Джеймс Далтон Трумбо: Голливудты қара тізімде болған сценарист
Dalton Trumbo
Джеймс Трамбо – америкалық сценарист (1905-1976). «Римдік каникул», «Экзодус», «Спартак» фильмдерінің авторы. Голливудтың қара тізіміне енген, саяси қуғынға ұшыраған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық сценарист (1905–1976)
American screenwriter (1905–1976)
Джеймс Далтон Трумбо (9 желтоқсан 1905 – 10 қыркүйек 1976) – көптеген сыйлықтарға ие болған фильмдердің сценарийін жазған американдық сценарист, соның ішінде «Римдік қаникул» (1953), «Экзодус», «Спартак» (екеуі де 1960) және «Токио үстінен отыз секунд» (1944). «Голливудтың ондығының» бірі ретінде, ол 1947 жылы АҚШ-тың антиамерикандық іс-қимылдар комитетінің (HUAC) киноиндустриядағы коммунистік ықпал туралы тергеу кезінде куәлік беруден бас тартты. Трумбо, «Голливудтың ондығының» басқа мүшелері және индустриядағы жүздеген басқа да маман «қара тізімге» енгізілді. Ол псевдонимдермен немесе басқа авторлардың атынан жасырын түрде маңызды фильмдерде жұмыс істеуді жалғастырды. Оның авторлығы көрсетілмеген жұмысы «Үздік әңгіме» номинациясында екі «Оскар» сыйлығын жеңіп алды: «Римдік қаникул» (1953) үшін, ол номиналды авторға табыс етілді, және «Батыл адам» (1956) үшін, ол Трумбо қолданған псевдонимге берілді. 1960 жылы «Экзодус» және «Спартак» фильмдері үшін экранда көрсетілгенімен, Трумбо және басқа да зардап шеккен сценаристтер үшін «Голливудтың қара тізімі» аяқталуға бет бұрды. 2011 жылы, шамамен 60 жыл өткен соң, Жазушылар гильдиясы оған «Римдік қаникул» үшін толық авторлық құқық берді.
James Dalton Trumbo (December 9, 1905 – September 10, 1976) was an American screenwriter who scripted many award winning films, including Roman Holiday (1953), Exodus, Spartacus (both 1960), and Thirty Seconds Over Tokyo (1944). One of the Hollywood Ten, he refused to testify before the House Un American Activities Committee (HUAC) in 1947 during the committee's investigation of alleged Communist influences in the motion picture industry. Trumbo, the other members of the Hollywood Ten, and hundreds of other professionals in the industry were blacklisted by Hollywood. He continued working clandestinely on major films, writing under pseudonyms or other authors' names. His uncredited work won two Academy Awards for Best Story: for Roman Holiday (1953), which was presented to a front writer, and for The Brave One (1956), which was awarded to a pseudonym used by Trumbo. When he was given public screen credit for both Exodus and Spartacus in 1960, it marked the beginning of the end of the Hollywood Blacklist for Trumbo and other affected screenwriters. He finally was given full credit by the Writers' Guild for Roman Holiday in 2011, nearly 60 years after the fact.
Шығу тегі
Трумбо Колорадо штатының Монтроуз қаласында Орус Бонхам Трумбо мен Мод (туған аты Тиллери) Трумбоның ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасы 1908 жылы Колорадо штатының Гранд-Джанкшн қаласына көшіп келді. Оның әкесінің Швейцариядан келген протестант Якоб Трумбо деген атасы 1736 жылы Вирджиния колониясына қоныс аударған. Орус Трумбо аяқ киім сатушы және қарыз жинаушы болып түрлі жұмыстар істеді, бірақ отбасын кедейліктен шығаруға жеткілікті ақша таба алмады. Трумбо Гранд-Джанкшн орта мектебін бітірді. Оқушы кезінде Уолтер Уокерге Grand Junction Daily Sentinel газетінде соттар, мектеп, қабірстан және қоғамдық ұйымдар туралы хабарлар жазды. 1924 және 1925 жылдары Боулдердегі Колорадо университетінде оқыды, Боулдер Daily Camera газетінде тілші болып жұмыс істеді, сондай-ақ мектептің юмор журналына, жылнамасына және газетіне материалдар жазды. Ол "Дельта Тау Дельта" халықаралық студенттік ұйымының мүшесі болды. 1924 жылы Орус Трумбо отбасын Калифорнияға көшірді. Бірақ көп ұзамай ауырып қайтыс болды, Далтон анасы мен бауырларын асырауға қалды. Осы кезеңде ол кино туралы рецензиялар, 88 әңгіме және алты роман жазды, бірақ ешқайсысы басылған жоқ.
Trumbo was born in Montrose, Colorado, the son of Orus Bonham Trumbo and Maud (née Tillery) Trumbo. His family moved to Grand Junction, Colorado in 1908. His paternal immigrant ancestor, a Protestant of Swiss origin named Jacob Trumbo, settled in the colony of Virginia in 1736. Orus Trumbo worked variously as a shoe clerk and collection agent, never earning enough to keep the family far from poverty. Trumbo graduated from Grand Junction High School. While still in high school, he worked for Walter Walker as a cub reporter for the Grand Junction Daily Sentinel, covering courts, the high school, the mortuary and civic organizations. He attended the University of Colorado at Boulder in 1924 and 1925, working as a reporter for the Boulder Daily Camera and contributing to the school's humor magazine, yearbook, and newspaper. He was a member of Delta Tau Delta International Fraternity. In 1924, Orus Trumbo relocated the family to California. Shortly after, he fell ill and died, leaving Dalton to support his mother and siblings. During this time, he wrote movie reviews, 88 short stories, and six novels, all of which were rejected for publication.
Ерте мансап
Трамбо өзінің кәсіби жазушылық мансабын 1930 жылдардың басында бастады, онда оның бірнеше мақалалары мен әңгімелері McCall's, Vanity Fair, Hollywood Spectator және The Saturday Evening Post сияқты танымал журналдарда жарияланды. 1934 жылы Трамбо "Голливуд Спектатор" журналының бас редакторы болып тағайындалды. Кейін ол журналдан шығып, Warner Bros. студиясының әңгімелер бөлімінде оқырман болып жұмыс істеді. Трамбо 1937 жылы кинода жұмыс істей бастады, бірақ көркем әдебиет жазуды жалғастырды. Оның соғысқа қарсы "Джонни Готт Сын" романы National Book Awards сыйлығының бірін жеңіп алды: 1939 жылдың ең өзгеше кітабы. Бұл роман Трамбоның бірнеше жыл бұрын оқыған мақаласынан шабыттанды: Бірінші дүниежүзілік соғыста барлық мүшелерін жоғалтқан канадалық сарбазды көру үшін Уэльс ханзадасының ауруханаға барғаны туралы есеп. 1930 жылдардың соңы мен 1940 жылдардың басында Трамбо Голливудтың ең көп жалақы алатын сценаристтерінің біріне айналды, ол тапсырма алғанда аптасына шамамен 4000 доллар төленді, ал бір жылда 80 000 долларға дейін табады. Оның "Таңғажайып Эндрю" романында президент Эндрю Джексонның көрінісі АҚШ-ты Екінші дүниежүзілік соғысқа араласпауға және нацистік-кеңес келісімін қолдауға шақырды. Трамбо бұл шешімін "ақымақтық" деп мойындады. Екі ФБР агенті оның үйіне келгеннен кейін, ол "олардың қызығушылығы хаттарда емес, менде болғанын" түсінді. Ол орыстардың, оларды қоршап тұрған АҚШ әскери күшінің күшін қорқатынын айтты, осы уақытта коммунистік елдерге деген кез келген ықылас күдікпен қаралатын. The Hollywood Reporter журналының баспашысы және негізін қалаушы Уильям Р. Уилкерсон 1946 жылғы 29 шілдеде "TradeView" бағанында "Джо Сталинге дауыс" деп атады. Ол Трамбоны және тағы бірнеше адамды коммунизмге жақын тұрғандар деп атады, олар "Биллидің қара тізімі" деп белгілі болған алғашқы адамдар еді. 1947 жылдың қазан айында осы есімдерді пайдаланып, Америкалық қызметтер жөніндегі палата комитеті (HUAC) Трамбоны және тағы тоғыз адамды АҚШ фильмдеріне жасырын түрде үгіт таратуға қатысқан коммунистік агенттер мен жақтастары бар-жоғын анықтау үшін куәлік беруге шақырды. Жазушылар өздерінің немесе басқа адамдардың қатысы туралы ақпарат беруден бас тартты және Конгрестің беделін түсіргені үшін сотталды. Олар бірінші түзетуге сүйене отырып, Жоғарғы Сотқа шағымданып, жеңіліске ұшырады. 1950 жылы Трамбо Кентукки штатының Ашленд қаласындағы федералдық түрмеде он бір ай өтті. 1976 жылғы "Голливуд сотта" атты деректі фильмінде Трамбо былай деді: "Менің ойымша, бұл толығымен әділ үкім болды. Мен сол Конгреске деген жек көрушілік сезімімді сақтап келемін және одан бері де сақтаймын. Кінәлі ме, әлде кінәсіз бе, мен шағымдануға көп себеп таппадым. Бұл қылмыс немесе құқық бұзушылық болды, менің шағымым осы болды". MPAA Трамбо мен оның серіктері коммунизмнен бас тартса ғана индустрияда жұмыс істеуге рұқсат етілгенін мәлімдеді. Жазасын өтегеннен кейін Трамбо ранчосын сатып, отбасымен бірге Мексика қаласына көшті, сонымен қатар қара тізімге алынған Хьюго Батлер және оның әйелі Жан Рувероль да олармен бірге болды. Осы қара тізім кезеңінде Трамбо "The Brave One" (1956) фильмін де жазды. "Римдік қаникул" сияқты, ол "Ең үздік әңгіме" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын алды, бірақ оны қабылдауға мүмкіндік болмады. Сценарийді продюсерлердің туысынан алынған Роберт Рич есімді адам жазды. Трамбо екі жылдың ішінде жазылған 18 сценарий үшін фильмге орташа есеппен 1750 доллар төленгенін еске түсіріп: "Бірде-біреуі өте жақсы болған жоқ", - деді. Бұл заң АҚШ үкіметін құлатуға шақыруға қылмыстық жаза берді және барлық азамат емес ересектерді үкіметте тіркелуге міндеттеді.
Trumbo began his professional writing career in the early 1930s, when several of his articles and stories were published in mainstream magazines, including McCall's, Vanity Fair, the Hollywood Spectator and The Saturday Evening Post. Trumbo was hired as managing editor of the Hollywood Spectator in 1934. Later he left the magazine to become a reader in the story department at Warner Bros. studio. Trumbo started working in movies in 1937 but continued writing prose. His anti war novel Johnny Got His Gun won one of the early National Book Awards: the Most Original Book of 1939. It was inspired by an article Trumbo had read several years earlier: an account of a hospital visit by the Prince of Wales to a Canadian soldier who had lost all his limbs in World War I. During the late 1930s and early 1940s, Trumbo became one of Hollywood's highest paid screenwriters, at about $4,000 per week while on assignment, and earning as much as $80,000 in one year. His novel The Remarkable Andrew featured the ghost of President Andrew Jackson appearing to caution the United States against getting involved in World War II and in support of the Nazi Soviet pact. Trumbo regretted this decision, which he called "foolish". After two FBI agents showed up at his home, he understood that "their interest lay not in the letters but in me". He argued that Russians were likely fearful of the mass of U. S. military power that surrounded them, at a time when any sympathetic view toward Communist countries was viewed with suspicion. William R. Wilkerson, publisher and founder of The Hollywood Reporter, published a July 29, 1946, "TradeView" column entitled "A Vote For Joe Stalin". It named Trumbo and several others as Communist sympathizers, the first persons identified on what became known as "Billy's Blacklist". In October 1947, drawing upon these names, the House Un American Activities Committee (HUAC) summoned Trumbo and nine others to testify for their investigation as to whether Communist agents and sympathizers had surreptitiously planted propaganda in U. S. films. The writers refused to give information about their own or any other person's involvement and were convicted for contempt of Congress. They appealed the conviction to the Supreme Court on First Amendment grounds and lost. Trumbo served eleven months in the federal penitentiary in Ashland, Kentucky, in 1950. In the 1976 documentary Hollywood On Trial, Trumbo said: "As far as I was concerned, it was a completely just verdict. I had contempt for that Congress and have had contempt for it ever since. And on the basis of guilt or innocence, I could never really complain very much. That this was a crime or misdemeanor was the complaint, my complaint." The MPAA issued a statement that Trumbo and his compatriots would not be permitted to work in the industry unless they disavowed Communism under oath. After completing his sentence, Trumbo sold his ranch and moved his family to Mexico City with Hugo Butler and his wife Jean Rouverol, who had also been blacklisted. During this blacklist period, Trumbo also wrote The Brave One (1956) for the King Brothers. Like Roman Holiday, it received an Academy Award for Best Story he could not claim. The script was credited to Robert Rich, a name borrowed from a nephew of the producers. Trumbo recalled earning an average fee of $1,750 per film for 18 screenplays written in two years and said, "None was very good". The statute set criminal penalties for advocating the overthrow of the U. S. government and required all non citizen adult residents to register with the government.
Кейінгі мансап
Инго Премингер, продюсер және режиссер Отто Премингердің інісі, Далтон Трамбоның агенті болды. Отто Премингер Леон Уристің "Исход" романынан бейімделген фильмнің сценариін жазу үшін Трамбоны жалдады, себебі ол Уристен тапсырыс берген сценарийді қолдануға жарамсыз деп тапты. Продюсер-режиссер Трамбоға экрандық авторлық құқықты беруге шешім қабылдады. Одан кейін актер Кирк Дуглас Трамбоның Стэнли Кубриктің "Спартак" (1960) фильмінің сценариін, Говард Фасттың романы негізінде жазғанын жариялады. Осы әрекеттері арқылы Премингер мен Дуглас қара тізімнің билігін тоқтатуға көмектесті. Трамбо Америка Жазушылар Гильдиясына қайта қабылданды және одан кейін жазылған барлық сценарийлерде автор ретінде көрсетілді. Гильдия 2011 жылы оған 1953 жылғы "Римдегі демалыс" фильмінің сценарийі үшін толық авторлық құқық берді. Трамбо 1971 жылы өзінің "Джонни Готт Хис Гун" романының киноадаптациясын режиссерлік етті, онда Тимоти Боттомс, Дайан Варси, Джейсон Робардс және Дональд Сазерленд түсті. Трамбо жазған соңғы фильмдердің бірі – "Executive Action" (1973) Кеннедиге жасалған қастандыққа негізделген. Академия 1975 жылы Трамбоны 1956 жылғы "Батыр" фильмі үшін "Оскар" сыйлығының иегері ретінде ресми түрде мойындап, оған сыйлық табыс етті.
Ingo Preminger, the brother of producer director Otto Preminger, was Dalton Trumbo's agent. Otto Preminger hired Trumbo to write a screenplay for the film he intended to adapt from by Leon Uris' novel Exodus when the script he had commissioned from Uris was deemed unusable. The producer director decided to give Trumbo the screen credit. Shortly thereafter, actor Kirk Douglas announced Trumbo had written the screenplay for Stanley Kubrick's film Spartacus (also 1960), adapted from the novel by Howard Fast. With these actions, Preminger and Douglas helped end the power of the blacklist. Trumbo was reinstated into the Writers Guild of America, West and was credited on all subsequent scripts. The guild finally gave him full credit for the script of the 1953 film Roman Holiday in 2011. Trumbo directed the 1971 film adaptation of his novel Johnny Got His Gun, starring Timothy Bottoms, Diane Varsi, Jason Robards and Donald Sutherland. One of the last films Trumbo wrote, Executive Action (1973), was based on the Kennedy assassination. The Academy officially recognized Trumbo as the winner of the Oscar for the 1956 film The Brave One in 1975, presenting him with a statuette.
Жеке өмір
1938 жылы Трамбо Клео Финчерге үйленді, ол 1916 жылдың 17 шілдесінде Калифорния штатының Фресно қаласында дүниеге келді және ажырасқан анасымен, ағасы және апасымен Лос-Анджелеске көшіп келді. Трамболардың үш баласы болды: Никола Трамбо (1939–2018), психотерапевт; Кристофер Трамбо (1940–2011), Голливудтың қара тізімі бойынша сарапшы болған кинорежиссер және сценарист; және Мелисса Трамбо (1945), Мици деген атпен танымал фотограф. Мици Трамбо комедия актері Стив Мартинмен екеуі 20-ға жуық жаста кездесті, осы туралы Мартиннің 2007 жылғы "Тұрып тұрғанда туған" кітабында айтылған. Мартин оны былай деп сипаттады: "Мици менің ресми фотографым болды, ол көптеген пленкаларды түсірді, барлығы да тамаша жарнамалық суретті табу үшін." Клео Трамбо 2009 жылдың 9 қазанында 93 жасында Калифорния штатының Лос-Альтос қаласында Мици Трамбомен бірге тұрған үйінде табиғи себептерден қайтыс болды.
In 1938, Trumbo married Cleo Fincher, who was born in Fresno, California, on July 17, 1916, and had moved with her divorced mother and her brother and sister to Los Angeles. The Trumbos had three children: Nikola Trumbo (1939–2018), who became a psychotherapist; Christopher Trumbo (1940–2011), a filmmaker and screenwriter who became an expert on the Hollywood blacklist; and Melissa Trumbo (1945), known as Mitzi, a photographer. Mitzi Trumbo dated comedian Steve Martin when they were both in their early 20s, which is recounted in Martin's 2007 book Born Standing Up. Martin wrote of her: "Mitzi became my official photographer, and she snapped dozens of rolls of film, all to find the perfect publicity photo." Cleo Trumbo died of natural causes at the age of 93 on October 9, 2009, at the home she shared with Mitzi Trumbo in Los Altos, California.
Өлім және мұра
Трумбо 1976 жылы 70 жасында Лос-Анджелесте жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол денесін ғылыми зерттеулерге сыйлады. 1993 жылы Трумбо "Рим каникулы" (1953) фильмінің сценарийі үшін арнайы "Оскар" сыйлығымен марапатталды. Бұрын экрандағы есім және сыйлық Ян Маклелан Хантерге берілген болатын, ол Трумбо үшін жұмыс істеген адам еді. Хантердің ұлы әкесінің алған сыйлығын беруден бас тартқандықтан, осы сыйлыққа арналған жаңа мүсін жасалды. 2003 жылы Кристофер Трумбо әкесінің хаттары негізінде "Трумбо: Қызыл, ақ және қара тізімде" атты Бродвейден тыс қойылымды қойды, онда әртүрлі актерлер оның әкесінің рөлін ойнады, соның ішінде Натан Лейн, Тим Роббинс, Брайан Деннехи, Эд Харрис, Крис Купер және Гор Видал. Ол осы материалды "Трумбо" (2007) деректі фильміне бейімдеді, онда архивтік кадрлар мен жаңа сұхбаттар қосылды. Трумбоның өміріне арналған көркем фильм 2015 жылдың қараша айында шықты. Басты рөлді Брайан Кранстон ойнады, режиссерлік жұмысын Джей Роуч жүзеге асырды. Кранстон осы рөлі үшін 88-ші "Оскар" сыйлығының "Ең үздік актер" номинациясына ұсынылды. Трумбоның бейнематериалдарының жинағы Академия киноархивінде сақталады және негізінен 1971 жылғы соғысқа қарсы "Джонни өз қаруын тапты" фильміне қатысты 35 мм-лік өндіріс материалдарынан тұрады. 2016 жылы, туғанына жүз жылдан астам уақыт өткен соң, Трумбоның туған қаласы Гранд-Джанкшн, Колорадо штатындағы Мейн-стриттегі Авалон театрының алдына оның ескерткіші орнатылды. Ол ваннада сценарий жазып отырған күйде бейнеленген.
Trumbo died in 1976, in Los Angeles of a heart attack at the age of 70. He donated his body to scientific research. In 1993, Trumbo was posthumously awarded the Academy Award for writing Roman Holiday (1953). The screen credit and award were previously given to Ian McLellan Hunter, who had been a front for Trumbo. A new statue was made for this award because Hunter's son refused to hand over the one his father had received. In 2003, Christopher Trumbo mounted an Off Broadway play based on his father's letters, called Trumbo: Red, White and Blacklisted, in which a wide variety of actors played his father during the run, including Nathan Lane, Tim Robbins, Brian Dennehy, Ed Harris, Chris Cooper and Gore Vidal. He adapted it as the documentary Trumbo (2007), which added archival footage and new interviews. A dramatization of Trumbo's life, also called Trumbo, was released in November 2015. It starred Bryan Cranston in the title role and was directed by Jay Roach. For his portrayal of Trumbo, Cranston was nominated for Best Actor at the 88th Academy Awards. The moving image collection of Trumbo is held at the Academy Film Archive and consists primarily of extensive 35 mm production materials relating to the 1971 anti war film Johnny Got His Gun. In 2016, more than a hundred years after his birth, Trumbo was honored by the installation of a statue of him in front of the Avalon Theater on Main Street in Grand Junction, Colorado, his home town. He was depicted writing a screenplay in a bathtub.