Мойале – қала, Эфиопия мен Кения шекарасында орналасқан. Маңызды сауда орталығы, Найроби-Аддис-Абеба тас жолындағы шекаралық бекет. Географиясы қысқаша.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мояле – Кения мен Эфиопия шекарасындағы сауда қаласы. Мояле туралы басқа қолданыстар
Market town between Kenya and Ethiopia border
other uses of Moyale
Мояле – Эфиопия мен Кения шекарасында орналасқан қала. Эфиопияда Мояле – Оромия аймағының және Сомали аймағының екі Мояле ауданының әкімшілік орталығы болып табылады. Кенияда бұл Марсабит округінің ең ірі қаласы және Мояле кіші округінің орталығы. Мояле – Найроби – Аддис-Абеба тас жолындағы маңызды шекаралық өткізу пункті. Ол Чалби шөлінің солтүстігінде, Борана үстіртінің оңтүстік беткейінде жатыр. Мояле өзінің дәстүрлі архитектурасымен әйгілі.
Moyale is a city on the border between Ethiopia and Kenya. In Ethiopia, Moyale is the administrative centre for two Ethiopian woredas, Moyale of the Oromia Region and Moyale of the Somali Region. In Kenya, it is the largest town of Marsabit County and the capital of Moyale sub county. Moyale is the main border post on the Nairobi Addis Ababa road. It is situated along the southern escarpment of the Borana Plateau, lying north of the Chalbi Desert. It is known for its traditional architecture.
Тарих
Мояльдегі алғашқы қоныстанушылардың бірі Филипп Зафиро есімді грек болды, (кейіннен британдық вице-консул және Эфиопияның Шығыс хатшысы болды), ол "Форт Харрингтон" деп атаған бекетін құрды. 1908 жылы К. Гвинн келген кезде, Зафироның бекеті бірнеше акр жерді алып жатқан бақшадан және Боран жотасынан сүйіріліп шығып тұрған, шекара бойымен созылатын жартастар арқылы өтуге мүмкіндік беретін үйден тұрды. Гвинн: "Бұл бағыт бір күні маңызды сауда артериясына айналуы мүмкін", - деп болжады. "Сондықтан Форт Харрингтон ыңғайлы әкімшілік орын және болашақ сауда орталығы ретінде жақсы орналасқан". Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1940 жылы қаланың екі бөлігін де эфиопиялықтардан итальяндықтар басып алды, ал 15 шілдеде 1941 жылы британдықтар қайтадан басып алды. 1999 жылдың басында Мояльдің кениялық жағында шиеленіс күшейді, себебі эфиопиялықтар кениялық шекараны кесіп өтіп, Оромо Азаттық майданының (ОАМ) бүлікшілерін қуғанда имамды атып өлтірді. Қала тұрғындары бұл әрекетке наразылық білдіріп, демонстрациялар ұйымдастырды, олар бұл әрекетті ОАМ-ға көңіл білдіретін эфиопиялық қауіпсіздік қызметкерлері жасады деп есептеді. 2018 жылдың наурыз айында Эфиопия Ұлттық қорғаныс күштері Мояле маңында тоғыз бейбіт тұрғынды ОАМ жауынгерлері деп жаңылыстырып өлтірді. 2009 жылдың қарашасында Эфиопия премьер-министрі Мелес Зенауи эфиопиялық теміржолын Моялеге дейін ұзарту жоспарларын жариялады. Бұл сол кезде дамыған кениялық жоспарларды жеңілдетуге мүмкіндік береді, Ламу портын дамыту және оны Мояльдің кениялық жағына асфальтталған жолмен қосу. Мояль қаласы Эфиопияның оңтүстік-батысындағы Оромо және Сомали халықтарының дәстүрлі аумақтарының шекарасында орналасқан. Осылайша, бұл сауда қаласы екі үлкен этникалық топ – Оромо және Сомалилер арасында даулы аймақ болып табылады. 2012 жылдың шілде айында Мояльде Борана және Гарре қауымдастықтары арасында ұзақ жылдардан бері келе жатқан жер дауына байланысты төрт күндік этникалық қақтығыс болды, бұл құрғақшылық жағдайымен күшейді. Нәтижесінде кем дегенде он сегіз адам қаза тауып, жиырма мыңнан астам адам Кенияға қашып кетті. 1994 жылғы Эфиопия халық санауы бойынша Мояльдің эфиопиялық жағындағы жалпы халық саны 13 962 адамды құрады, оның ішінде 7 411 ер адам және 6 551 әйел адам болды. (Бұл көрсеткішке қаланың санауға алынбаған бөліктері үшін де болжамдар кіреді; қаланың осы бөліктерінде 3 419 тұрғын бар деп есептелді, оның ішінде 1 752 ер адам және 1 667 әйел адам). Мояльде тіркелген ең ірі сегіз этникалық топ: Борана Оромо (65,25%), Гарре (20,30%), Буржи (7,75%), Амхара (2,42%), Дегуди Сомали (3,95%), Велайта (1,82%) және Силт'е (1,28%). 55,30% халық Оромо тілін бірінші тіл ретінде қолданады, 25,70% - Сомали, 15,96% - Буржи, 3,96% - Велайта және 3,62% - Силт'е тілдерінде сөйлейді.
An early settler at Moyale was a Greek by the name of Philip Zaphiro, (later to become the British Vice Consul and Oriental Secretary to Ethiopia) who had a station which he had named "Fort Harrington". When C. W. Gwynn visited in 1908, Zaphiro's station consisted of a garden that covered several acres and his house, located on a spur projecting from the Boran highlands, and providing access through the line of cliffs that run along the border. "This route may well become some day a considerable trade artery," Gwynn predicted. "Fort Harrington is therefore well placed as a healthy administrative post and as a possible commercial centre." During World War II, both parts of the town were captured by Italians from Ethiopia in 1940, and retaken by the British on 15 July 1941. Tensions rose in the Kenyan side of Moyale in early 1999, after an imam was shot dead during an Ethiopian raid across the Ethiopian Kenyan border in pursuit of rebels of the Oromo Liberation Front (OLF). The Kenyan residents of the town, held demonstrations condemning the action, which they attributed to Ethiopian security men who believed he was a sympathizer of the OLF. In March 2018, nine civilians were killed by the Ethiopian National Defense Force near Moyale after being misidentified as Oromo Liberation Front militants. In November 2009, Ethiopian Prime Minister Meles Zenawi announced plans to extend the Ethiopian railroad to Moyale. This would facilitate Kenyan plans, which at the time were at an advanced stage, to develop the port of Lamu and connect it to the Kenyan side of Moyale with a tarmac road. Moyale town is located at the frontier border between the traditional territories of Oromo peoples and Somalis living in the southwestern part of Ethiopia. Thus this business town is disputed between the two dominant ethnic groups who are Oromos and Somalis. Moyale saw four days of ethnic clashes in July 2012 over a long standing land dispute between Borana and Garre communities, exacerbated by drought conditions. The fighting left at least eighteen dead, and more than twenty thousand people fled across the border into Kenya. The 1994 Ethiopian census reported that the Ethiopian side of Moyale had a total population of 13,962, of whom 7,411 were men and 6,551 were women. (This total also includes an estimate for parts of the town of Moyale, which were not counted; for these parts of the town, it was estimated there were 3,419 inhabitants, of whom 1,752 were men and 1,667 were women.) The eight largest ethnic groups reported in Moyale were the Borana Oromo (65.25%), the Garre (20.30%), the Burji (7.75%), the Amhara (2.42%), the Degoodi Somali (3.95%), the Welayta (1.82%), and the Silt'e (1.28%). Oromo was spoken as a first language by 55.30%, 25.70% spoke Somali, 15.96% spoke Burji, 3.96% spoke Welayta, and 3.62% spoke Silt'e.
Бір аялдамалық шекарадан өту
Транс-африкалық автомобиль жолы, Каир – Кейптаун тас жолы, Мояле қаласынан өтеді. 2021 жылдың маусым айында Мояледегі бір терезелі шекаралық пункт (OSBP) коммерциялық жұмысын бастады. Екі елдің шенеуніктері бір кеңседе отырып, көші-қон, кеден, түсімдерді жинау және денсаулық сақтау рәсімдерінен өткізу арқылы жолаушылар мен жүктерді тездетіп өткізеді, осылайша уақытты үнемдейді. Бұл Эфиопия үшін алғашқы OSBP, ал Кенияда Бусия және Малабада Угандамен, сондай-ақ Наманга және Таветада Танзаниямен бірге тағы төрт OSBP бар.
The trans African automobile route, the Cairo Cape Town Highway, passes through Moyale. In June 2021, the one stop border post (OSBP) crossing at Moyale began commercial operations. Officials from both countries sit together in one office and clear passengers and cargo, through immigration, customs, revenue collection and health clearance, saving time. This is the first OSBP for Ethiopia while Kenya maintains four others at Busia and Malaba with Uganda and at Namanga and Taveta with Tanzania.
Климат
Мояльдің ыстық, жартылай шөлейтті климаты (Кёппен BSh) биіктігінің әсерінен біршама жұмсарылады. Шығыс Африкаға тәндей, жыл бойы екі жаңбырлы маусым болады: наурыз бен мамыр аралығындағы "көктемгі жаңбырлар" және қазан мен қараша айларындағы нашар, әлсіз "күздік жаңбырлар".
Moyale has a hot semi arid climate (Köppen BSh) moderated somewhat by altitude. Typically for East Africa, there are two rainy seasons: the “long rains” from March to May and the weaker, less reliable “short rains” in October and November.