Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгриялық спортшы 1896 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында 100 метрлік жүгіруде қола медальді жеңіп алды. Сол жылы ол 100 ярдтық жүгіруден Венгрия жеңіл атлетикасының тұңғыш чемпионатында жеңіске жетті.
Hungarian athlete
He competed at the 1896 Summer Olympics, winning the bronze medal in 100 metres dash. In the same year he also won the first ever edition of the Hungarian Athletics Championships in 100 yards dash.
Ерте өмір
Шоколы 1871 жылдың 9 маусымында Венгрия Корольдігінің Ронич қаласында (қазіргі Хронек, Словакия) инженер Йозеф Шоколы мен Эмилия Холубтың тұңғыш баласы ретінде дүниеге келді. 3 жасында оны баласыз құда-құдалары, 1848 жылғы Венгрия төңкерісінің қатысушысы Алайо Шонн мен Алайоның әкесінің қарындасы Амалия Соколи асырап алды. Шоколы Іполишта (Шахи) гимназияға барды, содан кейін Сельмекбанья (Банска Штиавница) және Лева (Левице) орта мектептерін бітірді. Ол орта мектепте-ақ өз талантымен көзге түсті, төртінші сыныпта "мектептегі ең жақсы гимнаст" атанды. Оқу жылының соңында гимнастика жарыстарында да үздік нәтижелер көрсетті. 1887 жылы Шоколы отбасымен Іполиштен Иполи өзенінің ар жағында орналасқан Бернецедегі жаңа үйлеріне көшіп барды. Екі жыл өткен соң ол Будапешттегі медицина факультетіне қабылданды.
Szokolyi was born on 9 June 1871 in Rónicz, Kingdom of Hungary (now Hronec, Slovakia) as the first child József Szokoly, an engineer and Emília Holub. At the age of 3, he was adopted by his childless godparents, Alajos Schőnn, a veteran of the Hungarian Revolution of 1848 and Amália Szokoly, sister of Alajos' father. Szokolyi went to grammar school in Ipolyság (Šahy), subsequently he absolved the high school in Selmecbánya (Banská Štiavnica) and Léva (Levice). He excelled with his talent already in high school, having been nominated the "best gymnast of the school" while in fourth grade. He was also regularly awarded in the school year ending gymnastic competitions. In 1887 Szokolyi with his family moved from Ipolyság to their new mansion in Bernece, lying just on the opposite side of the river Ipoly. Two years later he was enrolled at the medical faculty in Budapest.
Жеңіл атлетикаға түсу және кері қайтпау
Будапештте Соколий бірден MAC (Мажар атлетика клубы) клубына қосылды. 1875 жылы құрылған MAC континенттік Еуропадағы алғашқы жеңіл атлетика клубы болды және Венгрияда спортты дамытуда пионерлік рөл атқарды. Жастар санатында жарысқан – бұрын халыққа ашық жарыстарға қатыспаған спортшылар жасөспірімдер саналды – Соколий 1890 жылғы MAC күзгі чемпионатында 100 метрлік жүгіруде өзінің алғашқы жарысын жеңіп алды. (Ол кезде MAC жыл сайын көктемгі және күзгі чемпионаттарды өткізді.) Соколий ересектердің жарысына да қатысып, 100 ярдтық жүгіруде үшінші орын алды. Финалға дейін Соколий мен екінші топтан шыққан Хойт, Халықаралық Олимпиада комитетінің ережелеріне емес, әуесқой атлетика қауымдастығының ережелеріне сүйене отырып, жарыстан шығарылды, бұл венгр командасында дау мен наразылық тудырды. 1896 жыл тек қана алғашқы заманауи Олимпиада ойындарымен ғана емес, сонымен қатар венгрлердің жерді мекендеуінің мыңжылдығымен де белгіленді. Осы оқиғаға орай көптеген беделді спорт жарыстары, көрсетулер мен көрмелер ұйымдастырылды; сол кездегі танымал спортшы Соколийдің суреті жарнама материалдарында бейнеленді. Сонымен қатар, ол Ұлттық гимнастика және спорт комитетінің (Országos Torna és Sportbizottság) хатшысы ретінде шараларды ұйымдастыруға қатысты. 1906 жылы Соколий Хонт округінің спорт қауымдастығын (Hont vármegyei Sport Egyesület) құрды және 1912 жылға дейін президенттік лауазымды атқарды. 1907 жылы Хонт округінің бас архивисті болып тағайындалды. 1910 жылдары ол өзінің есімін Соколий деп өзгертті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Иполисаг қаласындағы әскери госпитальдың бас дәрігері ретінде округтің медициналық қызметін ұйымдастырды. Соғыстан кейін Иполисаг Чехословакияның басқаруына өтті, содан кейін Соколий Бернецедегі отбасылық сарайға көшті. 1928 жылы оған атеросклероз диагнозы қойылды. Ол 1932 жылы жүрек талмасынан қайтыс болды.
In Budapest Szokolyi immediately joined the Magyar Athletikai Club (MAC). Founded in 1875, MAC was the first athletics club in continental Europe and played a pioneer role in developing sports in Hungary. Competing in the junior category – athletes who did not participate in public competitions before were regarded as juniors –, Szokolyi won his first race in the 100 metres dash at the 1890 autumn championships of MAC. (That time MAC organized a spring and a autumn championships every year.) Szokolyi participated in the seniors' race as well, finishing third in the 100 yards. Prior to the final, Szokolyi and Hoyt, the second placed of the other heat were pulled out, referring not to the rules of the International Olympic Committee but those of the Amateur Athletic Association, causing some controversy and bitterness in the Hungarian team. The year 1896 not only marked the first modern Olympic Games, but also the millennium of the Hungarian landtaking. On this occasion many prestigious sports competitions, shows and exhibitions were organized; Szokolyi, a celebrated sportsman of his time, was depicted on the promotional materials. Additionally, he participated in the organization of the events as the secretary of the National Gymnastic and Sports Committee (Országos Torna és Sportbizottság). In 1906 Szokolyi founded the Sports Association of Hont County (Hont vármegyei Sport Egyesület), of which presidential position held until his resignation in 1912. In 1907 he was appointed as chief archivist of Hont County. In the 1910s he changed the spelling of his name to Szokolyi. During the World War I he organized the medical service of the county as the chief physician of the military hospital in Ipolyság. After the war Ipolyság fell under Czechoslovak administration, subsequently Szokolyi retired to the family mansion in Bernece. In 1928 he was diagnosed with atherosclerosis. He died of a heart attack in 1932.