Кіріспе

Фил туралы әзіл – бұл әдетте абсурдты жұмбақ немесе қиын мәселеден тұратын, көбінесе фил туралы айтылатын әзілдер циклі. Мұндай әзілдер 1960 жылдары кең тараған, көптеген адамдар белгілі бір үлгі бойынша оларды көптеп құрастырған. Кейде олар пароди́ялар мен қалампырларды қамтиды. Фил туралы әзілдердің мысалдары:

Тарих

1960 жылы Висконсин штатының Апплтон қаласындағы L. M. Becker Co компаниясы "Піл әзілдері" деп аталатын 50 сауда картасының жиынтығын шығарды. Олар 1962 жылдың ортасында Техаста жазылып, біртіндеп АҚШ-қа таралып, 1963 жылдың басында Калифорнияға жетті. 1963 жылдың шілдесіне қарай піл туралы әзілдер кеңінен таралды және оларды газеттердегі бағандардан, "Time" және "Seventeen" журналдарынан табуға болады, миллиондаған адамдар осы үлгі бойынша жаңа әзілдер құрастыруға тырысты. Белгілі ғылыми-фантастика жазушысы Исаак Азимов осы әзілдерді "жастар мен қарапайым ересектердің сүйіктісі" деп санайтын.

Символизм

Көптеген сарапшылар пил туралы әзілдерді 1960 жылдардағы АҚШ пен Ұлыбритания мәдениетін символдық тұрғыдан бейнелейтін нәрсе деп санайды. Эллиотт Орингтің пікірінше, пил туралы әзілдер дәстүрлі сұрақтар мен жауаптарды жоққа шығарады, орнықтырылған сананы теріске шығарады және дәстүрлі білімнің құзырын мойындамайды. Ол мұны 1960 жылдардың контрмәдениетімен салыстырып, "екеуінің де мақсаты – қалыпты жағдайды құлаттыру" дейді, сондай-ақ сексуалдық революцияға тоқталып, "[бәлкім, пил туралы көптеген әзілдердің ең қарапайым салаларға сексуалдық элементтің енуін баса көрсетуі бекер болмаған шығар" деп атап өтеді. Оринг бұл көзқарасқа қарсы шығып, былай деп жазады: "Әрине, Азаматтық құқықтар қозғалысы контрмәдениет революциясының ажырамас бөлігі болды. Бірақ күлкі циклын анықтаған жалғыз фактор ретінде қарауға ешқандай негіз жоқ. Бұл тек нәсілдер аралағы қарым-қатынас туралы ғана емес. Менің ойымша, пил туралы әзілдерді нәсілдік агрессияның жасырын формасы ретінде қарастыру, әзілдердің мәнін ғана емес, сонымен қатар сол кездегі қоғамда болып жатқан жағдайды да түсінбеуге әкеледі". Одан әрі: "Піл туралы әзілдер – фалликалық мұрынға ие жануардың эпизодтық тарихын сипаттау ғана емес. Мұндай әзілдердің күлкілі болуына себеп – күтілетін нәрселердің бұзылуы, пилдің бағындырылуы, кемсітілуі немесе әйелденуі емес". Дегенмен, Грунер Орингпен пил туралы әзілдің уақтылылығы және оның әлеуметтік дүмпулермен байланысы туралы келіспейді, ол "тарихтағы ең керемет кино көріністерінің бірі" туралы жеке тәжірибесінен мысал келтіреді. 1962 жылғы Билли Роуздың "Джамбо" фильмінде Джимми Дюранте цирк арқылы көзден жасырып пилді өткізуге тырысады. Шатырдың айналасынан шығып, көптеген адамдар мен полиция қызметкеріне тап болғанда, ол: "Сендер осы пилмен қайда бара жатырсыңдар?" деп сұрайды. Дюранте қолдарын жайып, әлгі пилге сүйеніп, әдемі түрде: "Қай пил?" деп сұрайды. Гундер бұл көріністің сәттілігі комикстерде "пилды түрлі қиын тәсілдермен жасыру" идеясын тудырды және осылайша "басқа ақымақтық, ессіз салыстыруларға" және бүкіл пил әзілдерінің жанрына жол ашты.