Кіріспе

Майкл Уилсон (1 шілде 1914 - 9 сәуір 1978) – американдық сценарист.

Ерте өмір

Уилсон Оклахома штатының МакАлестер қаласында католик дінінде туып өскен. Ол 1936 жылы UC Берклиде философия мамандығы бойынша бакалавр дипломын алып, 1937 мен 1939 жылдар аралығында аспирантуралық зерттеу жұмыстарын жүргізді.

Екінші дүниежүзілік соғыстан оралу

1945 жылы ол "Liberty Films" компаниясымен келісімшарт жазушысы болды және "Бұл керемет өмір" (1946) сияқты фильмдерде (авторлық құқығы көрсетілмеген) жұмыс істеді. Ол "Күннің астындағы орын" (1951) үшін ең жақсы бейімделген сценарий бойынша "Оскар" сыйлығының бірлескен жеңімпазы атанды, сондай-ақ "Бес саусақ" (1953) сценарийі үшін "Эдгар" сыйлығын және тағы бір "Оскар" номинациясын алды.

Қара тізімге енгізу

Вильсонды Америка Құрама Штаттарының антиамерикандық қызметін зерттеу комитеті жағымсыз куә деп атады және коммунист болғандықтан қара тізімге енгізді. Қара тізімге алынғаннан кейін ол Францияға кетіп, еуропалық киноиндустрия үшін сценарийлер жазды. Қара тізімде жүргенде Вильсон «Ер тұзы» (1954) фильмінің сценарийін жазды, ол Нью-Мексико штатының Грант округіндегі мырыш кеншілерінің нақты ереуіліне негізделген көркем шығарма. Фильмді Герберт Биберман режиссерлап, Пол Джаррико продюсерлік етті, екеуі де қара тізімге алынған болатын. АҚШ Конгресі кітапханасы бұл фильтті «мәдени маңызы бар» деп таныды және Ұлттық кино тізіліміне енгізіп сақтауға алды. Вильсон бұрынғыдан әлдеқайда төмен гонорарға, аты-жөні көрсетілмей немесе псевдониммен Голливуд фильмдері үшін сценарийлер жазды немесе оларға бірлесіп жұмыс істеді, соның ішінде «Карнавалдық оқиға» (1954) (Кинг Бразерс Продакшн үшін, олар көбінесе қара тізімдегі жазушыларды пайдаланды); «Олар тым жас болды» (1954); «Билли Митчелдің әскери трибуналы» (1955), Отто Премингер үшін; «Достыққа көндіру» (1956), Уильям Уайлер үшін; «Квай өзеніндегі көпір» (1957), Сэм Шпигель мен Дэвид Лин үшін; «Екі бас тыңшы» (1958); «Боран» (1958) және «Бес белгіленген әйел» (1960), Дино Де Лаурентис үшін; және «Арабияның Лоренсі» (1962), Шпигель мен Лин үшін. «Достыққа көндіру» үшін жазған сценарийі «Оскар» сыйлығына ұсынылды, бірақ оның аты титрлерде көрсетілмегендіктен, ілігіп қалды. Режиссер Уильям Уайлер ағасы Роберт Уайлер мен Джессамин Уэсттің сценарийді қайта жазуын қалады, бірақ Вильсон бұған қарсылық көрсетті. Содан кейін Уайлер қара тізім ережелері бойынша тарихтағы жазушысы жоқ сирек фильмдердің біріне қол жеткізді. Вильсон мен Карл Форман «Квай өзеніндегі көпір» фильмінде жеке-жеке жұмыс істеді, бірақ екеуі де қара тізімде болғандықтан, ресми авторлық құқық фильмнің негізінде жазылған романның авторы Пьер Бульге берілді, тіпті Буль ағылшын тілінде сөйлей алмаса да. Вильсон отбасымен бірге тоғыз жыл Францияда тұрды, содан кейін 1964 жылы АҚШ-тағы Калифорния штатының Охай қаласына қайтып келді.

Голливудқа оралу

Уилсон сценарийлер жазуды жалғастырды, оның ішінде "The Sandpiper" (1965), "Planet of the Apes" (1968) және "Che!" (1969) фильмдері үшін де жазды. "Адамзат планетасы" сценарийі Пьер Бульдің романы негізінде жазылған; алайда, экранда тек Буль ғана автор ретінде көрсетілді. Майкл Уилсон 1975 жылы Америка Жазушылар Гильдиясының Лавр сыйлығымен марапатталды және 1984 жылы "Квай өзеніндегі көпір" үшін өскесінен кейін екінші Академия сыйлығын алды. 1995 жылы Уилсон Академия директорлар кеңесі тарапынан "Арабияның Лоренсі" фильмінің бірлескен авторы ретінде Академия сыйлығына ұсынылып, сондай-ақ Ұлыбритания Жазушылар Гильдиясының "Ең үздік британдық драмалық сценарий" сыйлығының иегері атанды. Уилсон 1976 жылдың 16 желтоқсанында шығарылмаған "Харперс-Ферриге шабуыл" сценарийін де аяқтады, ол Трумэн Дж. Нельсонның "Ескі адам: Джон Браун Харперс-Ферриде" (1973) кітабының бейімделуі болды. Ол сонымен қатар "Wobblies" деп аталатын Өнеркәсіптік жұмысшылар әлемі туралы фильмге және "Тынық қараңғылық" деп аталатын Қара азаттық қозғалысына ену туралы фильмге жазылған, бірақ шығарылмаған сценарийлердің авторларының бірі болды.

Жеке өмір

Майкл Уилсон 1941 жылы Зельма Гассинге үйленді; олардың екі қызы болды. Зельманың қарындасы Сильвия, тағы бір «қара тізімде» болған сценарист Пол Джаррикоға үйленген. Майкл Уилсон 1978 жылы Калифорния штатының Лос-Анджелес округінде жүрек талмасынан қайтыс болды.