Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағаш түрлері
Species of tree
Camphora officinarum – Шығыс Азияның жылы қоңыржай және субтропикалық аймақтарына, соның ішінде Қытай, Тайвань, Вьетнам, Корея және Жапония сияқты елдерге тән мәңгі жасыл ағаш түрі. Ол түрлі атаулармен белгілі, ең танымалдары – камфор ағашы, камфор ағашы немесе камфор лавры.
Camphora officinarum is a species of evergreen tree indigenous to warm temperate to subtropical regions of East Asia, including countries such as China, Taiwan, Vietnam, Korea, and Japan. It is known by various names, most notably the camphor tree, camphorwood or camphor laurel.
Сипаттама
Камфора офисинарум биіктігіне дейін өседі. Жапырақтары жылтыр, балауызды көрінеді және ұнтақталғанда камфора иісін шығарады. Көктемде ол жарқын жасыл жапырақтарды және көптеген ұсақ, ақ, хош иісті гүлдерді гүлдейді, осыдан оған қытай тілінде "жақсы иісті ағаш" деген мағына беретін 香樟 xiang zhang атауы берілген. Ол диаметрі шамамен болатын қара, жидек тәрізді жемістердің шоғырларын жасайды. Оның ақшыл қабығы өте кеді және тік бойымен жарылған.
Camphora officinarum grows up to tall. The leaves have a glossy, waxy appearance and smell of camphor when crushed. In spring, it produces bright green foliage with masses of very small white fragrant flowers from which its common namesake "smells good tree" in Chinese 香樟 xiang zhang was given. It produces clusters of black, berry like fruit around in diameter. Its pale bark is very rough and fissured vertically.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түр Қытайдың Янцзы өзенінің оңтүстігі, Тайвань, Жапонияның оңтүстігі, Корея, Үндістан және Вьетнам жерлерінде табиғатта өседі, сондай-ақ көптеген басқа елдерге әкелінген.
The species is native to China south of the Yangtze River, Taiwan, southern Japan, Korea, India, and Vietnam, and has been introduced to many other countries.
Экология
Австралияда екі түпкілікті көбелектің – қызғылт қоңыр көз бен жалпы қызыл көздің дернәсілдері, бұл өсімдік әкелінген болғанына қарамастан, камфорамен қоректенеді.
In Australia, the larval stages of two native butterflies, the purple brown eye and common red eye feed on camphor despite it being an introduced plant.
Австралияда
Камфор лавр Австралияға 1822 жылы бақтар мен қоғамдық саябақтарда сәндік ағаш ретінде әкелінді. Ол Квинсленд штатының және солтүстік Жаңа Оңтүстік Уэльстің орталық бөлігінде зиянды арамшөпке айналды, себебі бұл аймақтар ылғалды, субтропиктік климатқа өте қолайлы. Жапырақтардың құрамындағы камфора басқа өсімдіктердің тұқымдарының сәтті өніп-өсуіне кедергі келтіреді, осылайша камфордың кез келген бәсекелес өсімдіктерге қарсы жеңіске жете беруіне көмектеседі. Ал тұқымдары құстарды қызықтырады және толық күйінде ас қорыту жүйесі арқылы өтеді, осы арқылы жылдам таралуы қамтамасыз етіледі. Камфор лавр жаңбырлы ормандар мен жайылымдарға еніп, эвкалипт ағаштарымен де бәсекелеседі, олардың кейбір түрлері коалалардың жалғыз тамақ көзі болып табылады. Дегенмен, жас камфор лавр ағаштарында тез ойыстар пайда болады, оларды жабайы жануарлар пайдалана алады, ал жергілікті ағаштарда ойыстардың қалыптасуына жүздеген жылдар қажет.
Camphor laurel was introduced to Australia in 1822 as an ornamental tree for use in gardens and public parks. It has become a noxious weed throughout Queensland and central to northern New South Wales, where it is suited to the wet, subtropical climate. The camphor content of the leaf litter helps prevent other plants from germinating successfully, helping to ensure the camphor's success against any potentially competing vegetation, and the seeds are attractive to birds and pass intact through the digestive system, ensuring rapid distribution. Camphor laurel invades rainforests and pastures, and also competes against eucalyptus trees, certain species of which are the sole food source of koalas. In its favour, however, younger camphor laurel trees can quickly develop hollows, which can be utilised by wildlife, whereas natives can take hundreds of years to develop hollows.
АҚШ-та
1875 жылы құрама Штаттардың біртінді аумақтарына әкелінген бұл түр Алабама, Калифорния, Флорида, Вирджиния, Джорджия, Гавайи, Луизиана, Миссисипи, Солтүстік Каролина, Техас және Оңтүстік Каролина штаттарының кейбір бөліктерінде табиғаттандырылған. Флорида штатында бұл түр І санаттағы инвазивті түр деп жарияланды.
Introduced to the contiguous United States around 1875, the species has become naturalized in portions of Alabama, California, Florida, Virginia, Georgia, Hawaii, Louisiana, Mississippi, North Carolina, Texas, and South Carolina. It has been declared a category I invasive species in Florida.
Қолданылуы
Бұл түр кемпір және ағаш өндіру үшін өсіріледі. 1895-1945 жылдар аралығындағы жапон отарлау дәуіріне дейін және оның кезінде Тайваньда қатты, балауыз тәрізді кемпір өндірісі мен тасымалдануы маңызды өнеркәсіп саласы болды. Ол медициналық мақсатта қолданылды, сондай-ақ түтінсіз оқ-дәрі және целлулоид өндірісіндегі маңызды құраушы болып табылды. Кемпір өсетін таулы аймақтарда қарапайым дистилляциялық қондырғылар орнатылды. Ағаш кесілді, осы кесектер ретортада бумен қайнатылып, бу салқындату камерасынан өткеннен кейін кемпір кристалдану қорабының ішінде кристалдануына мүмкіндік берілді. Содан кейін ол қабысқан кемпір жиналып, өңдеу және сату үшін мемлекеттік фабрикаларға жіберілді. Жапон үкіметінің басты монополияларының арасында кемпір ең табыстыларының бірі болды. Ағаштың жәндіктерді қорғау қасиеті бар.
The species is cultivated for camphor and timber production. The production and shipment of camphor, in a solid, waxy form, was a major industry in Taiwan prior to and during the Japanese colonial era (1895–1945). It was used medicinally and was also an important ingredient in the production of smokeless gunpowder and celluloid. Primitive stills were set up in the mountainous areas in which the tree is usually found. The wood was chipped; these chips were steamed in a retort, allowing the camphor to crystallize on the inside of a crystallization box after the vapour had passed through a cooling chamber. It was then scraped off and packed out to government run factories for processing and sale. Camphor was one of the most lucrative of several important government monopolies under the Japanese. The wood has an insect repellent quality.
Камфор
Камфор – C. camphora ағашынан алынатын ақ түсті кристалдық зат. Камфор көп ғасырлар бойы ас-дәмдік дәмдеуіш, құрбандық шалу үшін қолданылатын хош иіс және дәрі ретінде пайдаланылып келген. Ол сонымен қатар жәндіктерді қорғауға және масаларды өлтіруге арналған зат есебінде де қолданылады.
Camphor is a white crystalline substance, obtained from the tree C. camphora. Camphor has been used for many centuries as a culinary spice, a component of incense, and as a medicine. It is also an insect repellent and a flea killing substance.
Химиялық құрамдас бөліктер
Бұл өсімдіктің барлық бөліктерінде ұшпалы химиялық қосылыстар бар, ал ағаш пен жапырақтары эфир майларын алу үшін бумен дистилляцияланады. Камфор лавровының алты түрлі химиялық нұсқасы бар, олар химиялық типтер деп аталады: камфор, линалоол, 1,8-кинеол, неролидол, сафрол және борнеол. Қытайда егіншілер жинау кезінде олардың иісі арқылы химиялық типтерді араластырудан сақтануға тырысады. Қытайда камфор лавровының кинеол фракциясы жалған "эвкалипт майын" жасау үшін қолданылады. Химиялық нұсқалар (немесе химиялық типтер) ағаш өскен елге байланысты болып көрінеді. Мысалы, Тайвань мен Жапонияда өсірілген C. camphora көбінесе 80-85% линалоолға ие. Үндістан мен Шри-Ланкада жоғары камфорлы сорттар/химиялық типтер басым болып қалады. Дегенмен, Мадагаскарда өсірілген C. camphora 1,8-кинеолға (орташа 40-50%) жоғары. Мадагаскар ағаштарынан алынған эфир майы саудада раванцара деп белгілі.
The species contains volatile chemical compounds in all plant parts, and the wood and leaves are steam distilled for the essential oils. Camphor laurel has six different chemical variants called chemotypes, which are camphor, linalool, 1,8 cineole, nerolidol, safrole, and borneol. In China, field workers avoid mixing chemotypes when harvesting by their odour. The cineole fraction of camphor laurel is used in China to manufacture fake "eucalyptus oil". The chemical variants (or chemotypes) seem dependent upon the country of origin of the tree. e. g., C. camphora grown in Taiwan and Japan is normally very high in linalool, often between 80 and 85%. In India and Sri Lanka, the high camphor variety/chemotype remains dominant. C. camphora grown in Madagascar, though, is high in 1,8 cineole (averaging between 40 and 50%). The essential oil from the Madagascar trees is commercially known as ravintsara.
Мәдениетте
Жапонияда кейбір ағаштар қасиетті саналады. Киелі ағашқа берілген мәннің мысалы ретінде Каясима станциясының ортасында өсетін 700 жылдық қызыл қарағайды айтуға болады. Теміржол станциясын кеңейту қажет болғанда, жергілікті тұрғындар осы ағашты орын ауыстыруға қарсылық танытты, сол себепті станция ағаштің айналасына салынды.
Certain trees in Japan are considered sacred. An example of the importance of a sacred tree is the enshrined 700 year old camphor growing in the middle of Kayashima Station. Locals protested against moving the tree when the railway station had to be expanded, so the station was built around it.