Мариус Йоб Коэн: Нидерланд саяхатшысы және заңгер

Кіріспе

Нидерланд саясаткері (туған 1947)

Мариус Йоб Коэн (туған 18 қазан 1947) – Нидерландының зейнеткер саясаткері және заңгер, 2001 жылдан 2010 жылға дейін Амстердам қаласының мэрі, ал 2010 жылдан 2012 жылға дейін Еңбек партиясының (PvdA) басшысы болды. Коэн Гронинген университетінде заң мамандығын оқып, магистр дәрежесін алды. Диссертациясын аяқтағанға дейін Лейден университетінде зерттеуші болып жұмыс істеді және заң ғылымының докторы ғылымын қорғады. 1983 жылдың қыркүйегінен 1993 жылдың маусымына дейін Лимбург мемлекеттік университетінде заң ғылымының профессоры болып жұмыс істеді, сондай-ақ 1991 жылдың қаңтарынан бастап Лимбург мемлекеттік университетінің ректоры қызметін атқарды. 1993 жылдың 9 маусымында кабинет қайта құрудан кейін Люберс III кабинетінде білім және ғылым жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды. 1994 жылдың ақпан айында Коэн 1994 жылғы сайлауға қатыспайтынын мәлімдеді. Саясаттағы қызметін жалғастырды және 1995 жылғы Сенат сайлауынан кейін 1995 жылдың 13 маусымында Сенат мүшесі болып сайланды, Әділет, Білім және ғылым салаларындағы алдыңғы қатардағы саясаткер және өкіл болды. Коэн Лимбург мемлекеттік университетіне оралып, заң ғылымының профессоры ретінде жұмыс істеді және 1995 жылдың қаңтарынан 1998 жылдың тамызына дейін ректор болып қызмет етті. Парламенттік көшбасшы Жооп ван ден Берг отставкаға кеткеннен кейін Коэн 1996 жылдың 1 тамызында оның орнын басуға таңдалды. 1998 жылғы сайлаудан кейін Коэн 1998 жылдың 3 тамызында қызметке кіріскен Кок II кабинетінде Әділет жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды. 2000 жылдың желтоқсан айында Коэн Амстердам қаласының келесі мэрі болып тағайындалды және 2001 жылдың 15 қаңтарынан 2010 жылдың 12 наурызында отставкаға кеткенге дейін қызмет етті. Алдағы сайлау алдында Еңбек партиясының көшбасшысы Вутэр Бос күтпеген жерден зейнеткерлікке шығуын жариялады, Коэн өзінің кандидатурасын жариялады және 2010 жылдың 25 сәуірінде оның орнын алмастырушы ретінде анонимді түрде таңдалды. 2010 жылғы сайлауда Коэн тізімбасшы (жоғарғы кандидат) болып қызмет етті, Өкілдер палатасының мүшесі болып сайланды және 2010 жылдың 17 маусымында Парламенттік көшбасшы болды. 2012 жылдың қаңтар айында Коэн зейнеткерлікке шығуын және 2012 жылдың 20 ақпанында көшбасшы және парламенттік көшбасшы лауазымынан кететінін, бірақ 2012 жылдың 29 ақпанында отставкаға шыққанға дейін Өкілдер палатасында қатардағы депутат ретінде қызметін жалғастыратынын жариялады. Коэн 64 жасында белсенді саяси қызметтен зейнеткерлікке шықты және мемлекеттік емес директор ретінде мемлекеттік секторда жұмыс істеді, сондай-ақ үкімет атынан бірнеше мемлекеттік комиссиялар мен кеңестерде қызмет етті. 2014 жылдың сәуірінен 2019 жылдың қаңтарына дейін Лейдендегі альма-матерінде Конституциялық құқық және мемлекеттік басқару саласындағы ерекше профессор болып жұмыс істеді.

Marius Job Cohen (born 18 October 1947) is a retired Dutch politician and jurist who served as Mayor of Amsterdam from 2001 to 2010 and Leader of the Labour Party (PvdA) from 2010 to 2012. Cohen studied Law at the University of Groningen obtaining a Master of Laws degree. Cohen worked as researcher at the Leiden University before finishing his thesis and graduated as a Doctor of Law in Jurisprudence. Cohen worked as a professor of jurisprudence at the State University of Limburg from September 1983 until June 1993, he also served as Rector Magnificus of the State University of Limburg from January 1991. Cohen was appointed as State Secretary for Education and Sciences in the Cabinet Lubbers III following a cabinet reshuffle taking office on 9 June 1993. In February 1994 Cohen announced that he wouldn't stand for the election of 1994. Cohen continued to be active in politics and after the Senate election of 1995 was elected as a Member of the Senate on 13 June 1995 and served as a frontbencher and spokesperson for Justice, Education and Science. Cohen also returned to State University of Limburg and again worked as professor of Jurisprudence and served as Rector Magnificus from January 1995 until August 1998. Following the resignation of Parliamentary leader Joop van den Berg Cohen was selected as his successor on 1 August 1996. After the election of 1998 Cohen was appointed as State Secretary for Justice in the Cabinet Kok II taking office on 3 August 1998. In December 2000 Cohen was nominated as the next Mayor of Amsterdam serving from 15 January 2001 until his resignation on 12 March 2010. Shortly before an upcoming election Labour Leader Wouter Bos unexpectedly announced his retirement and Cohen announced his candidacy and was anonymously selected as his successor on 25 April 2010. For the election of 2010 Cohen served as Lijsttrekker (top candidate) and was elected as a Member of the House of Representatives and became Parliamentary leader on 17 June 2010. In January 2012 Cohen announced his retirement and that he was stepping down as Leader and Parliamentary leader on 20 February 2012 but continued to serve in the House of Representatives as a backbencher until his resignation on 29 February 2012. Cohen retired from active politics at 64 and became active in the public sector as a non profit director and served on several state commissions and councils on behalf of the government, and worked as a distinguished professor of Constitutional law and Governmental studies at his alma mater in Leiden from April 2014 until January 2019.

Отбасы және білім

Мариус Йоб Коэн Харлемде дүниеге келген. Ол Адольф Эмиль "Долф" Коэннің (1913–2004) және Генриетте "Хетти" Костердің (1913–1996) екінші баласы (екі баланың ішінде). Оның үлкен ағасы – Флорис Коэн (1946 жылы туған). Оның ата-анасы екеуі де тарихты оқып, орта мектепте тарих пәнінің мұғалімдері болды. Олар дінге сенбейтін еврейлер болған және Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуына дейін жасырынуға мәжбүр болды. Соғыстан кейін оның әкесі Голландия соғыс құжаттама институтында жұмыс істеді. Кейін ол Лейден университетінде ортағасырлық тарих профессоры және ректор-магнификус болды. Оның анасы Хеймстед қалалық кеңесінің мүшесі болды. Оның ата-анасы еңбек партиясының ерте мүшелері еді. Лиди Коэн 2015 жылдың 4 тамызында қайтыс болды.

Академиялық мансап

1971 жылдың 1 қыркүйегі мен 1981 жылдың 1 қыркүйегі аралығында Йоб Коэн Лейден университетінің Білім беру зерттеу бюросында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Ол 1981 жылдың маусымында осы университеттен «Университет студенттерінің құқықтары» тақырыбындағы диссертациясын қорғап, доктор (PhD) ғылыми дәрежесін алды. 1981 жылдың 1 қыркүйегінде Коэн Лимбург мемлекеттік университетінде жоғары ғылыми лауазымға кірісті және заң факультетін құруды дайындаған комиссия төрағасы болды. 1983 жылдың 1 қыркүйегінде Коэн заң факультетінде әдістеме және техникалар профессоры атанды; 1991 жылдың 1 қаңтарында ол Лимбург мемлекеттік университетінің ректоры қызметін атқарды. 1993 жылы білім және ғылым министрі болып тағайындалды. 1995 жылы Маастрихт университетінде (бұрынғы Лимбург мемлекеттік университеті) профессор және ректор лауазымдарына оралды. 1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап бір жылдық академиялық демалысқа шықты, бірақ 1998 жылдың тамызында әділет министрі болып тағайындалғаннан кейін қызметтен кетті. Коэн заң және қоғамға қосқан үлесі үшін екі құрметті докторлық дәрежесін алды, біреуі 2007 жылы Виндзор университетінен, екіншісі 2008 жылы Ниймеген қаласындағы Радбоуд университетінен.

Білім және ғылым жөніндегі мемлекеттік хатшы

1993 жылдың 2 шілдесінде Коэн Руд Люберстің үшінші кабинетінде білім және ғылым министрі Жо Ритцен басшылығымен білім және ғылым жөніндегі мемлекеттік хатшы (министрдің орынбасары) болды. Коэннің ведомствосына жоғары және академиялық білім, ғылым саясаты және ересектерге білім беру кірді. Бұл лауазымның мерзімі бір жылдан соң аяқталды, және Коэн Маастрихттегі академиялық қызметіне қайта оралды.

Сенат мүшесі

1995 жылдың 13 маусымынан бастап Коэн Нидерланд Сенатының мүшесі болды. 1996 жылдың 1 тамызынан бастап 1998 жылдың 3 тамызында Сенаттан кеткенге дейін ол сонымен қатар Сенаттағы Еңбек партиясының парламенттік фракция жетекшісі болды. Сенатта жұмыс істеген кезінде ол Маастрихт университетінде де жұмыс істеді, онда 1998 жылдың 1 қаңтарында академиялық демалысын бастады. Бірақ 1998 жылдың ақпан айында ол 15 тамызға дейін VPRO телерадиокомпаниясының уақытша директоры лауазымын атқарды.

Әділет министрі

1998 жылдың 3 тамызында ол сенаттағы қызметінен кетіп, Вим Коктың екінші кабинетінде әділет министрінің орынбасары болып тағайындалды, негізгі жұмысы көші-қон мәселелері болды. Осы лауазымда ол жаңа көші-қон заңын әзірлеуге жауапты болды, ол заңның мақсаты – тек шынайы қашқындардың ғана елге кіруін шектеу еді.

Амстердам қаласының әкімі

Ол 2000 жылдың 31 желтоқсанында мемлекеттік хатшы лауазымынан қанағаттанды, ал 2001 жылдың 15 қаңтарында Амстердамның мэрі (burgemeester) лауазымына тағайындалды. Голландия қалаларының әкімдерін монархтың атынан кабинет тағайындайды. 2001 жылдың 1 сәуірінде түске қарай Коэн бір жынысты жұптарды некеге тұруға рұқсат берген алғашқы мемлекеттік қызметкер болды. 2002 жылдың 2 ақпанында Жоб Коэн Амстердамдағы Берс ван Берлажда принц Виллем Александр мен Максима Зоррегиетаның азаматтық некелерін өткізді. 2004 жылдың қарашасында Амстердамда бір мұсылман экстремисі жанжалға толы кинорежиссер Тео ван Гогты өлтірді. Time журналы Коэнге 2005 жылы "Еуропаның батыры" атағын берді. Коэн өзін қаланың мұсылмандары, түпкі голланд халқы және мәдени және нәсілдік құрамындағы басқа топтар арасындағы делдал рөлінде сезінді. Амстердам тұрғындарының шамамен жартысы батыс емес, олардың көпшілігі мұсылмандар. "Ислам осы елде, осы қалада қалуға тиіс. Біз исламды қабылдауымыз керек, ұнай ма, ұнамай ма, факт ретінде. Сондықтан нағыз сұрақ – бір-бірімізбен қалай қарым-қатынас жасаймыз?" Коэн Амстердамда оқиға орнында зорлық-зомбылық пен өртке орын бермегенімен мақтанды. Оның этникалық топтарды аралауы, діни көшбасшылар арасында пікірталастар ұйымдастыруы және олардың тыңдауы мен диалогты ынталандыруы оған қарсыластарынан "шай ішуші" деген аты берді – бұл бейне 2010 жылы Голландияның ұлттық саясатына оралғанда олар пайдаланды. 2006 жылдың 27 қаңтарында Коэн Амстердамның мэрі ретінде екінші мерзімге қызмет етуге дайын екенін жариялады. 2006 жылдың 12 шілдесінде Амстердам муниципалитеті Коэннің бірінші мерзімі аяқталғаннан кейін, яғни 2007 жылдың 15 қаңтарынан кейін мэр ретінде мансабын ұзартуды қолдады (Демократтар 66 қарсы болды, сайланған мэрді жақтады). Коэннің Амстердамдағы этникалық азшылықтарға қатысты саясаты "бәрін бірге ұстау" (de boel bij elkaar houden) деген ұранмен сипатталды. 2006 жылдың 2 мамырында оң орталық VVD-нің иммиграция министрі Рита Вердонк Амстердамды қауіпсіздік саясатында нашарлыққа ұшыраған "банана республикасы" деп айыптады; ол қылмыстық жоюлар мен жастардың тудырған тәртіпсіздіктерін мысал ретінде келтірді. Алайда, Algemeen Dagblad журналының жылдық қылмыс көрсеткіштері бойынша Амстердам қауіпсіздік саясаты мен қылмысқа қарсы күресте нашар нәтиже көрсеткен жоқ. Мұның бір себебі Коэннің көп рет қылмыс жасағандарға (veelplegers) бағытталған тәсілі болды. Коэн өзінің сәтті қауіпсіздік саясатының кілті – қылмысқа қарсы күрес пен қылмыстың себептерін жою сияқты жұмсақ және қатаң тәсілдерді біріктіретін саясат екенін мәлімдеді. 2006 жылы Коэн Мельбурн қаласының әкімі Джон Содан кейін және Харрисбург қаласының әкімі Стивен Р. Ридтен бұрын 2006 жылғы әлемдік мэр сыйлығының иегері атанды. Ол 2004 жылы Тео ван Гогтың өлтірілуіне байланысты Коэннің басшылығын және Амстердамның әртүрлі халқын біріктіруге жасаған күш-жігерін жоғары бағалады. 2007 жылдың соңында Коэн Амстердамдағы жезөкшелікті азайтуға кірісті, себебі Hells Angels және басқа да ұйымдасқан қылмыскерлер жезөкшелік индустриясын басып алды деген айыптаулар пайда болды. Қалалық кеңес қызыл шамдар ауданындағы 18 ғимаратты сатып алды Де Валлен Чарли Гертстен оларды жоғары деңгейдегі мекемелерге айналдыру үшін және сәнді бордельдің Yab Yum лицензиясын жойды.

He resigned his position as State Secretary on 31 December 2000 in order to take up the position of Mayor of Amsterdam (burgemeester) on 15 January 2001. Mayors of Dutch cities are appointed by the cabinet in the name of the monarch. At midnight on 1 April 2001, Cohen became the first public official to wed same sex couples, following the passing of legislation opening up marriage to people of the same gender (see same sex marriage in the Netherlands). On 2 February 2002, Job Cohen performed the civil marriage of Prince Willem Alexander and Máxima Zorreguieta in the Beurs van Berlage in Amsterdam. In November 2004, controversial film maker Theo van Gogh was killed in Amsterdam by a Muslim extremist. Time awarded Cohen the title "European Hero" in 2005, for his inclusive approach towards the Muslim community after the murder, defusing tension in the city. Cohen found himself thrown into the role of mediator between the city's Muslims, the original Dutch population and other groups in the cultural and racial mix. Almost half Amsterdam's residents are of non Western descent, a majority of them Muslims. "Islam is here to stay, in this country, in this city ( ) We have to deal with Islam as a fact, not whether we like it. So the real question is how to get on with each other." Cohen took pride in the fact that in Amsterdam no violence or arson occurred in response to the killing. By his visiting ethnic groups, organizing debates among religious leaders and his listening and promoting dialogue, he received from opponents the mocking nickname of "tea drinker" – an image that would be exploited by them when he returned in the Dutch national politics in 2010. On 27 January 2006 Cohen announced he would be willing to serve a second term as mayor of Amsterdam. On 12 July 2006 the municipality of Amsterdam almost unanimously (Democrats 66 opposed, being in favour of an elected mayor) supported Cohen to prolong his career as a mayor after 15 January 2007 when his first term ended. Cohen's politics towards ethnic minorities in Amsterdam was characterized by the slogan "keeping things together" (de boel bij elkaar houden). On 2 May 2006 Immigration Minister Rita Verdonk of the centre right VVD accused Amsterdam of becoming a "banana republic" with a lax safety policy; she cited the criminal liquidations and the disturbance caused by young people as examples of this. However, in the yearly crime meter of the Algemeen Dagblad Amsterdam did not perform particularly badly in safety policy and crime fighting. One of the reasons for this was Cohen's targeted approach towards those who commit multiple crimes (veelplegers). Cohen stated that his policy which combines soft and hard approaches, fighting crime and fighting the causes of crime, was the key to his successful safety policy. In 2006 Cohen was the runner up in the award for World Mayor of 2006, behind Melbourne mayor John So, and ahead of Harrisburg mayor Stephen R. Reed. World Mayor praised Cohen's leadership following the murder of Theo van Gogh in 2004, and his efforts at bringing together the diverse population of Amsterdam. In late 2007, Cohen moved to reduce prostitution in Amsterdam, following allegations that Hells Angels and other organized criminals had taken over the prostitution industry. The city council bought 18 buildings in the red light district De Wallen from Charlie Geerts in order to convert them into upscale establishments and revoked the license of the luxury brothel Yab Yum.

Еңбек партиясының басшысы

2010 жылдың 12 наурызында Вутер Бос Еңбек партиясының төрағасы лауазымынан кетті. Бос Коэнді бұл лауазымға кандидат ретінде көрсетті, ол оны қабылдады. Келесі сайлауда Коэн премьер-министрлікке үміткер болды. Ол Герт Вилдерске қарсы күшті қарсыласы болады деп күтілді және баспасөзде "авторитарлық, бірақ сауатты" деп сипатталды. Сайлаудан кейінгі сауалнамалар бойынша Еңбек партиясы 30 орын алып, дауыстардың 19,6%-ын құрады. Ақырында оның қарсыласы Марк Рютте (VVD) Нидерландының премьер-министрі болды. Ол 2010 жылдың 10 маусымынан бастап Өкілдер палатасындағы Еңбек партиясының төрағасы, ал 2010 жылдың 17 маусымынан бастап Өкілдер палатасының депутаты болып табылады. 2012 жылдың 20 ақпанында ол Еңбек партиясының төрағасы лауазымынан кетті, сондай-ақ орталық-оң Нидерланд үкіметінің жоспарланған экономикалық үнемдеу шараларына және Нидерланд үкіметінің Грекияны құтқару жоспарына Еуропалық комиссияның қолдауына байланысты, оның тым жұмсақ болғаны туралы сынға байланысты Өкілдер палатасынан да кетті, бұл жоспарға Нидерланд Еңбек партиясы қолдау көрсеткен болатын. Ол отставкаға кеткен кезде Нидерландтың Социалистік партиясы, саяси тұрғыдан Нидерланд Еңбек партиясының сол жағында, бірнеше сауалнамаларда Нидерланд Еңбек партиясын басып өтті.

Кейінгі өмірі

Коэн және оның әйелі шамамен 2016 жылы Маарсенге көшіп келді. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол Нидерландының «өмірді өздігінен аяқтау құқығы» ұйымы NVVE-нің қадағалау кеңесінің төрағасы болды және мектептерде Екінші дүниежүзілік соғыс туралы лекциялар оқыды.