Кіріспе
Американдық футболшы (туған 1970)
Элвис М. Грбак (13 тамыз 1970 жылы туған) – Ұлттық футбол лигасында (NFL) тоғыз маусым ойнаған, көбінесе Канзас-Сити Чифс командасы үшін ойнаған американдық бұрынғы футболшы. Ол Мичиган Вулверинес командасы үшін колледж футболында ойнап, Сэмми Бо Трофи жүлдесін жеңіп алды және 1993 жылғы NFL драфтының сегізінші раундында Сан-Франциско 49ерс командасымен таңдалды. Грбак өзінің алғашқы төрт маусымын 49ерс командасында қосалқы ойыншы ретінде өткізді, содан кейін келесі төрт маусымын Чифс командасының негізгі ойыншысы ретінде ойнады. Чифс командасында Грбак команданы екі плей-оффқа және бір дивизиондық титулға жеткізуге көмектесті, сонымен қатар 2000 жылы Про Боулға қатысу құрметіне ие болды. Дегенмен, оның мансабы 1997 жылғы маусымда Рич Ганнонмен болған дау үшін де белгілі болды. Чифс командасының Грбакты Ганноннан басымдық беру шешімі, Ганнонның бәсекелес «Окленд Рейдерс» командасында үлкен жетістіктерге қол жеткізгеніне байланысты кейіннен сынға ұшырады. Грбак өзінің соңғы маусымын Балтимор Рейвенс командасында өткізді. Қартайғаннан кейін ол студенттік кезінде оқыған Вилла Анжела Сент-Жозеф орта мектебінің спорт директоры болды.
Ерте өмір
Грбак Огайо штатының Кливленд қаласында Иван мен Сецилия Грбактардың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Хорватияның Истрия аймағындағы Бузет қаласының жанындағы Ленишчеде дүниеге келген (сол кезде Югославияның құрамында болған), ал анасы да Истриядан шыққан. Оның ата-анасы 1967 жылы Хорватиядан көшіп кеткен. Грбактың бір ағасы, Энгельберт, және екі қарындасы бар – Мария мен Барбара. Грбак Санкт-Джозеф орта мектебінде оқыды, онда баскетбол мен футбол ойнады. Оның орта мектептегі бір командаласы болашақ Хейсман Трофи иегері Десмонд Ховард болды.
Колледж мансабы
Грбак бастапқыда футбол карьерасын Огайо штатында жалғастыруды қалаған, бірақ Buckeyes бас бапкері Эрл Брюс жұмыстан босатылғаннан кейін ойыннан айнылып, Мичиган университетінде Говардқа қосылды. Ол 1989 жылдан 1992 жылға дейін университеттер арасындағы футболдан ойнады. 1991 жылы «Вулверинс» командасын «Гейтор Боулға» жеткізді, ал 1990, 1992 және 1993 жылдары үш рет «Роуз Боулға» қатысты. Ол 1991 жылы Говардтың «Хейсман» жүлдесін жеңген маусымында кең қабылдаушы Десмонд Ховардпен ойнағаны үшін есімдеріне түсірілді. 1991 жылы Грбактан Говардқа жасалған пас Нотр-Дамға қарсы 24:14 есебімен жеңіс әкелді. Сол ойында Грбак 22 пастың 20-сын сәтті орындады, бұл Нотр-Дам командасына қарсы жаңа рекорд болды. Мичиган университетіндегі карьерасын мектеп тарихындағы барлық уақыттағы ең көп пас берген (835), аяқтаған (522), ярд (6460) және тачдаун (71) көрсеткіштері бойынша көшбасшы ретінде аяқтады. Бұл рекордтарды 2003 жылы Джон Наварр жаңартса, 2006-2007 жылдары Чад Хенннен асып түсті. 1992 жылы ол Сэмми Боу Трофи жеңіп алды. Грбак сонымен қатар Big Ten Конференциясындағы карьералық тиімділік рекордын орнатты, ол Джо Джерменнен асып кеткенше алты маусым бойы сақталды. Грбак соңғы екі маусымында Ұлттық колледждік атлетика қауымдастығының (NCAA) тиімділік бойынша екі мәрте чемпионы атанды, ал осы статистика бойынша үш мәрте Big Ten чемпионы болды.
Статистика
Мичиган Вулверинс маусым командасы Пас беру Жүгіру Cmp (Пас аяқталуы) Att (Пас әрекеттері) Yds (Пас ярдтары) Pct (Аяқталу пайызы) TD (Пас тачдаундары) Int (Перехваттар) Rtg (QB рейтингі) Att (Жүгіру әрекеттері) Yds (Жүгіру ярдтары) Avg (Жүгірудегі орташа ярд) TD (Жүгіру тачдаундары) 1989 Мичиган 73 116 824 62.9 8 3 140.2 20 103 5.2 0 1990 Мичиган 155 266 1,911 58.3 21 10 137.2 22 17 0.8 0 1991 Мичиган 165 254 2,085 65.0 25 6 161.7 23 103 4.5 0 1992 Мичиган 129 199 1,640 64.8 17 12 150.2 15 50 3.3 0 Карьера 522 835 6,460 62.5 71 31 148.1 80 239 3.0 1
NFL драфты
Грбак 1993 жылғы НФЛ драфтының сегізінші раундында (жалпы 219-шы нөмірмен) «Сан-Франциско 49ers» командасымен шарт жасасты, және 1994 жылдан 1996 жылға дейін Стив Янгтың қосалқы ойыншысы болды.
Сан-Франциско 49ерс
Грбак жарақат алды және бас жаттықтырушы Джордж Сейферт оны құрамға енгізіп, шығарып отырды. Грбак жаңа маусымында 11 ойынға қатысты, тек Минесота Викингс және Тампа Бэй Букэниерс командаларына қарсы өткен ойындарда екі тачдаун пасын берді; бір рет допты ұстап алды. Жаңа маусымында ол 98.2 QB рейтингісін, екі тачдаун және 55 пастың 35-ін аяқтауды көрсетті. 49ers командасымен ол барлығы он алты ойында, оның бесеуі – бастапқы квотербек ретінде ойнады. 11-ші аптада ол 49ers командасын болашақ Супербоул чемпионы Даллас Каубойс командасын 38–20 есебімен жеңіске жеткізді, екі тачдаун пасын берді және үшіншісіне жүгірді. Грбак маусымды 96.6 QB рейтингісімен аяқтады, 183 пас талпынысы жасады және 127-сі аяқталды, сегіз тачдаун және екі жүгіру, барлығы 1,469 ярд жинады. 1996 жылғы маусымда ол барлығы 15 ресми ойында, төртеуі – бастапқы құрамда ойнады, 10 тачдаун пасын берді және екі рет жүгірді, барлығы 122 пас аяқталды және 1,236 ярд жинады. 1997 жылы ол Канзас Сити Чифс командасымен келісімшартқа отырды, осы команданың квотербегі болды.
Канзас Сити Чиффс
1997 жылы Грбак Стив Бононы "Чифс" командасының негізгі ойыншысы ретінде алмастырды. Ол екінші аптада дивизиондық қарсыласы "Оукленд Рейдерс" командасына қарсы "Дүйсенбі кешкі футбол" матчында керемет камбэк жасады. Екінші жартысының соңында екі тачдаунға қалып қойған күйі, ол бір тайм-аутсыз алты ойыннан тұратын, 80 ярдтық тачдаундық шабуылды ұйымдастырып, Андре Райсонға 32 ярдтық жеңіс пасын берді, соның арқасында "Чифс" 28-27 есебімен жеңіске жетті. 1997 жылғы маусымда Грбак "Чифс" сапында төртінші AFC West дивизионының чемпиондығын жеңіп алды. Команда жылды қатарынан алты жеңіспен аяқтады, бұл команда тарихындағы тұңғыш рет болды, бірақ онда Рич Ганнон QB ретінде ойнады. 1997 жылғы маусым Грбак алғашқы тоғыз ойында бастап, жарақат алғаннан кейін Рич Ганнонның келесі алты ойынға ауысуына себеп болғандықтан, қақпақтар арасындағы даудың басталуы болды. Грбак маусымның соңғы матчында қайтадан алаңға шықты. Ганнон соңғы ойындарда бес рет қатарынан жеңіске жетіп, "Чифс" командасына 13-3 есебімен өз алаңында өткізуге мүмкіндік берді. Грбак талантты пасс беруші болса, Ганнон өз ойыншыларынан барынша талап ететін агрессивті көшбасшы еді. 1998 жылы "Чифс" командасы өте бәсекелі AFC West дивизионында қиындықтарға тап болды. Грбак осы маусымда 188 әрекеттен тек 98-ін орындап, бес тачдаун соқты және 1142 ярд жинады. 1999 жылы "Чифс" AFC West дивизионында екінші орынды иеленді. Грбак барлық 16 ойында бастап, 9-7 есебін көрсетті. Маусымның соңғы матчында "Оукленд Рейдерс" командасына қарсы "Чифс" плей-оффқа жолдама алудан және AFC West дивизионының титулын жеңіп алудан қағылды, себебі "Рейдерс" командасының шабуылшысы Джо Недни қосымша уақытта жеңіс голын соқты. 2000 жылы Грбак 4169 ярдқа және 28 тачдаунға 89.9 рейтингпен 2001 жылғы Pro Bowl-ге қатысуға мүмкіндік алды. Грбак Канзас-Ситиде өткізген төрт маусымында 10643 ярд, 66 тачдаун және 47 перехват жасады, ал тұрақты маусымдағы көрсеткіші 26-21, плей-оффтағы көрсеткіші 0-2 болды. Кейбір жетістіктерге қарамастан, Грбак "Чифс" жанкүйерлері арасында танымал болмады, себебі команда Ганнонға қарағанда оны негізгі ойыншы ретінде таңдады, ал Ганнон 2002 жылы "Рейдерс" командасымен MVP атанды және оларды Super Bowl XXXVII-ге жеткізді. 2023 жылдың 13 маусымында "The Program with Soren Petro" радиошоуында "Чифс" командасының бұрынғы шабуылдық шебінің ойыншысы Тим Грунхард 2000 жылы Грбак командаластары үшін Рождестволық кеш өткізгенін, бірақ оған шамамен 10 ғана ойыншы қатысқанын айтты, бұл Грбакты ренжітті. Грунхард келесі аптада командаға қолдау көрсетпеу туралы айтты және кештің нашар қатысуына себеп, "Чифс" командасының көп бөлігі Грбакты жеке басының ерекшелігі мен әріптестермен жақын қарым-қатынас орната алмауы себепті ұнатпағанын болжады.
Балтимор қақпасы
Грбак 2001 жылы Балтимор Рейвенс клубымен бұрынғы негізгі ойыншы Трент Дилфердің орнына еркін агент келісімшартына қол қойды. Келісімшарт бес жылдан астамға жасалып, құны 30 миллион долларды құрады. Дилфер Super Bowl XXXV турнирін жеңіп алған Балтимор командасының негізгі квотербекі болғанымен, ол үстем қорғаныстан пайда тапқан ойынды басқарушы ретінде қарастырылды және Рейвенс квотербек позициясын жақсарта алатынына сенді. Рейвенс 10-6 есебімен реттемелі маусымды аяқтады және плей-оффқа қатысты, бірақ Грбактың өнері көңіл көншітпеді. Ол статистикалық көрсеткіштер бойынша Дилфердің өткен маусымдағы нәтижелерінен нашар ойнады, ал Рейвенс командасының екі жеңісі Рэндалл Каннингхэм квотербек ретінде бастаған кезде тіркелді. Плей-офф кезеңінде Рейвенс дивизиондық раундта Питтсбург Стиллерз клубынан 27:10 есебімен жеңілді; Грбак үш рет допты ұстап алды, бірақ бірде-бір тачдаун жасаған жоқ. Маусым соңында Рейвенс Грбактың келісімшартты қайта жаңартудан бас тартуына байланысты жалақы төлеу шегін сақтау мақсатында босатты. Ойыншы карьерасын аяқтаған кезде Грбак Денвер Бронкос клубымен Брайан Гриздің қосалқы ойыншысы ретінде келіссөздер жүргізіп жатқан, бірақ ол зейнеткерлікке шығуды жөн көрді. Рейвенс клубының Грбакпен жасаған келісімшарты лигадағы ең сәтсіз келісімшарттардың бірі деп есептеледі, себебі оның тиімділігі төмен болды және ол командада бір маусым ғана ойнады.
НФЛ мансабының статистикасы
Жыл Команда Ойындар Пастың GP (Ойналған ойындар) GS (Бастаған ойындар) Есептік көрсеткіш Att (Пас әрекеттері) Cmp (Пас орындалуы) Пct (Орындалу пайызы) Yds (Паспен алынған қашықтық) TD (Паспен гол) Int (Перехваттар) Lng (Ең ұзын пас орындалуы) Rtg (QB рейтингі) 1994 SF 11 0 – 50 35 70.0 393 2 1 42 98.2 1995 SF 16 5 3–2 183 127 69.4 1,469 8 5 81 96.6 1996 SF 15 4 3–1 197 122 61.9 1,236 8 10 40 72.2 1997 KC 10 10 8–2 314 179 57.0 1,943 11 6 55T 79.1 1998 KC 8 6 2–4 188 98 52.1 1,142 5 12 65 53.1 1999 KC 16 16 9–7 499 294 58.9 3,389 22 15 86 81.7 2000 KC 15 15 7–8 547 326 59.6 4,169 28 14 81 89.9 2001 BAL 14 14 8–6 467 265 56.7 3,033 15 18 77 71.1 Мансап 106 70 40–30 2,445 1,446 59.1 16,774 99 81 86T 79.6
Халықтың ең сексуалдық спортшысы
Грбак 1998 жылы «Халықтың ең тартымды спортшысы» деп танылды. Спорт журналисі Джефф Перлман бұл фотографтың қателігінен болғанын айтты, ол «Chiefs командасының ойыншысын» түсіруге тапсырма алғанда, көздеген Рич Ганнонның орнына Грбактан сурет түсіріп алған. Бұл оқиғаны кейіннен People журналының қызметкері де растады.
Жаттықтырушылық мансап
Грбак Шагрин-Фоллс қаласында тұрады және Огайо штатының Кливленд қаласындағы Сент-Игнатиус орта мектебінде квотербектерді дамытушының ассистенты болды. 2019 жылдың 10 сәуірінде Грбак өзі бітірген Вилла Анжела Сент-Жозеф орта мектебінің спорт директоры және бас футбол жаттықтырушысы болып тағайындалды. Спорт бөліміндегі қызметтеріне қоса, ол мектептегі Мариандық қалалық студенттер бағдарламасының (MUSP) жетекшісі де болады.
Жеке өмір
Грбактың Энгельберт деген ағасы және Мария мен Барбара деген екі қарындасы бар. Ол әйелі Лори (туған тегі Иммарино) және үш баласы – Элла, Джек және Кальвинмен Кливленд маңындағы Шагрин-Фолс қаласында тұрады.