Кіріспе
1952 жылы түсірілген "The Sound Barrier" – Дэвид Лин режиссерлік жасаған 1952 жылғы британдық авиациялық драмалық фильм. Бұл ұшақ құрылысшылары мен сынақ ұшқыштарының дыбыс барьерін бұзу әрекеттері туралы ойдан шығарылған оқиға. Бұл Дэвид Линнің әйелі Энн Тоддпен бірлесе түсірген үшінші және соңғы фильмі, бірақ ол Александр Корданың "London Films" компаниясы үшін түсірген алғашқы туындысы болды, "Cineguild" компаниясымен байланысын үзгеннен кейін. "The Sound Barrier" фильмінде Ралф Ричардсон, Энн Тодд, Джон Джастин және Найджел Патрик түсқан. АҚШ-та бұл фильм "Breaking Through the Sound Barrier" және "Breaking the Sound Barrier" аттарымен танымал болды. "The Sound Barrier" алғашқы көрсетілімінде кассалық табысқа жетті, бірақ қазіргі таңда Дэвид Линнің ең аз танымал фильмдерінің біріне айналды. "In Which We Serve" (1942) фильмінен кейін, бұл фильм Линнің деректі фильм әсерін тудыратын киножанрға жасаған тағы бір қадамы болды.
The Sound Barrier is a 1952 British aviation drama film directed by David Lean. It is a fictional story about attempts by aircraft designers and test pilots to break the sound barrier. It was David Lean's third and final film with his wife Ann Todd, but it was his first for Alexander Korda's London Films, following the break up of Cineguild. The Sound Barrier stars Ralph Richardson, Ann Todd, John Justin and Nigel Patrick. It was known in the United States as Breaking Through the Sound Barrier and Breaking the Sound Barrier. The Sound Barrier was a box office success on first release, but it has become one of the least known of Lean's films. Following on In Which We Serve (1942), the film is another of Lean's ventures into a genre of filmmaking where impressions of documentary film are created.
Сюжет
Екінші дүниежүзілік соғыста ұшақ компаниясының реактивті қозғалтқыш технологиясы бойынша маңызды жұмысын атқарған бай иесі Джон Риджфилд, жаңа реактивті ұшақтарды сынау үшін соғыстағы тәжірибелі ұшқыш Тони Гартвейтті жұмысқа алады. Гартвейтті Риджфилд өзінің қызы Сьюзанға үйленгеннен кейін жұмысқа қабылдайды. Әке мен қыз арасындағы шиеленіс Гартвейттің қауіпті сынақ ұшуларымен күшейеді. Жаңа технологияны көрсететін бір эпизодта Сьюзан Гартвейтке екі орындық де Гавиланд Вампирді Каирге, Египетке жеткізуге көмектеседі, ал сол күні де Гавиланд Комет ұшағымен жолаушы ретінде қайта оралады. Риджфилдтің "Прометей" жаңа реактивті жоуытқышын жасау жоспары компанияны қиын жағдайға түсіреді. Жаңа реактивті ұшақтардың "дыбыс кедергісі" деп аталатын дыбыс жылдамдығынан асып түсудегі қиындықтары үнемі сезіліп тұрады. Дыбыс кедергісін бұзуға тырысқанда Гартвейт апатқа ұшырап, қаза табады. Күйеуінің өліміне және әкесінің сынақ ұшқыштарының қауіп-қатеріне бейжай қарауына шок болған Сьюзан әкесін тастап, достары Джесс пен Филип Пилмен бірге тұруға көшеді. Кейін Риджфилд Пилді "Прометейді" дыбыс жылдамдығына жақындаған жылдамдықпен ұшуға шақырады. Шешуші ұшу кезінде және маңызды сәтте Пил интуицияға қарсы әрекет жасайды (бұл фильмнің басында көрсетілген), бұл оған ұшақты басқаруға және дыбыс кедергісін бұзуға мүмкіндік береді. Соңында Сьюзан әкесі сынақтарда қаза тапқандарды жақсы көргенін түсінеді, Лондонға көшу жоспарынан бас тартады және кішкентай ұлын алып, қайтадан сэр Джонмен бірге тұруға келеді.
Өндіріс
"Саунд барьер" авиация тарихымен тығыз байланысты болғандықтан, ол "жартылай деректі фильм" деп сипатталады. Фильм британдық авиаторлардың реактивті қозғалтқыштың дамуы мен жетілдірілуі арқылы авиациядағы тарихи жетістіктеріне құрмет көрсетеді, осы жұмысты Франк Уиттл мен Power Jets Ltd. және басқалары жүзеге асырды. Дэвид Лин британдық авиаконструкторлармен сұхбаттасып, реактивті ұшақтардың үстін жылдамдыққа жақындауы туралы ақпарат құралдарында жарияланған хабарларға негізделген зерттеулер жинауға кірісті. Ол тіпті сынақ ұшқыштарымен бірге ұшып, 300 беттік жазбалар кітабын жасады, оны драматург Теренс Раттиганға тапсырды. Соңғы сценарий дыбыс жылдамдығында ұшудың жаңадан ашылған қиындықтарына және сонымен қатар ұшақ конструкторы Джеффри де Гавиландтың өмірінен алынған оқиғаларға, сондай-ақ оның ұлының қазасына негізделген. Джеффри де Гавиланд кіші, де Гавиланд компаниясының сынақ ұшқышы, 1946 жылдың 27 қыркүйегінде DH 108 ұшағымен дыбыс жылдамдығынан асып түсуге тырысқанда қаза тапты. Кеннет Мор Тони рөліне үміткер болды, бірақ рөлді ойнауға лайық деп табылған жоқ. Оның айтуынша, бұл рөл Дэвид Нивенге ұсынылған, Мор онымен "Венерамен кездесу" фильмін түсіріп жатқан, бірақ Нивен бас тартқан. Рөл Найджел Патрикке тиді, ол Морден жақсы танымал еді. Джон Дерри, де Гавиландтың тағы бір сынақ ұшқышы, 1948 жылдың 6 қыркүйегінде DH 108 ұшағымен жасаған қабылдауы үшін "Британияның алғашқы үстін жылдамдық пилоты" деп аталды. Фильмде көрсетілгенге қарамастан, дыбыс барьерін бұзған алғашқы ұшақ – 1947 жылы АҚШ Әуе күштерінің пилоты Чак Йегер басқарған Bell X 1 ракеталық ұшағы болды. Оның бұл жетістігі 1983 жылғы "Дұрыс нәрсе" фильмінде көрсетілді. АҚШ-тағы премьераға қатысқан Йегер өзінің алғашқы өмірбаянында "Саунд барьер" көңілді болғанын, бірақ шындыққа сай емес екенін айтты. Фильмде көрсетілгендей дыбыс барьерін бұзуға тырысқан пилот (орталық рульді алға итеріп, судан шығу үшін) қаза табар еді. 1947 жылғы Bell X 1 рейсі туралы көпшілікке кеңінен хабарланбағандықтан, "Саунд барьерін" көрген көптеген адамдар оны шын оқиға деп ойлады және алғашқы дыбыс жылдамдығындағы ұшуды британдық пилот жасады деп есептеді. Студиялық түсірілім Шеппертон студиясында аяқталды, бірақ ұшу сахналары Энтони Сквайрдің режиссерлігімен Хэмпширдегі Нетер Уоллоп қаласындағы Чилболтон әуежайында түсірілді. Vickers Valetta және Avro Lancaster бомбалаушысы әуе сахналары үшін камера платформалары ретінде пайдаланылды. Британдық ұшақ құрылысшылар қауымдастығының көмегімен "Саунд барьер" фильміндегі ұшақтар Vickers, de Havilland және басқа да британдық аэроғарыш компанияларынан алынды. Сонымен қатар, фильмде 1950 жылдардың басындағы британдық реактивті технологияның кадрларына әлемдегі алғашқы реактивті жолаушылар ұшағы de Havilland Comet, Supermarine Attacker және de Havilland Vampire кірді. Кейінгі Swift (VV119) үшін Supermarine 535 прототипі тәжірибелік Prometheus реактивті истребителі ретінде көрсетілді. Swift өзінің экрандық кейіпкерінен айырмашылығы, даму кезінде қиын тіс проблемаларына ұшыраған ұшақ дизайны болды. Малкольм Арнольд (кейіннен рыцарь атағына ие болды) Дэвид Линге арналған үш фильмінің біріншісі үшін музыкалық қосымша жазды. Басқалары – "Хобсонның таңдауы" (1954) және "Квай өзеніндегі көпір" (1957).
Сыни
"The Sound Barrier" немесе американдық атауымен "Breaking the Sound Barrier" фильмін Босли Кроутер "The New York Times" газетінде мақала жазды. Кроутердің сөзіне қарағанда, "Дэвид Линнің Ұлыбританияда режиссерлік етіп, өндірген бұл фильм Теренс Раттиганның ерекше көркем және сезімтал түпнұсқа сценарийіне негізделген. Бұл реактивтік ұшқыштардың қуатын және осы керемет машиналармен байланысты адамдардың ой-сезімін керемет әдемі және қызықты көрсетеді. Ральф Ричардсон, Найджел Патрик және Энн Тодд бастаған актерлік құрамдағы кейіпкерлердің нәзік және терең мінездері шеберлікпен ашылған". Кино тарихшысы Стивен Пендо "керемет әуе суретіне" тоқталып, "ұшақтың стандартты кадрларымен қатар, ерекше шығармашылық камералық жұмыс та бар. Ұшақтың қозғалысын бейнелеу үшін Лин көрінбейтін реактивтік ұшқыштан туындаған ауа ағынынан бүгілген егістіктегі бидайды ғана көрсетеді. Тіпті кабинадағы кадрлар да өте жақсы түсірілген, сынақ пилоттары G костюмдері мен көзілдіріктерімен, плексиглас пен аспан фондарымен ұсынылған". Фильм АҚШ-та да сәтті болды және айтарлықтай пайда әкелді.