Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грузиядағы шарлауық Теннесси штатындағы жер асты шарлауығы, АҚШ.
the waterfall in Georgia
Underground waterfall in Tennessee, United States
Руби шарлауығы – АҚШ-тың Теннесси штатындағы Чаттануга қаласына жақын Лоукаут тауында орналасқан бірнеше жер асты шарлауықтарының кешені.
Ruby Falls is a series of underground cascading waterfalls totaling in Lookout Mountain, near Chattanooga, Tennessee, in the United States.
Геология
Шамамен 300-360 миллион жыл бұрын (Карбон кезеңінде, Палеозой дәуірінің соңында) Теннесси штатының шығыс бөлігінің аймағы қалың теңізбен жабылған, оның шөгінділері кейіннен әктас жынысын құрады. 200 миллион жыл бұрын бұл аймақ көтеріліп, Лұкаут тауы мен оған жақын жоталар пайда болды. Әк тастағы жарықтар арқылы ағатын сәл қышқыл жер асты сулары осы салыстырмалы түрде ерігіш тасты баяу ерітіп, тар жарықтарды кеңейтіп, өткелдерге айналдырды. Бұл процесс химиялық тозу деп аталады, ол Лұкаут тауының ішінде әртүрлі үңгірлердің пайда болуына себеп болды. Олардың арасында сыртқа ашылатын Лұкаут тауы үңгірі және ашылмаған Руби Фолс үңгірі болды. Бұл екеуі Lookout Mountain Caverns құруға дейін біріктірілмеген. Руби Фолс үңгірі екеуінің жоғары жағында орналасқан және Лұкаут тауы үңгірінде жоқ геологиялық құрылымдар мен ерекшеліктерге ие. Үңгір пайда болған әктас әлі де теңіз деңгейінен төмен орналасқандай көлденең. Сарысу Руби Фолс үңгірінің басты өтегінің соңында, үлкен тік шахтада орналасқан. Жер астында 341 метр тереңдікте орналасқан ағын жаңбыр суымен және табиғи бұлақтармен толысады. Су үңгірдің еденіндегі ойысқа жиналады, содан кейін тау арқылы ағып, ақырында Лұкаут тауының түбінде Теннесси өзеніне құяды.
About 300 to 360 million years ago (in the Carboniferous Period, at the end of the Paleozoic Era), the eastern Tennessee area was covered with a shallow sea, the sediments of which eventually formed limestone rock. About 200 million years ago, this area was uplifted, forming Lookout Mountain and nearby ridges. Slightly acidic groundwater running through cracks in the limestone slowly dissolved the relatively soluble rock, causing narrow cracks to widen into passages. This process, called chemical weathering, caused various caves to form inside Lookout Mountain. Among them were Lookout Mountain Cave, which opened to the outside, and Ruby Falls Cave, which did not. The two were unconnected until developers joined them to create Lookout Mountain Caverns. Ruby Falls Cave is the upper of the two and contains a variety of geological formations and curiosities that Lookout Mountain Cave does not have. The limestone in which the cave is formed is still relatively horizontal, just as it was deposited below sea level. The Falls are located at the end of the main passage of Ruby Falls Cave, in a large vertical shaft. The stream, 1,120 feet underground, is fed both by rainwater and natural springs. It collects in a pool in the cave floor and then continues through the mountain until finally joining the Tennessee River at the base of Lookout Mountain.
Тарих
Руби Фолс үңгірінің табиғи тесіктері жоқ. Ол 1928 жылы ашылған, сондықтан АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы үңгірлерге тән көптеген артефакттар онда жоқ. 1905 жылы теміржол туннелі салынып жатқанда, Күзет тауы үңгірінің табиғи кіреберісі жабылды. Руби шарлауығы бар үңгір ашылғаннан кейін, туннель қазушылар іздеген бастапқы үңгір – Күзет тауы үңгірлерін табу үшін қазба жұмыстарын жалғастырды, олар жер астында 1120 фут тереңдікте табылды. 1929 жылдың 30 желтоқсанында Күзет тауы үңгірлері жұртшылыққа ашылды, ал келесі жылдың маусым айында Руби Фолс үңгірі кеңейтіліп, пайдалануға берілді. 1935 жылы екі үңгірдің арасында Руби Фолс үңгірінің әлдеқайда танымал болуына байланысты төменгісі жабылды. 1954 жылы туристерге шарлауықты жақсы көруге мүмкіндік беру үшін бассейнге айналатын жол салынды. 2007 жылдың сәуір айында Ұлттық спелеологиялық қоғам (NSS) Ларри Э. Мэтьюстің "Чаттануга үңгірлері" атты кітабын жариялады. 3-тарау, "Руби Фолс үңгірі", 1928 жылдан 2007 жылға дейінгі Руби Фолс үңгірінің тарихын (23 сурет қоса) қамтиды. 1-тарау, "Күзет тауы үңгірі", Лео Ламберт Руби Фолс үңгірін кездейсоқ тапқан кезде бұрғылап жатқан үңгір туралы айтады.
Ruby Falls Cave has no natural openings. It was discovered in 1928, and so lacks various artifacts often associated with caves in the southeastern United States. In 1905, the natural entrance to Lookout Mountain Cave was closed during the construction of a railway tunnel. After the discovery of the cave housing Ruby Falls, the tunnelers kept digging to locate the original cave they were searching for, the Lookout Mountain caverns, which they reached 1,120 feet underground. On December 30, 1929 the Lookout Mountain caverns were open to the public, and by the following year in June the Ruby Falls cave was expanded and opened as well. By 1935 the lower of the two caves was blocked off due to Ruby Falls being the far more popular of the two caves. In 1954, the pathway around the basin was cut in order to allow tourists a better view of the falls. In April 2007, the National Speleological Society (NSS) published "Caves of Chattanooga" by Larry E. Matthews. Chapter 3, "Ruby Falls Cave", covers the history of Ruby Falls Cave from its discovery in 1928 through 2007 (includes 23 illustrations). Chapter 1, "Lookout Mountain Cave", covers the cave Leo Lambert was drilling for when he accidentally discovered Ruby Falls Cave.
Туризм және жарнама
Ламберт екі үңгірді де көпшілікке ашуға шешім қабылдады, бірақ 1935 жылы Лоукаут тау үңгірі жабылды, себебі ол туристерге қызығушылық тудырмады, олар жоғарғы үңгірге әлдеқайда әсерленді. 1970 және 1980 жылдары I 75 тас жолының бойында "RUBY FALLS-ты КӨРІҢІЗ" деген жарнамалармен көптеген билбордтар орнатылды, олар құламадан жүздеген шақырым солтүстік және оңтүстікке қарай орналастырылды.
Lambert decided to open both caves to the public, although Lookout Mountain Cave was closed in 1935 since it was not very popular with tourists, who were much more impressed with the upper cave. A large number of billboards were placed along I 75 in the 1970s and 1980s with the words "SEE RUBY FALLS" beginning hundreds of miles north and south of the falls itself.