Кіріспе

Нидерланд саясаткері және дипломаты (1897–1979)

Дирк Уипко Стикер (5 ақпан 1897 – 23 желтоқсан 1979) – Нидерланд саясаткері және дипломаты, құлаған Либералды мемлекеттік партияның (ЛСП) негізін қалаушылардың бірі, құлаған Азаттық партиясының (ПвдВ) және Азаттық пен демократия үшін халық партиясының (ВВД) негізін қалаушы, сондай-ақ кәсіпкер. Стикер басқару және келіссөз жүргізу дағдыларымен танымал болды. Өмірінің соңына дейін ол мемлекеттік қайраткер ретінде саяси мәселелерге пікір білдіріп отырды. Ол Нидерландтан шыққан НАТО-ның алғашқы Бас хатшысы атанды.

Ерте өмір

Виншотен қаласында туған ол Гронинген университетінде құқық білімін алды. Оқуын аяқтағаннан кейін банк секторында жұмыс істеді. 1935 жылы ол әйгілі Heineken International компаниясының директоры болды. Ол бұл қызметте 1948 жылға дейін болды. 1945 жылы ол Stichting van de Arbeid (Нидерланд еңбек қоры) ұйымдастырушыларының қатарында болды, осылайша Нидерландыда соғыстан кейінгі ұжымдық келісімдер жүйесінің негізін салуға үлес қосты.

Мансап

1922 жылдан 1926 жылға дейін Стиккер Твенцше банкінде бухгалтер болып, ал 1926 жылдан 1928 жылға дейін банк филиалының директоры болып жұмыс істеді. Содан кейін 1928 жылдан 1935 жылға дейін Стиккер Твенцше банкі үшін аймақтық менеджер болып жұмыс істеді. Стиккер 1935 жылдың 1 шілдесінен 1948 жылдың 1 тамызына дейін Heineken N. V. басқармасының мүшесі, ал 1940 жылдан 1948 жылға дейін осы басқарманың төрағасы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, Вильгельмина патшайымы парламентті шақыруға бұйрық берді және Стиккер 1945 жылдың 20 қарашасында қайтыс болған Самуэль ван ден Бергтің орнын басып Сенат мүшесі болды. 1946 жылдың 23 наурызында Либералды мемлекеттік партия «Еркіндік партиясы» болып қайта аталды. Стиккер партияның негізін қалаушылардың бірі болды және «Еркіндік партиясының» басшысы және төрағасы болды. 1948 жылдың 24 қаңтарында «Еркіндік партиясы» (PvdV) мен «Оуд» комитеті бірігіп, «Азаттық пен демократия үшін халық партиясы» (VVD) құрды. Стиккер «Халық партиясы – азаттық пен демократия» партиясының негізін қалаушылардың бірі және оның бірінші төрағасы болды. 1948 жылғы сайлаудан кейін «Халық партиясы – азаттық пен демократия» партиясының және Халық партиясының азаттық және демократия үшін парламенттік көшбасшысы Питер Оуд жаңа кабинетте министрлік лауазымды қабылдаудың орнына Өкілдер палатасында қалуды таңдады және Дреес–Ван Шаик кабинетінде сыртқы істер министрі болып тағайындалған Стиккерді қолдады, ол орынбасар басшы болып қызмет еткен болатын. Ол 1948 жылдың 7 тамызында қызметке кірісті. Дрез–Ван Шаик кабинеті 1951 жылдың 24 қаңтарында құлап, оның орнына Дрез I кабинеті құрылды, Стиккер сыртқы істер министрі ретінде қызметін жалғастырды, ол 1951 жылдың 15 наурызында қызметке кірісті. 1952 жылдың ақпан айында Стиккер 1952 жылғы сайлауға қатыспайтынын мәлімдеді. Дрез I кабинетінің орнына 1952 жылдың 2 қыркүйегінде Дрез II кабинеті келді. Стиккер белсенді саясатта қалып, Нидерландының Ұлыбританиядағы елшісі болып тағайындалды, ол 1952 жылдың 10 қыркүйегінен 1958 жылдың 15 маусымына дейін қызмет етті. 1961 жылдың сәуір айында Стиккер НАТО-ның келесі Бас хатшысы болып тағайындалды. Ол 1961 жылдың 21 сәуірінде Бас хатшы болып тағайындалған күні Тұрақты өкілдік қызметінен кетті және 1961 жылдың 21 сәуірінен 1964 жылдың 1 тамызына дейін қызмет етті. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Стиккер көптеген компаниялар мен коммерциялық емес ұйымдардың қадағалау кеңесіне директор болып тағайындалды, сондай-ақ бірнеше халықаралық үкіметтік емес ұйымдар мен ғылыми-зерттеу институттарының (Unilever, Van Lanschot, Нидерланд Атлантика қауымдастығы, Карнеги қоры, Үшжақты комиссия және DSM компаниясы) қадағалау кеңесіне кірді. Ол еуропалық интеграцияны қолдаушы және лоббист ретінде жұмыс істеді, сондай-ақ Еуропалық экономикалық қауымдастық және Нидерланд үкіметі атынан құрылған бірнеше комиссияларда қызмет етті. Ол 1961 жылдың 21 сәуірінен 1964 жылдың 1 тамызына дейін НАТО-ның Бас хатшысы болды.

Саясат

Стиккер 1945 жылы саясатқа қадам басты, Штаттардың Сенатына сайланғаннан кейін. 1946 жылдың 23 наурызында ол соғысқа дейінгі Либералды мемлекеттік партияның (ЛСП) бұрынғы бірқатар мүшелерімен бірге Partij van de Vrijheid (PvdV, Бостандық партиясы) партиясын бірлесіп құрды. 1948 жылдың 24 қаңтарында PvdV Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD, Халықтық бостандық және демократия партиясы) партиясына қосылды, ол 2022 жылға дейін елдің ең ірі либералды партиясы болып табылады. Стиккер ВВД-ның алғашқы төрағасы болды.

Сыртқы істер министрі

1948 жылы Стиккер Виллем Дриес басқарған бірінші үкіметте сыртқы істер министрі болды және 1951 жылға дейін осы қызметте қалды. Жаңа Гвинеядағы үкіметтің отарлық саясатына партиясы сенімсіздік білдірген соң, Стиккер 1951 жылдың 23 қаңтарында отставкаға кетті, бұл үкіметтің құлауына себеп болды. Ол екі айдан кейін қайтадан осы лауазымға оралды. Стиккер сыртқы істер министрі қызметін атқарган кезеңде Нидерланды НАТО мен Еуропалық көмір және болат қауымдастығының құрылуында маңызды рөл атқарды.

Елші

Министрлік қызметтен кейін Стиккер Ұлыбританиядағы елші (1952–1958 жж.) және Солтүстік Атлантика кеңесіндегі және Еуропалық экономикалық ынтымақтастық ұйымындағы – ЭЫДҰ-ның алдын бауыр ұйымы – Нидерландтың тұрақты өкілдігінің басшысы болды (1958–1961 жж.).

НАТО Бас хатшысы

1961 жылғы 21 сәуірде ол Пауль Анри Спаактан кейін НАТО-ның үшінші Бас хатшысы болып тағайындалды. 1964 жылғы 1 тамызда нашар денсаулығына байланысты қызметтен қанағаттанды.

Жеке

1964 жылы Стиккер Браун университетінен құрметті доктор дәрежесін алды. Ол 1979 жылы Вассэнарда 82 жасында дүние салды.