Кіріспе

Қазақ футбол клубы – Алматы қаласындағы кәсіби футбол клубы. «Кайрат» клубы Қазақстан Премьер Лигасында, қазақ футболының ең жоғары деңгейінде ойнайды. 1954 жылы «Локомотив Алма-Ата» деп құрылған, 1955 жылы «Урожай», ал 1956 жылы «Кайрат» деп аталды. Осының нәтижесінде «Кайрат» клубы «Ұлттық команда» деген лақап атқа ие болды және бүкіл елде кең қолдауға ие болды. Барлығында клуб 24 маусымды КСРО-ның жоғары лигасында өткізді. Сондай-ақ, 1976 және 1983 жылдары КСРО бірінші лигасының чемпионы екі рет атанды. Осы кезеңде «Кайрат» КСРО ерікті спорт қоғамдарының құрамында болды. Қазіргі тарихында «Кайрат» үш лига титулын, сегіз Қазақстан кубогын және екі Қазақстан Суперкубогын жеңіп алды. Клубтың басты қарсыласы – «Астана» футбол клубы, жанкүйерлер арасында олардың ойындары «Екі астана дербиі» деп саналады.

Негізін қалау

Клуб 1954 жылы "Динамо Алма-Ата" футбол клубының негізінде "Локомотив Алма-Ата" деп құрылды. Бұрын "Динамо" командасын "Совет футболінің әкесі" атанған және "Спартак" клубының негізін қалаушы Николай Старостин дамытқан болатын. Оның ассистенті Аркадий Хохман клубтың тұңғыш бас жаттықтырышы болды. "Локомотив" совет футболының екінші лигасы – B класының I аймағына қосылды. Алғашқы маусымда 11 жеңіс, 7 тең түсу және 4 жеңіліс нәтижесімен 4-орынды иеленді. 1955 жылы клуб ауыл шаруашылығы саласының спортшыларын біріктіретін "Урожай" спорт қоғамы ретінде қайта құрылды. 1955 жылы "Урожай" B класының II аймағында өнер көрсетіп, маусымды 10-орында аяқтады. 1956 жылдың 1 маусымында Қазақ КСР Министрлер Кеңесі "Урожай" спорт қоғамын және Колхозшылардың республикалық спорт қоғамын біріктіру туралы қаулыға қол қойды, осылай жаңа республикалық ауылдық ерікті спорт қоғамы құрылды. Зенкин басшылығымен "Қайрат" төрт маусым қатарынан B класында өнер көрсетіп, турнир кестесінде орташа нәтижелерді көрсетті.

Ұлттық құрама (1960-1991)

1959 жылғы 21 желтоқсанда КСРО спорттық басқару органы КСРО Жоғарғы лигасының командалар санын 12-ден 22-ге дейін ұлғайту туралы қаулы қабылдады. Он кеңестік республикалар бәсекелестіксіз бір командадан қатыса алу мүмкіндігіне ие болды, бұл лиганың мәртебесін «Барлықодақтық» деңгейге көтеру мақсатында жасалған шара еді. 1960 жылғы 13 мамырда «Қайрат» өз тарихындағы алғашқы Жоғарғы лига жеңісін тіркеді – Минск қаласының «Динамо» командасын өз алаңында 2:1 есебімен ұтты. Маусым барысында «Қайраттың» тактикалық схемасы футбол мамандары арасында қызу талқылауларға түрткі болды. Нәтижесінде команданың ойын стиліне қатты қорғаныс басымдық берілді. Бұл тұрғысынан қарағанда, шабуылдағы әлсіздік пен гол соғу көрсеткіштерінің төмендігінен команда Жоғарғы лигадағы тұңғыш маусымын 18-орында аяқтады. «Қайрат» тағы үш маусым бойы элиталық дивизионда ойнады. 1963 жылы «Қайрат» КСРО кубогындағы ең жақсы нәтижесін көрсетті – жартылай финалға дейін жетіп, «Шахтер» (Сталино) командасымен күш сынасты. Бұл жетістігі үшін команданың барлық ойыншыларына КСРО-ның спорт шебері атағы берілді. 1964 жылы сәтсіз маусымнан кейін команда КСРО Бірінші лигасына түсіп қалды. 1965 жылғы 25 қарашада «Қайрат» Жоғарғы лигаға жолдама үшін «Арарат» (Ереван) командасымен шешуші матч өткізді. Аталған ойында «Қайрат» 1:2 есебімен жеңіліске ұшырады. Келесі маусымда Севидов команданы тастап, Киевтің «Динамо» клубына басшылық етуге кетті. 1971 жылғы маусым клуб үшін өте табысты болды. Виктор Корольковтың басшылығымен «Қайрат» Жоғарғы лигада 8-орынды иеленді, бұл бұрынғы маусымдармен салыстырғанда айтарлықтай жақсару еді. 1971 жылғы 12 қарашада «Қайрат» Еуропалық теміржол кубогын жеңіп алды – финалда Бухаресттің «Рапид» командасын 2:1 есебімен ұтты. Бұл жеңіс «Қайратты» еурокубоктерді жеңіп алған алғашқы кеңестік команда етті. Келесі екі жыл бойы команданы екі бас бапкер бірлесіп басқарды. 1977 және 1978 жылғы Жоғарғы лига маусымдарында «Қайрат» тиісінше 8-ші және 12-ші орындарда қалды. 1979 жылғы маусымда Сегизбаев пен Игорь Волчок жетекшілігімен «Қайрат» лигада 13-орынды иеленді. 1980 жылы Игорь Волчок, жалғыз бас бапкер ретінде, команданың негізін жас ойыншылардан құрады. Олардың арасында 80-жылдары клубтың негізгі ойыншыларына айналған Евстафий Пехлеваниди, Вахид Масудов, Антон Шох, Сергей Волгин, Сергей Ледовских және Курбан Бердыев болды. «Қайрат» 1980 жылғы маусымды 10 жеңіс, 11 тең түсу және 13 жеңіліспен 12-орында аяқтады. Команда «Жеңіске деген ерік» сыйлығына ие болды, бұл сыйлықты «Советская Россия» газеті тартты. Маусым соңында Бецаның орнына Леонид Остроушко келді. Алайда, ол жағдайды түзетуге үлкермеді және команда Бірінші лигаға түсіп қалды. Кишиневте өткен финалда клуб «Нефтчи» (Баку) командасын 4:1 есебімен ұтты, ал «Қайраттың» шабуылшысы Виктор Карачун барлық төрт голды соқты. Осы жетістіктен кейін клуб директоры Бахтияр Байсейітов ұлттық құраманы басқарды. Сондай-ақ, команда 1992 жылғы Қазақстан кубогының финалында «Фосфор» (Тараз) клубын ұтып, алғашқы «дубль» жасады. Келесі маусымда «Қайраттың» көрсеткіштері күрт төмендеді. 1993 жылғы маусымдағы 11-орын Байсейітовтің жұмыстан босатылуына әкелді. Маусым соңында «Қайрат» елдегі қаржы дағдарысына байланысты қаржылық қиындықтарға тап болды. Қазақстан Қорғаныс министрлігі бас демеуші болуға және команданы өз қанатына алуға шешім қабылдады. Алайда, команданың жартысы әскери бақылауға алу туралы шешіммен келіспеді. Келіспеушіліктің нәтижесінде «Қайрат» екі командаға бөлінді: «Қайрат» спорт және денсаулық сақтау кәсіби футбол клубы (кейіннен «Қайрат SHPFC») және «Қайрат CSKA», ол мемлекеттік әскери органның демеушілігін алды.

Соңғы жылдары (2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2018 жылдың 15 қазанында Карлос Алос өзара келісім бойынша «Қайраттан» кетіп, Андрей Карпович уақытша бас бапкер болып тағайындалды. 2018 жылдың 25 қарашасында «Қайрат» Алексей Шпилевскийді жаңа бас бапкер ретінде таныстырды. 2021 жылдың 7 маусымында Алексей Шпилевский «Қайраттан» кетіп, «Эрзгебирге Ауе» клубына қосылды. 2021 жылдың 24 тамызында Құрбан Бердиев Қазақстан Премьер-лигасының «Қайрат» клубының бас бапкері болып тағайындалды. Бердиев 2022 жылдың 6 маусымында өзара келісім бойынша «Қайраттан» кетті. Екі күннен кейін, 2022 жылдың 8 маусымында Кирилл Кекер клубтың тұрақты бас бапкері болып тағайындалды.

Стадион

Алғашқы жылдары "Қайрат" өз ойындарын "Спартак" стадионында өткізді. Клубтың қазіргі аренасы – Алматы орталық стадионының құрылысы 1956 жылы басталды. Құрылыстың бастамашысы Қазақ КСР-нің сол кездегі басшысы Леонид Брежнев болды. "Лужникиден" кішірек болғандықтан, стадион кейін "Кіші Лужники" деп аталды. 1997 жылы стадион жаңартылып, ескі ағаш орындықтардың орнына жеке пластикалық орындықтар қойылды, нәтижесінде сыйымдылығы 23 804 орынға дейін азайды. Кеңес кезеңінде Орталық стадион мемлекеттік меншікте болды. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін стадион Алматы қалалық әкімдігіне тиесілі болды. 2015 жылы стадион "Қайрат" клубына клуб акцияларының 30 пайызына айырбас ретінде берілді.

Келісімшарт бойынша басқа ойыншылар

Соңғы трансферлер туралы ақпарат алу үшін 2021 жылғы "Қайрат" футбол клубының маусымын қараңыз.