Кіріспе
Тарихи Гранд-Каньон қонақ үйі
Фантом ранчосы – Аризона штатындағы Гранд-Каньон ұлттық паркінің ішінде орналасқан қонақ үй. Ол Гранд-Каньонның түбінде, Брайт-Энгел ағысының шығыс жағында, ағыс Колорадо өзенімен қосылған жерден солтүстікке қарай жарты мильден астам қашықтықта орналасқан. 1922 жылы ашылған Фантом ранчосы – Американың тарихи қонақ үйлері қатарына кіретін, тарихи мұраны сақтау жөніндегі ұлттық қордың ресми бағдарламасы.
Тарих
Фантомдық ранчоның жері мен оның айналасындағы аумақтарды мыңдаған жылдар бойы әртүрлі үнді тайпалары пайдаланған. Жақын маңдағы үңгірлерде 4000 жылға дейін көміртекпен мерзімделген, бөлінген бұтақтардан жасалған мүсіндер сияқты көптеген артефакттар табылды. Пуэбло тайпасы шамамен 1050 жылы аймақта жер астындағы үйлер мен салтанатты кива салған, және олар аң аулау және жүгері, бұршақ және қабақ өсіру арқылы күнгерген болуы мүмкін. Пайют және Хавасупай тайпалары да көптеген ғасырлар бойы Ұлы каньонда тұрған және бұл аймаққа сапар жасаған болуы мүмкін, бірақ оның тікелей дәлелі әлі табылмаған. Еуропалық американдықтардың алғашқы тіркелген сапары 1869 жылы болды, Джон Уэсли Пауэлл мен оның серіктері Жарық періштесінің саласы мен Колорадо өзенінің қосылған жеріндегі жағажайда орналасты. Пауэлл оның мөлдір, жарқыраған суын бұршақ, тұзды, лайлы сумен салыстырып, Жарық періштесінің саласына осы атты берді, олар бұрын өткен және Dirty Devil деп атаған. Пауэлл аймақты қысқаша зерттеп, Пуэбло қираған орындарын тапты. 1903 жылы Франсуа Э. Маттес АҚШ Геологиялық қызметі үшін Ұлы каньонды алғашқы зерттеу жұмысын аяқтағаннан кейін, Эдвин Вулли және басқа инвесторлар Ұлы каньонды көліктік компаниясын құрды, каньонның солтүстік жағалауының туристік әлеуетін дамытуға үміттенеді, Санта-Фе темір жолы оңтүстік жағалауда жасағандай. Вулли Маттес Жарық періштесінің саласынан Колорадо өзеніне дейін саяхаттаған ежелгі үнді жолын жақсарту үшін күйеу баласы Дэвид Растты жалдады. 1907 жылы Раст және оның командасы жол жөндеу жұмыстарын аяқтап, өзен төменінде шағын шатырлы лагерь құрды. Раст лагерьге көлеңке беру үшін жергілікті ива мен мақта ағаштарын отырғызды, малға люцерна, персик және алма өсірді, сондай-ақ қонақтарға тамақ ретінде тауық пен қоян өсірді. Теодор Рузвельт, 1908 жылы президент болып Ұлы каньонды Ұлттық ескерткіш деп жариялаған, 1913 жылы аң аулау экспедициясы кезінде лагерьге келді; осы сапардың құрметіне бұл орын Рузвельт лагері деп аталды. Рузвельттің Ұлы каньонға деген ынтасы 1919 жылы оны Ұлттық саябақтар жүйесіне қосуға көмектесті. Лагерь үшін Расттың концессиясы Фред Харви компаниясына берілді, ол американдық сәулетші Мэри Колтерді орынға тұрақты тұру орнын жобалау үшін жалдады. Құрылыс үлкен қиындыққа ұшырады, өйткені тас емес барлық құрылыс материалдарын қаңғыбастармен тасымалдау керек болды. Колтердің шешімі - ғимараттарды жергілікті тас пен кеспе ағаштан жасау, бұл Ұлттық саябақтар қызметі рустикалық деп аталатын сәулет стилінде болды. Фред Харвинің шенеуніктері жаңа пансионатты Рузвельт шале деп атауға ниеттенген, бірақ Колтер жақын маңдағы Фантом ағысы мен Фантом каньонынан алынған "Фантом ранчо" деп атауға талап етті. 1922 жылдың 9 қарашасында Ранчо ашылғанда, ол үш қонақ кабинасы мен қараушы кабинасымен қоршалған орталық ас үй мен асханадан тұрды; Колтер жобаламаған басқа құрылымдарға қора, тауық үйі, қоянға арналған орын, темірші шеберханасы және су қоймасы кірді. Ранчоның алғашқы табысы тез арада кеңейту және қосымша мүмкіндіктерді жоспарлауға әкелді. Раст бұрын өңдеген жердің бір бөлігін пайдалана отырып, шағын жеміс бақшасы мен көкөніс бақшасы отырғызылды. 1925 жылы әрқайсысында төрт адамға арналған төрт шатырлы кабина, содан кейін ағаштан жасалған моншақ үйі мен электр генераторы қосылды. 1927-1928 жылдары Колтер демалыс залының, сегіз жаңа кабинаның және асхананың кеңейтілуін қадағалады. 1930 жылдары Ранчоның танымалдылығы артып, оқшаулануы мен тыныш атмосферасы көптеген бай және танымал қонақтарды тартты, олардың кейбіреулері бірнеше күн немесе тіпті апталар бойы тұратын. 1937 жылы сапардан кейін жазушы Адриан Харбин былай деп жазды: Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін қаңғыбаспен жүру Ұлы каньонда жүріп-тұрудың негізгі тәсілі және туристер үшін тек қана шетінен төмен сапар шегудің көрінісін көрудің ең танымал тәсілі болды. Бұл 1940 жылдардың соңында өзгерді, өйткені көптеген адамдар - олардың көпшілігі арқаларында қаптармен ұзақ қашықтыққа жүруге дағдыланған бұрынғы солдаттар - демалыс және көрікті жерлерді көру үшін жаяу жүру идеясына қызығушылық танытты. 1950 жылдардың басында Фантом ранчосында тұратын қонақтардың шамамен 2/3-ін оңтүстік және солтүстік жағалаулардан коммерциялық қаңғыбас сапарлары тасымалдады, ал қалған орынды (көбінесе 1925 жылдан бері төрт шатырлы кабиналарда) бірінші келген, бірінші қызмет еткен негізде алды. Алайда, жаяу жүрудің танымалдылығы артып, басқа басымдықтарды анықтау қажет болды. 1964 жылғы Пасха демалысында 1000-ға жуық жаяу турист Ранчоға түндеу ниетімен келді, бұл Ұлттық саябақтар қызметін Ранчо үшін брондау жүйесін құруға және жаяу туристерге қосымша тұру орындарын табуға итерді. 1960 жылдардағы өсетін көпшілік және табиғи апат Ранчоның инфрақұрылымына үлкен күш түсірді. 1966 жылы үлкен су тасқыны ішкі каньоннан өтіп, Ранчодағы туристер мен қаңғыбастарды қиындатып, көптеген ғимараттар мен құрылымдарға зиян келтірді немесе жойды. Су тасқыны Жарық періштесінің саласының жағаларын жабатын көптеген мақта ағаштарын да бұзып алды. Су деңгейі төмендеген кезде, жақын орналасқан Жарық періштесінің кемпингінің көп бөлігі де қирады. 1930 жылдары CCC орнатқан ауыр жүктемелі септик резервуарларын алмастырған, кәрізді тазартатын станция 1981 жылы аяқталды. 2020 жылдың маусымында кәрізді тазартатын станцияда проблемалар туындады және "критикалық жөндеу" қажет екені анық болды. Жобаны аяқтауға 18-24 ай уақыт кетеді деп есептеледі, ал осы уақыт аралығында аймақтағы пайдалану деңгейі станцияға түсетін жүктемені азайту үшін төмендетілді. COVID-19 пандемиясы салдарынан 2020 жылдың наурызынан бері жабық жататын жаяу туристерге арналған жатақханалар, сондай-ақ душ бөлмелері 2022 жылға дейін жабық болып қалды; жақын орналасқан Жарық періштесінің кемпингі сыйымдылығының 50 пайызына дейін шектелді. Қонақтар саны жоспарланған сыйымдылықтан әлдеқайда жоғары болды және 3 миллион долларлық жөндеу шаралары тек уақытша шешім болды; станция әзірге толықтай ауыстырылуы керек.
Through the end of World War II mule riding was the main method of getting around in Grand Canyon and the most popular way for tourists to experience the views that only traveling below the rims could bring. This began to change in the late 1940s as more and more people―many of them former soldiers who were used to walking long distances with packs on their backs―became interested in the idea of hiking for recreation and sight seeing. Well into the 1950s commercial mule trips from both the south and north rims were responsible for transporting about 2/3 of the guests that stayed at Phantom Ranch, with hikers taking any remaining space (mostly in the four tent cabins from 1925) on a first come, first serve basis. As the popularity of hiking continued to grow, however, the need for different priorities became apparent. During Easter weekend in 1964 nearly 1000 hikers arrived at the Ranch with the intention of spending the night, leading the National Park Service to finally establish a reservation system for the Ranch and begin looking for ways to add additional hiker accommodations. The growing crowds and a natural disaster combined to put increasing strains on the Ranch's infrastructure as the 1960s progressed. In 1966 an immense flash flood swept through the inner canyon, stranding visitors and mules at the Ranch and damaging or destroying numerous buildings and structures in the area. The flooding also uprooted many of the cottonwood trees lining the banks of Bright Angel Creek. By the time the waters receded most of nearby Bright Angel Campground had been destroyed as well. A sewage treatment plant, replacing the overburdened septic tanks that had been installed by the CCC in the 1930s, was completed in 1981. In June 2020, the sewage treatment plant began experiencing problems and it soon became clear that "critical rehabilitation" would be needed. The project has been estimated to take 18 to 24 months and in the meantime, usage levels in the area were reduced in order to reduce the load on the plant. Hiker dormitories, already closed since March 2020 due to the ongoing COVID 19 pandemic, remained closed through 2022, along with the showers; nearby Bright Angel Campground will be limited to 50 percent capacity. Visitation levels have been much above its designed capacity and the $3 million rehabilitation is only a temporary measure; the plant will eventually need to be fully replaced.
21-ғасырдағы Фантомдық ранчо
Фантомдық ранчо өте танымал орын болып қала береді және ол Америка Құрама Штаттарында брондау жасау ең қиын қонақүйлердің бірі саналады. Барлық жайлы орындар 15 ай бұрын ай сайынғы лотерея арқылы ұсынылады және әдетте бірден сатылып кетеді. Қазіргі уақытта мұнда 1–4 адамға арналған тоғыз стандартты кабина бар, олардың төртеуі немесе бесеуі көбінесе әр түнде қаз-қалпақшылармен толтырылады. Сонымен қатар, 8–10 адамға арналған екі үлкен кабина бар, оларды Колорадо өзеніндегі қайықпен саяхаттайтындар мен үлкен топтағы жаяу жүргіншілер пайдаланады. Барлық кабиналарда төсек-орын, суық сумен жууға арналған раковина, дәретхана, сұйық сабын және қол сүлгілері бар; кабинада тұратындар орталықта орналасқан душ үйінде жуынады. Сонымен қатар, 1970 жылдары салынған төрт жатақхана (екісі ерлерге, екісі әйелдерге) бар, олар 1925 жылғы төрт шатырлы кабинаның орнына салынды. Әр жатақханада 10 төсек, раковина, дәретхана және душ бар; төсек-орын, сүлгілер және сабын ұсынылады. Ранчоның жалпы сыйымдылығы шамамен 90 қонаққа дейін жетеді. (2020 жылдың наурызында COVID-19 шектеулеріне байланысты жабылған жатақханалар, ағынды суларды тазарту станциясындағы жұмыстар аяқталғанша жабық күйінде қалады.) Қазір Фантомдық ранчо асханасы деп аталатын асхана таңғы және кешкі асты қатаң кесте бойынша ұсынады және алдын ала брондау қажет; асхана тамақ ішу уақытында емес, қонақтарға ашық, және шағын тағамдар, сусындар, маркалар, футболкалар, бейнекарталар, фаралар және алғашқы жәрдем құралдары сатады. Қосымша мүмкіндіктерге қаз-қалпақшылардың қорасы, кішкентай амфитеатр, қызметкерлерге арналған тұрғын үй, рейнджерлер станциясы (шектеулі медициналық көмекпен) және тікұшақ алаңы кіреді. Көне шатырлы лагерьдің кезінде егілген тоқыл ағаштары бұлақ бойымен қатарлап өсіп, ғимараттарға көлеңке береді. Bright Angel Campground-тен келген кемпингтік саяхатшыларға душ үйін пайдалануға рұқсат етілмейді, бірақ олар асханада тамаққа тапсырыс бере алады. Фантомдық ранчоға және одан шығудың жалғыз жолдары – жолдар (жаяу жүргіншілер мен қаз-қалпақшылар пайдаланады) және Колорадо өзені. Солтүстік Кайбаб жолы Солтүстік жиекке 13,6 мильге дейін жетеді. Оңтүстік жиекке екі жол салады. Біреуі – күміс көпірден өтіп, өзен бойымен 2 миль жүріп, содан кейін "Жарқын періште" жолымен Гранд-Каньон ауылына көтерілетін 9,3 мильдік бағыт. Екіншісі – Қара көпірден өтіп, Оңтүстік Кайбаб жолымен көтерілетін тіктеп 7,1 мильдік бағыт. Екі көпір шамамен 700 метр қашықтықта орналасқан, олар бірнеше жүз мильге созылған Колорадо өзеніндегі жалғыз өткелдер болып табылады. Фантомдық ранчода ресми пошта қызметі жоқ (Супай, Аризонадан айырмашылығы), бірақ жеке кәсіпкерлер дәстүрлі түрде хаттар мен бейнекарталарды қаз-қалпақшылармен тасымалдайды. Бұл қызметке жүк жіберу кірмейді.
География
Фантомдық ранчоның биіктігі -; бұл Оңтүстік жиектен шамамен төмен, ал Солтүстік жиектен шамамен төмен.
Климат
Кёппен климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес, Фантом ранчосында ыстық жартылай шөлейтті климат бар, климат карталарында "BSh" деп қысқартылған. Шілде айындағы күндізгі орташа ең жоғары және ең төменгі температура / болса, қаңтар айында / болады. Бұл Гранд-Каньонның үстіңгі бөлігіндегі температурадан үлкен айырмашылықты көрсетеді; Оңтүстік жиегінде шілде айындағы күндізгі орташа ең жоғары және ең төменгі температура / болса, қаңтар айында / болады. Оңтүстік жиегінде орташа жұртқыш мөлшері қар жауады, ал Фантом ранчосында одан азырақ. Ранчодағы су жағалау аймағы тамарикс сияқты бөгде түрлердің басып кіруіне бейім, сондықтан еріктілер кейде оларды жою арқылы бастапқы биоманы сақтауға көмектесуге шақырылады. Ранчо орналасқан жері: .