Кіріспе

АҚШ сайлау реформасы ұйымы 1992 жылы Америка сайлауларында пропорционалды өкілдікті қолдау мақсатымен Citizens for Proportional Representation деп құрылды. Уақыт өте келе, оның қызығушылығы басқа сайлау реформаларына, мысалы, тікелей дауыс беру (IRV), президенттікке жалпыұлттық дауыс беру, Конституцияға сайлау құқығын қосатын түзетулер енгізу және барлық сайлаушыларды тіркеу сияқты мәселелерді де қамтыды. 1993 жылы ұйым Сайлау және демократия орталығы деп, ал 2004 жылы өзгерген бағыттарын көрсете отырып FairVote деп атауын өзгертті. FairVote директорлар кеңесінің төрағаларының арасында бұрынғы Nirvana басыстысы Крис Новоселик, бұрынғы конгрессмен және 1980 жылғы тәуелсіз президенттік кандидат Джон Андерсон, сондай-ақ Гарвард саяси философы Даниэль Аллен болды.

Жалпы қамту

FairVote туралы The Washington Post, The New York Times және NPR сияқты басылымдар жазған, олар оны бейтарап дауыс беру құқығын қолдайтын ұйым деп сипаттайды. Басқа қолданылатын атаулар: "дауыс беру құқығын қорғау ұйымы", "сайлау реформасын жақтау тобы", "ұлттық реформа ұйымы" және "сайлауға қатысу мен реформа тобы". Denver Post бұл ұйымды "сайлауды қорғау күрескерлері" деп атады.

Либералдық бейімділік

Нью-Йорк Таймс газетінде FairVote-тің негізін қалаушы Стивен Хилл туралы жазған Скот Джеймс FairVote-ті "солшыл топ" деп атады. Басқа авторлар IRV сияқты FairVote-тің көптеген саясаттары "либералды аймақтарда" танымал және Common Cause сияқты "халықшыл топтардың" қолдауына ие болғандықтан, бұл топқа либералды бағыт береді деп мәлімдеді. Roll Call жазушысы Луис Джейкобсон, 2000 жылғы АҚШ президенттік сайлауынан кейін сайлау коллегиясына демократтардың наразылығы себепті, Ұлттық халықтық дауыс беру штаттар аралық келісімін қолдайтын кез келген топтың либералды бағытта қаралатынын айтады. FairVote-тің негізін қалаушы Роб Ричи FairVote-тің "әрине, демократтардың жасырын мақсаты емес" екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, FairVote ұйымының алғашқы кеңесшілер кеңесінің төрағасы болған Джон Андерсонды атап көрсетеді. Андерсон 1980 жылы тәуелсіз кандидат ретінде президенттікке кандидат болған, ал одан бұрын Иллинойс штатынан республикалық конгрессмен болып жұмыс істеген.

Рет бойынша таңдау бойынша дауыс беру

FairVote американдық сайлауларда рейтингтік дауыс беруді (IRV) қолдануды жақтады. Атап айтқанда, ол бір жеңімпаз сайлануында IRV-нің тікелей екінші тур түрін және көп жеңімпаз сайлануында IRV-нің бір ауыстырылатын дауыс түрін жақтады. IRV-нің барлық түрлерінде сайлаушылар кандидаттарды басымдық ретімен тізімдейді, бұл көбірек қолданылатын қарапайым көпшілік дауыс беру жүйесінен өзгеше. FairVote әділ өкілдік туралы заңды қолдайды, ол АҚШ Өкілдер палатасы сайлауы үшін бір ауыстырылатын дауыс беру жүйесін және АҚШ Сенаты сайлауы үшін тікелей екінші тур дауыс беру жүйесін енгізеді. 2002 жылы FairVote Сан-Францискодағы жергілікті сайлауда IRV-ге рұқсат беру үшін қалалық хартаның 13.102-бабын өзгертуге бағытталған бастаманы қолдады. Қала 2004 жылғы 2 қарашада жергілікті шенеуніктерді сайлау үшін IRV-ді пайдалана бастады. Миннеаполис, Миннесота; Окленд, Калифорния; Портленд, Мэн; Портленд, Орегон; Сиэтл, Вашингтон; Нью-Йорк, Нью-Йорк; Сан-Леандро, Калифорния; Сент-Пол, Миннесота; Спрингфилд, Иллинойс; Теллурайд, Колорадо; және Санта-Фе, Нью-Мексико.

Ұлттық халықтық дауыс беру

FairVote Ұлттық Халық Дауысы Штаттар Аралық Келісімін жақтады, бұл штаттар мен Колумбия округі арасындағы келісім, оған сәйкес олардың сайлаушы дауыстары барлық 50 штат пен Колумбия округінде ең көп дауыс жинаған үміткерге беріледі. Нью-Йорк Ассамблеясының депутаты Фред Тиле, FairVote оған жүгінгеннен кейін Нью-Йорктің келісімге қосылуын ұсынғанын мәлімдеді.

Дауыс беру құқығы

FairVote Марк Покан мен Кит Эллисон ұсынған сайлау құқығы туралы түзетуді (№44 бірлескен резолюция) қолдады, оған сәйкес азаматтарға конституциялық түрде дауыс беру құқығы кепілденетін болады. FairVote заңнаманы қолдау үшін саяси тұжырымдама ұсынды, онда: «Біз дауыс беру құқығын кеңінен анықталған сайлаушыларға қолжетімділік, барлық сайлаушылардың сайлау учаскелеріне тең қолжетімділігі және сайлаудың адалдығы негізінде құрылған өкілдік демократияның таяныш тасы деп санаймыз» делінген. FairVote сонымен қатар барлық ересек азаматтардың автоматты түрде дауыс беруге тіркелетін, жалпыға бірдей сайлаушы тіркеуін де жақтады.

Сайлау зерттеулері

FairVote президенттік және Конгресс сайлаулары бойынша зерттеулер жүргізді. Оның президенттік сайлауға қатысты зерттеулерінің басым бөлігі сайлаушылар алқасының сайлау науқанына тигізетін әсеріне арналған. 2012 жылғы президенттік сайлау талдауында FairVote шешуші штаттарда (мысалы, Флорида) және сенімді штаттарда (мысалы, Мэриленд) жұмсалған уақыт пен қаржының айқын айырмашылығын көрсетті. Сонымен қатар, FairVote қазіргі президенттердің шешуші штаттарда қанша уақыт өткізетіні туралы деректерді жариялай бастады. FairVote әр сайлау циклында Конгресс зерттеулерінің екі маңызды құжатын жариялайды. Біріншісі – "Монополиялық саясат", онда әр сайысқа қатысты болжамдар мен талдаулар келтірілген. Екіншісі – "Күмәнді демократия", ол штаттар бойынша сайлаудың бәсекелестік деңгейін және әр штаттың дауыс беру күшін бағалауды қамтиды. "Монополиялық саясат" пен "Күмәнді демократиядан" өзге, 2010 жылғы аралық сайлаудан кейін FairVote үшінші партиялар мен бұзушы кандидаттардың әсері туралы деректерді ұсынды. Бұл есепте көптеген округтерде жеңіске жеткен кандидаттың көпшілік дауысын алмағаны анықталды. Соңында, FairVote сайланған лауазымдардағы ерлер мен әйелдердің санын теңдетуді мақсат тұтқан "Representation 2020" жобасын құрды. "Representation2020" кейіннен "RepresentWomen" деп аталған дербес коммерциялық емес ұйымға айналды; ол әлі де FairVote-пен тығыз байланыста.

Сот істеріне қатысу

FairVote IRV және пропорционалды дауыс беру әдістерін, әсіресе Калифорния штаты мен АҚШ Федералдық дауыс беру құқығы туралы заңға сәйкес, ілгерілету мақсатында көптеген сот істеріне «amicus curiae» ретінде қатысты. Олар қатысқан істердің қатарында:

Санчес Модесто қаласы қарсы (2007)

Санчес v. Модесто қаласы (2007) 2001 жылғы Калифорния дауыс беру құқығы туралы заңның (CVRA) конституциялықтығын қарастырды. Калифорнияның Станислаус округі Жоғарғы соты Модесто қаласының пайдасына CVRA-ны конституциялық емес деп жариялағаннан кейін, талапкерлер Энрике Санчес, Эмма Пинедо және Сальвадор Вера Калифорнияның Апелляциялық сотының Бесінші апелляциялық округіне шағымданды. FairVote-тің пікірінше, жеңімпазды анықтау үшін көпшілік дауыс беру жүйелері "растық поляризацияға ұшыраған аймақтарда дауыс берудің бұрмалануына әкеліп соқты, тіпті азшылық сайлаушылары бір округте көпшілікті құрай алмайтын жағдайда да". CVRA-ны қолдаған FairVote соттардан "кіші және шашыраңқы азшылықтардың дауыс беруінің бұрмалануын жою үшін тиімді шаралар қолдануды" талап ететін заңды қарастырды. CVRA Калифорнияға халықты көбірек ұсынуға мүмкіндік береді деп мәлімдеген FairVote, бұл заң үкіметтік реформаның маңызды және конституциялық бөлігі екенін қорытындылады. Апелляциялық сот CVRA-ға рационалды негізде қарап, төменгі соттың шешімін өзгертіп, заңды конституциялық деп жариялады. АҚШ Порт-Честер ауылына қарсы (2008) ісінде АҚШ-тың Нью-Йорк штатының оңтүстік округінің округтік сотының судьясы Стивен Робинсон ауылдың сайлау жүйесінің Дауыс беру құқығы туралы заңды бұзғанын және барлық тараптардан түзету жоспарларын талап еткен шешім шығарды. 2007 жылы Бреннан орталығы, FairVote-ті amicus curiae ретінде қолдап, жинақтаушы дауыс беруді түзету шарасы ретінде ұсынды, сонымен қатар "таңдаулы дауыс беру" деп аталатын тағы бір жүйені ұсынды – үміткерлерді бағалау процесі. FairVote сондай-ақ жинақтаушы дауыс берудің Дауыс беру құқығы туралы заңға сәйкес келетінін, өйткені ол "бір адам, бір дауыс" теңдік принципін қамтамасыз етеді, нәсілдік бейтарап және сот практикасы мен тарихпен қолдалады деп мәлімдеді. 2009 жылдың 6 қарашасында Сот таңдаулы дауыс беруді қабылдамады, бірақ Порт-Честердің жинақтаушы дауыс беруді түзетуін қабылдады. 2010 жылдың 16 маусымында Порт-Честер өзінің алғашқы латиноамерикандық мүшесін сенімділер кеңесіне сайлады. FairVote Minnesota, Миннеаполис қаласымен бірге, Миннесота сайлаушылар альянсы мен Миннеаполис қаласы арасындағы істе жауап беруші ретінде қатысты, бұл іс Миннесота Жоғарғы сотында қарастырылды. Миннесота сайлаушылар альянсы мен Миннеаполис қаласы арасындағы дау Миннеаполис қаласының муниципалдық сайлаулары үшін қабылдаған IRV-нің конституциялықтығын қарастырды. Апелляция берушілер ретінде танылған коммерциялық емес ұйым Миннесота сайлаушылар альянсы "бұл әдіс олардың сайлауға, саяси мақсаттар үшін бірігуге және АҚШ мен Миннесота конституциялары бойынша тең қорғалуға құқығын бұзады" деп мәлімдеді. FairVote Minnesota қаламен бірге, бірден дауыс беру арқылы бірнеше үміткерді бағалауға мүмкіндік беретін IRV формасының жақсы екенін айтты. Олардың пікірінше, бұл дауыс беру формасының заңды саяси себептері бар, мысалы сайлау процесін жеңілдету, ақшаны үнемдеу, сайлаушылардың қатысуын арттыру, әртүрлі өкілдікті қамтамасыз ету және азаматтық сайлау науқанын ынталандыру. Миннеаполис қаласын қорғауда FairVote апелляциялық арыз берушілердің "сендіру үшін үлкен дәлелдер келтіруі керек" екенін, өйткені олар IRV-нің конституциялықтығына тікелей шағымданып отыр және "Minneapolis IRV конституциялық, өйткені оны заңды мүдделер қолдайды, дауыс беру құқығына ешқандай шектеу қоймайды және барлық сайлаушыларға қолданылады" деп мәлімдеді. Сот төменгі аудандық соттың IRV апелляциялық арыз берушілердің конституциялық құқықтарын бұзбайды деген шешімін бекітті, осылайша Миннесота сайлаушылар альянсының IRV-ге қарсы шағымын қабылдамады.

Жауреги Палмдейл қаласымен келіссөздер (2014)

2012 жылы сәуірде талапкер Хуан Хауреги Палмдейл қалалық кеңесіне мүшелерді сайлаудың жалпылама тәсілі латын және африкалық американдықтардың дауыс құқығын азайтады деп шағымданып сотқа жүгінді. Сотта Палмдейлдің жалпылама тәсілі азшылық тұрғындарының тиімді саяси қатысуына кедергі келтірді және осылайша Калифорнияның дауыс беру құқығы туралы заңын (CVRA) бұзды деп мәлімделді. Палмдейл қаласы бұл шешімге дереу шағым жасады, өйткені 2001 жылы Палмдейл тұрғындары жалпылама сайлау жүйесін қолдаған. Аталған іс Калифорнияның екінші апелляциялық округінің апелляциялық сотына жетті. 2014 жылдың қаңтар айында FairVote талапкерлерді қолдап, amicus curiae (үшінші тарап) қысқаша мәлімдеме ұсынды. FairVote әділ өкілдік дауыс беруі, жалпылама жүйелерден өзгеше, азшылық топтарына өздері таңдаған кем дегенде бір кандидатты сайлауға мүмкіндік береді деп аргумент келтірді. FairVote реттік таңдау дауыс беру, бір дауыс беру және жиынтық дауыс беру сияқты бірнеше баламалы әдістерді жақтады. Палмдейл қаласы FairVote-тың қатысуына қарсылық білдіріп, amicus curiae мәлімдемесі "қалаға елеулі зиян келтіру қаупін тудырады", себебі ол қаланың 2013 жылғы қарашадағы сайлау нәтижелерін бекітуді кешіктіруі мүмкін екенін мәлімдеді. Калифорния апелляциялық соты FairVote-тың amicus curiae ретіндегі өтінімін қабылдамады.