Джеймс Морриссет: Норфолк аралының басшысы (1829-1834)

Кіріспе

Норфолк аралының коменданты (1780–1852)

Полковник Джеймс Томас Морисет (1780 – 17 тамыз 1852), жазалау жүйесінің әкімшісі, 1829 жылдың 29 маусымынан 1834 жылға дейін Норфолк аралындағы екінші мәжбүрлі еңбек лагерінің коменданты болды.

Әскери мансап

1780 жылы Лондонда туған ол 1798 жылы 80-ші жаяу әскер полкіне қабылданып, Мысыр мен Британдық Үндістанда қызмет етті. 1811 жылы Жарым арал соғысында ауыр жарақат алғаннан кейін, оның беті қатты деформацияланды. 1801 жылы лейтенант шеніне көтерілді. 1817 жылы 48-ші жаяу әскер полкіне ауысып, полкімен бірге Жаңа Оңтүстік Уэльске келді. 1819 жылы майор болып тағайындалды. 1818 жылғы желтоқсанда Ньюкасл қаласының коменданты және сотының судьясы болып тағайындалды. Оның атқаратын жұмыстары губернатор Маккуоридың ризашылығын тудырды. Комиссар Бигге оның тұтқындарға көрсеткен қамқорлығын және әрбір сотталғанның жазасын жеке бағанатын тәсілін де жоғары бағалады. Бір тарихшы айтуынша, "тоғыз құйрықты дөңгелек және үшбұрыш күнделікті, тіпті сағат сайын қолданылып тұрды". 1823 жылы Батерст қаласына комендант болып тағайындалды, онда аборигендермен болған қақтығыстардан кейін тәртіп орнатылды, соның салдарынан аймақта әскери жағдай жарияланды. 1825 жылғы ақпанда Англияға демалысқа қайтып келді, онда 43 жасында Эмили Луиза Воксқа үйленді. Англияда Мориссет Нью-Саут-Уэльстегі сотталғандарды бақылау туралы есеп берді және ең қатал қылмыскерлер үшін қайта құрылатын Норфолк аралының коменданты лауазымына үмітттенді. Оны соғыс және колониялар министрі Батерст осы лауазымға ұсынды және подполковник шеніне көтерді, бірақ губернатор Ральф Дарлинг оны полиция бастығы етіп тағайындады. Губернатордың Мориссетті Норфолк аралына тағайындауға құлшынбағаны байқалды, себебі оған жоғары жалақы ұсынылған және ол отбасын алып кетуді талап еткен. Мориссет бұған қатты наразы болды, бірақ 1829 жылы өз мақсатына жетіп, Норфолк аралының коменданты болып тағайындалды. Ол кезде аралдағы қылмыскерлердің саны шамамен 200 болған, бірақ 1831 жылға қарай 550-ден асып, келесі жылы 700-ге жетті. Оның қызмет ету кезеңінде қылмыскерлер бірнеше рет бүлік көтеруге тырысты, соның нәтижесінде ол қатаң тәртіпті сақтаушы ретінде танылды. Губернатор Дарлинг "ешқандай жазалау шарасынан басқа, оларды түзетуге ештеңе жасалмағанына" өкінді. Мориссет сол кездегі кең таралған жазалау түрі – жүгіру машинасы импорттауды ұсынды, бірақ британ үкіметі шығындарды айтып қарсылық білдірді. Дарлинг Мориссетке жаны ашып, оны "өте ынталы офицер" деп атады, ал оның міндеттері "өте қиын" болғанын атап өтті. Ол "Тұтқындардың мінез-құлқы соңғы кезде өте төмендеп кеткен, олар қоныста жұмыс істейтін барлық адамды өлтіруге бірнеше рет әуестенген, және олардың мақсатына жетуіне жол бермеу үшін ең жоғары сақтық қажет болды" деді. Ол тұтқындардың "ең бейшара мінез-құлқы бар адамдар" екенін айтты. Мориссет ауысуды сұрады, бірақ үкімет "оның тағайындалуы оның өтініші бойынша болғанын естеріне түсіру керек" деп жауап берді. 1832 жылы Сиднейдегі газеттің редакторы Э. С. Холл Норфолк аралындағы тұтқындардың "адам кейпіндегі жабайы жартастардың еркімен аш-жалаңаш қалғандарын, қамшымен кесілгенін және олардың азабына ешқандай шара қолданылмағанын" жазды. 1834 жылғы қаңтарда болған сәтсіз бүлік салдарынан тоғыз адам қаза тауып, көптеген адамдар жарақат алды, нәтижесінде бүлік көшбасшыларының соты Сиднейде емес, Норфолк аралында өтті. Норфолк аралында Мориссеттің денсаулығы нашарлап, бәлкім, ескі бас жарақатының салдарынан, 1834 жылы күшті нервтік ауруға шалдыққандықтан Сиднейде бір жылға демалысқа жіберілді, ал оның орнына Фостер Фянс тағайындалды. Демалысы біткен соң Мориссет қызметінен кетті. Мориссет Батерст маңындағы шаруашылықпен айналысып, зейнеткерлікке шықты, онда ол полиция судьясы болып тағайындалды. Ол банк апатынан қатты зардап шегіп, қарыздарын өтеу үшін мүлкін сатуға мәжбүр болды. Денсаулығы нашар болғанына қарамастан, ол 1852 жылғы 17 тамызда қайтыс болғанға дейін судья қызметін жалғастырды, әйелі мен он баласын кедейлікте қалдырды. Эмили мен балалары отбасы мүлігінен алған мұраға байланысты кедейлікте болған жоқ. Мориссеттің үш ұлы оның әскери қызметтегі дәстүрін жалғастырып, еуропалық отарлауға қарсы тұратын аборигендерге қарсы күрескен жартылай әскери Австралия полиция күштерінде офицер болды. Осы ұлдарының бірі, Эдрик Норфолк Во Мориссет 1860 жылдардың басында осы күштердің коменданты болды.

Born in London in 1780, he was commissioned into the 80th Regiment of Foot in 1798, seeing service in Egypt and British India, and was badly wounded in 1811 in the Peninsular War, leaving his face badly disfigured. He was promoted Lieutenant in 1801. Transferring to the 48th Foot, in 1817 he arrived in New South Wales with his regiment. He was promoted Major in 1819. In December 1818 he was appointed as commandant and magistrate at Newcastle. His public works were admired by Governor Macquarie. His attention to prisoners, and attempt to adapt punishments to individual convicts was also praised by Commissioner Bigge. He was regarded as a stern disciplinarian, one historian claiming "the cat o' nine tails and the triangle were in daily and almost hourly service". In 1823 he was appointed commandant at Bathurst where he restored order after clashes with aborigines had led to martial law being declared in the district. He returned to England on leave in February 1825 where, at the age of 43, he married Emily Louisa Vaux. While in England Morisset reported on convict control in New South Wales and applied for the post of commandant of Norfolk Island which was about to be re established as a penal settlement for the most hardened convicts. He was recommended for this position by Bathurst, the Secretary of State for War and the Colonies, and promoted lieutenant colonel, but Governor Ralph Darling appointed him instead as superintendent of police. The Governor was apparently reluctant to appoint Morisset to Norfolk Island because of the high salary he had been promised and because he insisted in taking his family. Morisset bitterly resented this (?) no proof of this statement, but in 1829 got his way and was appointed commandant of Norfolk Island. At the time the convict population was about 200 but rose to over 550 by 1831, and 700 the next year. During his tenure there the convicts made several attempts at mutiny, and he gained the reputation as a strict disciplinarian. Governor Darling regretted that "nothing but Severity has been attempted, to effect [the convicts] reformation'. Morisset recommended importing a treadmill, a common form (Producing food) of punishment at the time, but the British government objected on the grounds of expense. Darling was sympathetic to Morisset, calling him "a very Zealous Officer" whose duties were of "a most arduous nature". He observed that "the Conduct of the Prisoners has of late been outrageous in the extreme, having repeatedly avowed to Murder every one employed at the Settlement, and it is only by the utmost vigilance that they have been prevented accomplishing their object." The convicts, he noted "are Men of the most desperate Character". Morisset requested to be moved, but the government replied that he "should be reminded that it was at his own solicitations that he was appointed". The editor of a Sydney newspaper, E. S. Hall, wrote in 1832 that the convicts on Norfolk Island had been "made the prey of hunger and nakedness at the caprice of monsters in human form and cut to pieces by the scourge [and] have no redress or the least enquiry made into their suffering". An abortive mutiny in January 1834, which led to nine deaths and many wounded, resulted in a trial of the ringleaders being held on Norfolk Island instead of in Sydney. During his time at Norfolk Island Morisset was dogged by ill health, perhaps a result of his old head wound, and in 1834, because of a violent nervous disorder was given a year's leave in Sydney, Foster Fyans being appointed to act in his place. When this leave expired Morisset resigned his post. Morisset retired to farming near Bathurst, where he was appointed police magistrate. He lost heavily in a bank crash and was forced to sell his property to pay his debts. Although in ill health he continued as magistrate until his death on 17 August 1852, leaving his wife and ten children in poverty. Emily and the children were not in poverty due to her inheritance from her family and the Morisset family. Three of Morisset's sons continued his tradition of military service by becoming officers in the paramilitary Australian native police force which operated against Aboriginal groups resisting European colonisation. One of these sons, Edric Norfolk Vaux Morisset was Commandant of this force in the early 1860s.