Макере университеті: Уганданың ең ірі және ескі жоғары оқу орны

Кіріспе

Уганда мемлекеттік университеті

Макерере университеті (/m//ə/'/k//ɛr//ər//i/; Mak) – Уганданың ең ірі және ең көне жоғары оқу орны, алғаш рет 1922 жылы техникалық мектеп ретінде құрылған және қазіргі уақытта Шығыс Африкадағы ең көне әрекет ететін университет. 1970 жылы ол тәуелсіз ұлттық университетке айналды. Бүгінде Макерере университеті тоғыз колледжден және бір мектептен тұрады, онда шамамен 36 000 бакалавр және 4 000 магистр бағдарламалары бар. Бұл колледждерге Табиғи ғылымдар колледжі (CONAS), Денсаулық сақтау ғылымдары колледжі (CHS), Инженерлік, өнер және дизайн колледжі (CEDAT), Ауыл шаруашылығы және қоршаған ортаны зерттеу колледжі (CAES), Бизнес және басқару ғылымдары колледжі (CoBAMS), Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар колледжі (CHUSS), Компьютерлік және ақпараттық ғылымдар колледжі (COCIS), Ветеринариялық медицина, жануарлар ресурстары және биоқауіпсіздік колледжі (COVAB), Білім беру және сыртқы зерттеулер колледжі (CEES) және Макерере университетінің бизнес мектебі (MUBS) кіреді. Сонымен қатар, Макереренің Шығыс Угандадағы Джинджа қаласында тағы бір кампусы бар. 2020 жылдың қыркүйек айында негізгі әкімшілік ғимараты өртеніп кетті, өрттің себебі әлі анықталған жоқ. Сондай-ақ, Макерере университетінің түлектері Танзания президенттері Джулиус Ньерере мен Бенджамин Мкапа. Конго Демократиялық Республикасының бұрынғы президенті Джозеф Кабила және Кенияның бұрынғы президенті, марқұм Мваи Кибаки да Макерере университетінің түлектері. Уганда тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары Макерере университеті африкалық ұлтшылдық мәдениетінің орталық бөлігі болған әдеби қызметтің ошағы болды. Нуруддин Фарах, Али Мазруи, Дэвид Рубадири, Окелло Окули, Нгуги ва Тхионго, Джон Руганда, Пол Теру, Нобель сыйлығының лауреаты В. С. Найпаул және Питер Назарет сияқты көптеген белгілі жазушылар өзінің жазушылық және академиялық мансабының бір кезеңінде Макерере университетінде болды. Студенттік наразылықтар мен профессорлық-оқытушылық құрамның наразылығына байланысты университет 2006 және 2016 жылдар аралығында үш рет жабылды. Соңғы рет 2016 жылдың 1 қарашасында президент Ювери Мусевени оны мерзімі белгісіз жабық деп жариялады. Университет 2017 жылдың қаңтар айында қайта ашылды.

Makerere University (/m//ə/'/k//ɛr//ər//i/; Mak) is Uganda's largest and oldest institution of higher learning, first established as a technical school in 1922, and the oldest currently active university in East Africa. It became an independent national university in 1970. Today, Makerere University is composed of nine colleges and one school offering programmes for about 36,000 undergraduates and 4,000 postgraduates. These colleges include College of Natural Sciences (CONAS), College of Health Sciences (CHS), College of Engineering Art & Design (CEDAT), College of Agriculture and Environmental Studies (CAES), College Of Business and Management Sciences (CoBAMS), College of Humanities & Social Sciences (CHUSS), College of Computing and Information Sciences (COCIS), College of Veterinary Medicine, Animal Resources & Bio security (COVAB), College of Education and External Studies (CEES) and Makerere University Business School (MUBS). In addition, Makerere has onother campus in Eastern Uganda Jinja City. The main administrative block was gutted by fire in September 2020 and the cause of the fire is yet to be established. and Tanzanian presidents Julius Nyerere and Benjamin Mkapa. The former president of the Democratic Republic of the Congo, Joseph Kabila, and former Kenyan president the late Mwai Kibaki are also Makerere alumni. In the years immediately after Uganda's independence, Makerere University was a focal point for the literary activity that was central to African nationalist culture. Many prominent writers, including Nuruddin Farah, Ali Mazrui, David Rubadiri, Okello Oculi, Ngũgĩ wa Thiong'o, John Ruganda, Paul Theroux, Nobel Prize laureate V. S. Naipaul, and Peter Nazareth, were at Makerere University at one point in their writing and academic careers. Because of student unrest and faculty disenchantment, the university was closed three times between 2006 and 2016. The final time was on 1 November 2016 when President Yoweri Museveni declared it closed indefinitely. The university was reopened in January 2017.

Техникалық мектептің құрылуы

Макерере университеті болып табылатын сауда мектебі 1921 жылы ағаш өңдеу, құрылыс және механика салалары бойынша алғашқы сабақтармен жұмысын бастады. 1922 жылы ол "Уганда техникалық колледжі" ретінде негізделді, сондай-ақ өнер, білім беру, ауыл шаруашылығы және медицина бойынша қосымша курстар ашылды. Сол жылы ол қайтадан Макерере колледжі деп аталды. 1949 жылы Макерере колледжіне университет мәртебесі берілді және оның атауы Макерере колледжі, Шығыс Африка университеті болып өзгерді. Осы жылы Батака партиясы британдық протекторат үкіметі тарапынан тыйым салынды, себебі Батака наразылық жиынынан кейін жасалған тәртіпсіздіктер мен өрт қою фактілеріне байланысты.

2000-шы жылдардағы тәртіпсіздіктер

Университет 2006 және 2016 жылдар аралығында үш рет жабылды. 2016 жылдың 1 тамызынан бастап оқытумен айналыспайтын қызметкерлер, төленбеген жалақыларын талап етіп ереуілге шықты. Ереуіл үш аптаға созылды, ал үкімет оларға қазан айының соңына дейін төлеуге келісті, бірақ уәдесін орындамады. Бұл бұрынғы уәделердің орындалмауы, ереуілдер мен жаңа уәделер тізбегіндегі тағы бір жағдай ғана. Бұл оқиға Уганда Парламентінің университет басшылығының қаржылық тәртіпсіздіктерін тергеуінен кейін болды деген мәлімдеме бар.

Ауылдық кампустар

2010 жылдың қаңтар айында университет екі жаңа кампустың ашылғанын жариялады, біреуі Форт-Портал қаласында, Кампаладан батысқа қарай жолмен шамамен 300 км, ал екіншісі Джинья қаласында, Кампаладан шығысқа қарай жолмен шамамен 80 км жерде орналасқан. Аймақтық кампустарда келесі курстар ұсынылатын болады:

Негізгі ғимаратты ауыстыру

2020 жылдың қыркүйек айында өрт Макерере университетінің бас ғимаратын толығымен өртеді, университет мұрағаттары мен ғимараттың құрылымын жойды. Он бір адамнан тұратын топ жүргізген келесі тергеу өрттің нақты себебін анықтай алмады, бірақ электрлік ақау болуы мүмкін екенін көрсетті. 2021 жылдың тамызында Уганда Министрлер кабинеті өрттен кейін қалған бас ғимаратты бұзу туралы шешім қабылдады. Жаңа ғимарат, түпнұсқа құрылымға ұқсас етіп жобаланады және сол жерге орнатылады, оның бюджеттік құны 21 миллиард Уганда шиллингі (шамамен 6 миллион АҚШ доллары). Инженерлік, сатып алу және құрылыс (EPC) келісімшарты Мадхвани тобының еншілес компаниясы болып табылатын, Угандалық Excel Construction Company Limited компаниясына тапсырылды. Қайта құру процесі 2022 жылдың сәуір айында басталды, ол 1930 жылдары салынған және 1941 жылы пайдалануға берілген, құрылымдық тұрғыдан нашар болған бастапқы ғимаратты бұзудан басталды.