беретін, жаңа өнеркәсіп пен көптеген жақсы, таза, экологиялық жұмыс орындарын құратын екі партиялық және ақылға қонымды энергия жоспарын жасауға" деген ниетін білдірді. Шпейер 2009 жылғы «Таза ауаға жеңілдік беру туралы» заң, Home Star Act және American Clean Energy and Security Act арқылы энергия заңнамасын жақсартуға жұмыс істеді.
Сыртқы саясат
2019 жылдың қаңтар айында Шпайер АҚШ сайлауына шетел ақшасының әсерін тиімсіз ету мақсатында H. R. 1028 нөміріндегі RIGHT Act заң жобасын ұсынды. Сондай-ақ ол 2017 жылы ПУТИН заңын ұсынды, бұл сол кездегі президент Дональд Трамп ұсынғандай, Ресеймен киберқауіпсіздік бөліміне федералдық қаржы бөлгеннен қорғайтын заң.
Адам құқықтары
Шпайер 2018 жылы АҚШ-тан және әлемнің басқа елдерінен қалған жарылмаған оқ-дәрілер мен миналардың соғыстан кейінгі экономикалық және әлеуметтік дамуға тигізетін әсерін қарастыру және оларды жою мақсатында екі партиялық Конгресс жарылмаған оқ-дәрілер/миналарды жою тобын құрды. Сондай-ақ, Калифорния мен Ереван арасында тікелей рейстерді орнатуды көздеді.
Жеке өмір
Шпейер католик.