Кіріспе
Нидерланд саясаткері Адриан Петрус Вильгельмус "Ад" Мелкерт (; 1956 жылдың 12 ақпанында туған) – Нидерландтың Еңбек партиясының (PvdA) саясаткері және дипломаты, 2016 жылдың 20 қаңтарынан бастап Мемлекеттік кеңестің мүшесі. Мелкерт Амстердам университетінде саясаттану мамандығын оқып, әлеуметтік ғылымдар магистрі дәрежесін алған. 1981 жылдың шілдесінен 1984 жылдың наурызына дейін Брюссельдегі Еуропалық қауымдастықтың жастар бөлімшесінде саяси белсенді болып жұмыс істеді, ал 1984 жылдың наурызынан 1986 жылдың маусымына дейін Oxfam Novib қайырымдылық ұйымының директоры қызметін атқарды. 1986 жылғы сайлаудан кейін Мелкерт Өкілдер палатасының мүшесі болып сайланды және даму ынтымақтастығы және қоршаған орта мәселелері бойынша алдыңғы қатардағы өкіл және сөйлеуші болды. 1994 жылғы сайлаудан кейін Мелкерт 1994 жылдың 22 тамызында Кок I кабинетінде әлеуметтік істер және жұмыспен қамту министрі болып тағайындалды. 1998 жылғы сайлаудан кейін Мелкерт 19 мамыр 1998 жылы Өкілдер палатасына оралды және жаңа кабинетте қызмет етуден бас тартты, содан кейін 1998 жылдың 13 шілдесінде Парламенттік фракция басшысы болып сайланды. Алдағы сайлауға дейін Партия басшысы Вим Кок зейнеткерлікке шығуын жариялады, ал Мелкерт оның орнына үміткер болып бақ сынасатынын мәлімдеді және 2001 жылдың 15 желтоқсанында оның ізбасары болып таңдалды. 2002 жылғы сайлауда Мелкерт бас кандидат (Lijsttrekker) болды, бірақ үлкен жеңіліске ұшырады, 2002 жылдың 16 мамырында партия басшысы және Парламенттік фракция басшысы лауазымдарынан кетіп, бірақ Өкілдер палатасында қатардағы депутат ретінде қызметін жалғастырды. 2002 жылдың қазанында Мелкерт Дүниежүзілік банк тобының және Халықаралық валюта қорының атқарушы директоры болып тағайындалды, ол 2006 жылдың наурызына дейін қызмет етті, содан кейін ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасының (БҰҰДП) қауымдасқан әкімшісі болып тағайындалды, ол 2009 жылдың шілдесіне дейін қызмет етті, содан кейін ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Ирактағы арнайы өкілі болып тағайындалды, ол 2011 жылдың қазанында отставкаға кеткенге дейін қызмет етті. Мелкерт саясатта белсенділігін жалғастырды және 2015 жылдың желтоқсанында 2016 жылдың 20 қаңтарында Мемлекеттік кеңестің мүшесі болып тағайындалды. Мелкерт сонымен қатар жеке және мемлекеттік секторларда корпоративтік және коммерциялық емес директор ретінде жұмыс істеді, үкімет атынан бірнеше мемлекеттік комиссиялар мен кеңестерде қатысты, сондай-ақ 2018 жылдың желтоқсанынан бері Голландия ауруханалары қауымдастығының төрағасы болып табылатын сауда қауымдастығының атқарушы мүшесі және 2019 жылдың сәуір айында Өнеркәсіп және жұмыс берушілер конфедерациясының (VNO NCW) Әлеуметтік және экономикалық кеңесінің мүшесі болды.
Adrianus Petrus Wilhelmus "Ad" Melkert (; born 12 February 1956) is a Dutch politician and diplomat of the Labour Party (PvdA) who has served as a Member of the Council of State since 20 January 2016. Melkert studied Political science at the University of Amsterdam obtaining a Master of Social Science degree. Melkert worked as a political activist for the youth branch of the European Community in Brussels from July 1981 until March 1984 and as a nonprofit director for the charity Oxfam Novib from March 1984 until June 1986. After the election of 1986 Melkert was elected as a Member of the House of Representatives and served as a frontbencher and spokesperson for Development Cooperation and the Environment. After the election of 1994 Melkert was appointed as Minister of Social Affairs and Employment in the Cabinet Kok I taking office on 22 August 1994. After the election of 1998 Melkert returned to the House of Representatives on 19 May 1998 and declined to serve in the new cabinet and was selected as Parliamentary leader on 13 July 1998. Shortly before an upcoming election Party Leader Wim Kok announced his retirement and Melkert announced his candidacy to succeed him as Leader and was selected as his successor on 15 December 2001. For the election of 2002 Melkert served as Lijsttrekker (top candidate) but suffered a large defeat and stepped down as Leader and Parliamentary leader on 16 May 2002 but continued to serve in the House of Representatives as a backbencher. In October 2002 Melkert was nominated as an executive director of the World Bank Group and the International Monetary Fund serving until March 2006 when he was nominated as an Associate Administrator of the United Nations Development Programme (UNDP) serving until July 2009 when he was appointed as the Special Representative for the United Nations in Iraq serving until his resignation in October 2011. Melkert continued to be active in politics and in December 2015 was nominated as a Member of the Council of State on 20 January 2016. Melkert also became active in the private and public sectors as a corporate and non profit director and served on several state commissions and councils on behalf of the government, and works as a trade association executive serving as Chairman of the Dutch Hospitals association since December 2018 and became a Member of the Social and Economic Council for the Industry and Employers confederation (VNO NCW) in April 2019.
Ерте өмір
Адриан Петрус Вильгельм Мелкерт Оңтүстік Голландия провинциясындағы шағын Гудэрак ауылында орта тапқа жататын католик отбасында дүниеге келді. Оның әкесі шаштараз болған. Мелкерт 1968 жылға дейін Моордрехттегі католик бастауыш мектебінде оқыды, содан кейін өнерге маманданған мемлекеттік мектеп – Гудадағы Коорнхерт гимназиясында білімін жалғастырды. Орта мектептің соңғы курсында ол жергілікті базарда жеміс-көкөніс сатушының көмекшісі болып жұмыс істеді. Мелкерт 1974 жылы бітіріп, Амстердам университетінде саясаттануды оқыды. Осы кезеңде ол радикалды солшыл христиандық «Радикалдар» партиясында (ППР) белсенді болып, 1978-1980 жылдары ППР жастар ұйымының басқарма мүшесі қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол Еуропалық қозғалыстың Нидерландтағы бөлімшесінің басқарма мүшесі, Еуропалық ұлттық жастар комитеттері кеңесінің төрағасы және Халықаралық жастар жұмысы жөніндегі Нидерланд платформасының төрағасы болды. 1979 жылы Мелкерт ППР партиялық кеңесіне сайланды және 1979 жылғы Еуропалық парламент сайлауында ППР тізімінде үшінші нөмірде болды. 1981 жылы бітіріп, 1981 жылғы ең жақсы магистрлік диссертациясы үшін Нидерланд халықаралық қатынастар қоғамының сыйлығын алды. Диссертациясы Ден Уил кабинетінің сыртқы саясатына арналған еді. 1981 жылы ол Брюссельдегі Еуропалық қауымдастықтың жастар форумының бас хатшысы болып тағайындалды. Осы қызметінде ол сол кезде Пиночет билік еткен Чилиде өткен заңсыз жастар конференциясына қатысты. Арада ППР ішіндегі шиеленіс күшейді. Мелкерт социал-демократтық Еңбек партиясымен (PvdA) және социал-либералдық «Демократтар 66» (D66) партиясымен жақынырақ ынтымақтастықты жақтаған «көктер» немесе «Годебальд» тобының мүшесі болды. 1981 жылы бұл қақтығысқа нүкте қойылды. Солшыл социалистік «Пацифист социалистер» (PSP) партиясымен және коммунистік Нидерланд коммунистік партиясымен (CPN) жақынырақ ынтымақтастықты қолдаған «қызылдар», сондай-ақ тәуелсіз «жасылдар» партиясын құруды жақтаған «жасылдар» бірікті. Көптеген «көктер», Мелкерт сияқты, ППР-ден PvdA-ға өтті. 1984 жылы ол «Оксфам Новиб» ұйымының Нидерландтағы филиалының халықаралық істер жөніндегі директоры болып тағайындалды және Гаагаға көшті. Ол сонымен қатар жергілікті PvdA бөлімшесінің басқарма мүшесі болды. 1986 жылы ол Нидерландтағы халықаралық даму тақырыбында «Келесі министр: Кабинетпен даму ынтымақтастығы, 1965 – 19?» атты кітап жариялады.
Саясат
1996 жылы Мелкерт Өкілдер палатасына сайланды. Алғашқы жылдары ол партияның сыртқы істер, даму ынтымақтастығы және қоршаған орта мәселелері жөніндегі өкілі болды. 1989 жылғы сайлаулардан кейін ол PvdA партиясының қаржы жөніндегі өкілі болып тағайындалды, сондай-ақ ұлттық бюджет мәселелері бойынша пікірсайыстарда партияның басты өкілі атанды. 1990-1994 жылдары ол Парламенттің қаржы комитеті төрағасының орынбасары қызметін атқарды. Парламент депутаты ретінде Мелкерт азаматтық қоғамдық ұйымдардың бірнеше кеңестеріне қатысты. Ол Даму ынтымақтастығы жөніндегі коммуникация қорының кеңесшілер кеңесінің мүшесі, Даму ынтымақтастығы қорының төрағасы (Алмере порты – Судан) және Атлантика комитеті төрағасының орынбасары болды. Сонымен қатар, ол «De Gooi en Eemlander» аймақтық газетінде Хилверсум және Альмер аймақтарын қамтитын мақалалар жариялады. 1994 жылы Мелкерт премьер-министр Вим Коктың бірінші кабинетінде Әлеуметтік істер және жұмыспен қамту министрі болды. Ол кабинетті құрағандардың сөзіне сәйкес, министрліктің басты мақсаты – «Жұмыспен қамту, жұмыспен қамту, жұмыспен қамту» болды. Министр ретінде Мелкерт еңбекқорлығымен танымал болды. Ол әр жұма сайын осы мақсат үшін арнайы сатып алынған пошта арбасын құжаттармен толтыратын. Келесі дүйсенбіде жұмысқа келген кезде барлық құжаттар оқылып бітірілген болатын. Оның еңбекқорлығы министрлік қызметінде бастама көтерген көптеген саясаттар мен заңдарда да көрінді. 1995 жылы ол ұзақ мерзімді жұмыссыз 40 000 адамды жұмысқа орналастыру жоспарын іске қосты. Оларға, көбінесе мемлекеттік секторда, трамвай жүргізушісі, мектеп күзетшісі сияқты жұмыс орындары ұсынылды. Бұл жұмыс орындарына мемлекеттік субсидиялар бөлінді. 1995 жылы Мелкерт «Нидерландының екінші жағы» атты құжат жариялады, онда ол жасырын кедейлік пен әлеуметтік оқшауланумен күресудің бірнеше жоспарын ұсынды. Бұл 1997 жылғы «Кедейлік пен әлеуметтік оқшауланудың алдын алу және оған қарсы күрес туралы» заңға әкелді. Ол әлеуметтік қамсыздандыру және қарттар зейнетақы заңдарын өзгертіп, муниципалитеттерге ең мұқтаж азаматтарға арнайы әлеуметтік жәрдемақы беруге мүмкіндік берді. Сол жылы ол «Икемділік және сенімділік» атты құжатты да жазды, онда еңбек нарығын икемді ету туралы ұсыныстар енгізілді. 1997 жылы ол VVD (Либералдық) партиясының әлеуметтік істер жөніндегі мемлекеттік хатшысы Франк де Гравпен бірлесіп, әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің болашағын зерттеген «Қауіпсіздікке жұмыс жасау» атты құжатты жариялады. Онда қарттар зейнетақысын қаржыландыру жолын реформалау жоспарлары да бар болды. Сол жылы ол «Ақ тазалаушылар» жоспарын да бастады, ол жеке тұлғалардың тазалаушыларды жұмысқа алуын ынталандырды, олар салықтар мен әлеуметтік төлемдерді төлеуге міндетті болды. Бұл жоспар ең төмен білімді адамдардың жұмыссыздығымен және ресми емес экономикамен күресуге бағытталған. Сонымен қатар, ол барлық жұмыспен қамту заңдарын, мысалы, жастармен жұмыс істеу туралы заңды, сондай-ақ «жұмыс орындарын» біріктіріп, «Жұмыс іздеуді белсендіру туралы» бір заңға біріктірді, бұл муниципалитеттерге ұзақ мерзімді жұмыссыздықты жеңуге қосымша мүмкіндіктер берді. Әлеуметтік істер министрі ретінде ол көбінесе VVD (Азаттық және демократия үшін халық партиясы) партиясының қаржы министрі Геррит Зальммен қақтығыстарға түсті. 1998 жылғы жалпы сайлауда Мелкерт PvdA партиясынан бесінші нөмірмен тізімге енді және Парламентте PvdA партиясының жетекшісі болды. Ол сондай-ақ Парламенттің Ақпарат және қауіпсіздік қызметтері комитетінің төрағасы болды. Оның төрағалық ету кезеңінде партиялық тәртіп күшейді. PvdA партиясының бейнесі менмендікке толы болып көрінді. Мелкерт пен Роб ван Гийзельдің арасындағы жанжал, ол PvdA депутаты, құрылыс секторындағы алаяқтыққа қарсы күрес жөніндегі өкіл лауазымына қатысты, Ван Гийзельдің Парламенттен кетуіне әкелді. Мелкерттің Социалистік партияны шеттету және оқшаулау саясатына қатысты алаңдаушылықтарға қарамастан, ол құзыретті саясаткер ретінде танылды және 2001 жылы PvdA партиясының басшысы лауазымынан ресми түрде зейнеткерлікке шыққан премьер-министр Вим Коктың орнына тағайындалды.
2002 жылғы сайлау
Көпшілік сайлаудың ең үлкен партия болып Еңбек партиясы немесе Азаттық пен демократия үшін халық партиясы (VVD) болары және Мелькерт немесе Азаттық пен демократия үшін халық партиясының басшысы Ханс Диксталь келесі премьер-министр болатыны күтілуде еді. Мелькерт пен Диксталь сайлау науқанының басында алда болды, бірақ бұрынғы социология профессоры Пим Фортуйннің «Жұмысшыл Нидерланды» (LN) партиясынан, кейін Пим Фортуйн тізімі (LPF) партиясынан сайлауға қатысуы сауалнамалардың нәтижелерін өзгертті. Фортуйн сайлау мәселелерін әдеттегідей бизнеспен байланыстырмай, иммиграция және интеграция саясатына, денсаулық сақтау реформасына және мемлекеттік сектордың жағдайына қатысты мәселелерге ауыстырды. Фортуйн елдегі проблемаларды Мелькерт пен Дикстальдың министрлер ретінде қызмет еткен «қызғылт» коалициялық үкіметтерге (оларда Мелькерт пен Диксталь болған) жабалап, Мелькерт пен Диксталды сайлаушылардың алаңдаушылығын түсінбеген бюрократтар ретінде бейнеледі. Сайлау кезінде Фортуйн Мелькертті мінез-құлқы мен жеке адалдығын жоққа шығарып, жамандады. Мелькерт пен Фортуйн арасындағы теледебаттарда Мелькерттің Фортуйннің өте харизматикалық, бірақ дәстүрден тыс дебаттау стиліне қарсы тұра алмайтыны анық болды. 2002 жылғы муниципалдық сайлау нәтижелері көрсетілген кештегі атақты дебатта, Ротердамда сайлауды жеңіп алған Фортуйн, қарсыласын қынжырлатып, ыңғайсыздық сезімін тудыратын жанды, құлшынысты әсер қалдырды. Екі адамның арасындағы қақтығыс сайлау науқанының қалған бөлігінде басым болды. «Жел» бағдарламасындағы жеке дебатта олардың өте әртүрлі стильдері тағы да айқын көрінді. Бас жүргізушінің әрбір сұрағына Мелькерт егжей-тегжейлі жоспармен жауап берді. Фортуйннің жоспарларына қатысты Мелькерт «түсіндірмелерді талап етемін!» деді, бұл қарсыласының ұсынысы нақты емес және егжей-тегжейлі емес екенін білдіреді. Кейбіреулер мұны оның мақтандығы деп қабылдады. Жағымсыз, бюрократиялық бейне жасалмауы үшін шаралар қабылданды және Мелькерттің «Фейеноорд» футбол клубының жанкүйері екені және тағам дайындауды ұнататыны белгілі болды: оның жеке веб-сайтында аспаздық кітап жарияланды. 2006 жылдың мамыр айында Мелькерт саясаткер атанған теледидар тұлғасы Пол Розенмёллерге, мүмкін, үкіметтік билікке тым терең енуінің нәтижесінде оның мінез-құлқы кейбір сайлаушыларға жоғарыдан қараушылықтай көрінгенін айтты. 2002 жылдың 6 мамырында, сайлауға тоғыз күн қалғанда, Фортуйн 32 жастағы экологиялық белсендіге шабуыл жасап, Хилверсумда қаза тапты. Осы оқиғадан кейін Гаагада, Мелькерт болған жерде, ұсақ тәртіпсіздіктер болды, ол қаладан дереу кетуге мәжбүр болды. Өлім жасқандарынан кейін, тіпті пошта арқылы қару жіберілгеннен кейін, ол отбасымен бірге уақытша жасырынды. Мелькерттің PvdA партиясы 150 орындық Парламентте 45 орыннан 23-ке дейін азайып, орындарының жартысына жуығын жоғалтты. Партия бірінші орыннан төртінші орынға түсті. Мелькерт сайлау түнінде саяси көшбасшы лауазымынан кетіп, оның орнына Парламент спикерінің бұрынғы төрағасы Йелтье ван Ньювенховен келді. Мелькерт парламентте қысқа уақыт қалды. Оның соңғы маңызды парламенттік дебаты Еуропалық Одақтың жағдайына арналды.
Дүниежүзілік банк пен Біріккен Ұлттар Ұйымы
2002 жылдың қараша айында Мелкерт Дүниежүзілік банктың атқарушы директоры болып тағайындалды. 2005 жылдың сәуірінде ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы (БҰҰДП) әкімшісі лауазымына үміткер болды. Бірақ, бұл лауазым түрік экономисі және саясаткері Кемель Дервиске берілді. 2006 жылдың қаңтарында Мелкерт БҰҰДП әкімшісінің орынбасары болып тағайындалды. 2009 жылы Мелкерт Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысының Ирактағы арнайы өкілі болып тағайындалды. Ол Халықаралық еңбек ұйымының Бас директоры лауазымына Хуан Сомавианың орнын басуға үміткер болды, бірақ Гай Райдерге жеңілді.