Кіріспе

Эфиопияның Аддис-Абеба қаласында орналасқан ұлттық университет. Аддис-Абеба университеті (ААУ) – Эфиопиядағы ең көне университет. ААУ-дың он үш кампусы бар, олардың он екісі Аддис-Абебада, ал біреуі Бішофту қаласында орналасқан. ААУ-ға қарасты бірнеше ғылыми-зерттеу институты бар, соның ішінде Эфиопияны зерттеу институты. Білім министрлігі Эфиопия университетіне кіру емтиханының (EUEE) нәтижесі бойынша білікті студенттерді ААУ-ға қабылдайды.

Тарих

ААУ-дың бастауы 1950 жылы иезуит Люсьен Матте, Ұлылық император Хайле Селассие I-нің тілегі бойынша екі жылдық колледж ретінде қаланды. Ол келесі жылы жұмысын бастады. Келесі екі жылда Лондон университеті мен Оксфорд университетімен байланыс орнатылды. Африканың түрлі аймақтарынан келген африкалықтар жоғары білім алу үшін Африка Бірлігі Ұйымы қаржылаған бағдарламалар арқылы тегін стипендия алды. ААУ студенттерін ұзақ мерзімді жеке қарым-қатынасқа негізделген білім беру тәжірибесі үшін шетелге жіберіп, олардың халықаралық қауымдастықтың үлгілі стандарттарымен оралып келуімен де танымал болды. ААУ-дың негізі 1950 жылы Аддис-Абеба университетінің колледжі (UCAA) құрылғанда қаланды. UCAA, бастапқыда Өнер және ғылым факультеттерінен тұратын, 1954 жылы харта алғанда толыққанды колледжге айналды. 1955 жылы Құрылыс колледжі ашылды. 1961 жылдың ақпанында осы колледждер мен теологиялық колледж бірігіп, Хайле Селассие университеті құрылды. Император Хайле Селассие I өзінің Гуэнете Лейль сарайын әкімшілік ғимарат және негізгі кампус ретінде пайдалануға берді. Ол 1960 жылы сәтсіз аяқталған төңкерістен кейін бірнеше министрлері мен жақындары өлтірілген сарайды тастап, жаңа Юбилей сарайына көшті. 1974 жылғы төңкерістен кейін университет қысқа уақытқа Эфиопия университеті (Ұлттық университет) деп аталды, бірақ 1975 жылы қазіргі атауын алды. Төңкерістен кейін ААУ екі жылға жабылды, студенттер мен қызметкерлер революция рухында ауыл тұрғындарының санасын арттыру мақсатындағы «Ынтымақтастық арқылы даму» (земеча) атты шараға жұмылдырылды. Университет алғашқы магистрлік бағдарламаларын 1979 жылы, ал алғашқы докторлық бағдарламаларын 1987 жылы ұсынды.

Әкімшілік

1974 жылға дейін жарғы басқару құрылымын мынадай төмендеу ретімен қарастырды: канцлер (өзінің императоры); министрлер мен патша отбасы мүшелерінен құралған Губернаторлар кеңесі; және университет қызметкерлері, декандар, директорлар және сайланған мүшелерден тұратын Факультет кеңесі. Кейіннен Факультет Сенатқа айналды. 1977 жылы Дури Мохаммед ААУ президенті болып тағайындалды, ААУ Жоғары білім беру комиссиясының құрамына енгізілген кезде салыстырмалы тәуелсіздігін жоғалтты, ол барлық жоғары оқу орындарына әкімшілік басқару құқығын жүзеге асыруға кірісті. 1993 жылы ААУ үкімет шешімімен Білім министрлігіне бағындырылды. Келесі ауыспалы үкімет Дури Мохаммедті қайтадан президент етіп тағайындады, одан кейін Асрат Вольдейес және бұрынғы президент Алемаеху Теферраны қоса алғанда 42 қызметкер тазартылды.

Ықпал

Академиялық ізденістерінен өзге, ААУ студенттері қоғамдық қызметке (мысалы, сауат ашу бағдарламаларын өткізу) және саяси күреске белсенді түрде қатысты, әсіресе 1974 жылғы төңкеріске дейінгі жылдары. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында студенттер Эфиопия Университетінің қызмет бағдарламасы арқылы бір жыл бойы мемлекеттік қызмет өткеруге міндетті болды. Университет оқытушылары мен студенттері 1973 жылғы жасырын қырылған аштықтың бетін ашып, алғашқы аштықтан көмектесу бағдарламасын бастауға зор үлес қосты. 1975 жылы Мелес Зенави университетті тастап, Тиграй халықтық азаттық фронтына қосылып, Дергке (Эфиопиядағы Менгисту Хайле Мариам басқарған әскери үкіметке) қарсы күреске түсті.