Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық жазушы (1879–1961)
Canadian writer (1879–1961)
Мазо де ла Рош (/d//ə// //l//ə// /'/r//ɒ//ʃ/; туған кезде Maisie Louise Roche; 15 қаңтар 1879 – 12 шілде 1961) – өзінің заманындағы ең танымал кітап серияларының бірі – «Жална» романдарының авторы болған канадалық жазушы.
Mazo de la Roche (/d//ə// //l//ə// /'/r//ɒ//ʃ/; born Maisie Louise Roche; January 15, 1879 – July 12, 1961) was a Canadian writer who was the author of the Jalna novels, one of the most popular series of books of her time.
Ерте өмір
Де ла Рош 1879 жылғы 15 қаңтарда Торонтоның солтүстігіндегі Онтарио штатының Ньюмаркет қаласында дүниеге келді. Ол сатушы Уильям Рош пен Альберта (Ланди) Роштің жалғыз баласы болды. Ол Бейбітшілік балаларының негізін қалаушы Дэвид Уилсонның үлкен немересі болды, оның әкесінің тарапынан, Дэвид Уилсонның үлкен жартылай ағасы Хью Л. Уилсон арқылы. Әкесінің туысқандарының бірі, оның ағасы Фрэнсис өзін «Фрэнсис Дж. де ла Рош» деп атап, Стронгбоу армиясының Сэр Ричард де ла Рошқа (1199–1283) туыс екенін мәлімдеді; Мазо кейін «де ла Рош» тегін қабылдады, бұл француздық тегіне құрмет көрсету болды деп санайтын. Оның бала кезінде Рош отбасы анасының денсаулығының нашарлауы және әкесінің саяхатшы сатушы болып жұмыс істеуіне байланысты Оңтүстік Онтариода жиі көшіп-қонып жүрді. Ол жергілікті жерде «Мейзи Роуч» деп танымал болды. Оның «Delight» романы сол кездегі өміріне негізделген. Бірнеше жылдан кейін, 1911 жылы, он жылдардың басында де ла Рош Кэролайн және Роштермен бірге Онтарионың Бронте қаласындағы Суверен үйіне көшті, шаруашылықты жүргізуге тырысты. Осы кезде де ла Рош жазуды қайтадан бастады және кейде америкалық журналдарға әңгімелер жариялап тұрды. 1915 жылы Мазоның әкесі Уильям Рош алкогольге байланысты бауыр циррозынан қайтыс болды. Де ла Рош, анасы Альберта және Каролина Торонтоға қайта оралды. Де ла Рош жазуын жалғастырды, бірақ бұл кезде Каролина Клемент мемлекеттік қызметте жұмыс істеп, отбасының күнкөрісін қамтамасыз етті. (Ол кейін Онтарио провинциясының бас статистігі болды.) Жазда Клемент Торонтодағы пансионатта тұрды, ал де ла Рош және анасы қаладан бірнеше сағаттық жерде, Симко көліне жақын коттеджде демалатын. Альберта Рош 1920 жылы қайтыс болды. Осыдан кейін де ла Роштың жазушылық мансабы қарқынды дамыды, және Клемент пен де ла Рош енді ұзақ уақытқа бөлінбеді. 1920-жылдардың көп бөлігінде олар Торонто мен Кларксон қаласында (Онтарио) салған коттедж арасында уақыттарын бөлісті. Оның алғашқы жарық көрген кітабы «Таңның барлаушылары» 1922 жылы жарық көрді, ол бұрын жарияланған эскиздер, суреттер мен әңгімелерден тұратын жинақ болды. Оның алғашқы екі романы – «Қояндылық» (1923) және «Қуаныш» (1926) – романтикалық туындылар еді, олар шағын сәттіліктерге жетті, бірақ оған көп табыс немесе танымалдылық әкелмеді. Де ла Рош осы кезеңде пьесалар мен әңгімелерді де жазды. Оның үшінші романы «Жална» американдық «Atlantic Monthly» журналына ұсынылып, 10 000 долларлық сыйлықты жеңіп алды. Оның жеңісі және 1927 жылы жарық көргені де ла Рошқа 48 жасында атақ пен байлық әкелді.
De la Roche was born in Newmarket, Ontario, north of Toronto, on January 15, 1879. She was the only child of William Roche, a salesman, and Alberta (Lundy) Roche, who was a great great niece of David Willson, founder of the Children of Peace, through the latter's elder half brother Hugh L. Willson. On her father's side of the family, her uncle Francis signed himself as "Francis J. de la Roche", claiming a descendancy from Sir Richard de la Roche (1199 1283) of Strongbow's army; Mazo eventually adopted the "de la Roche" surname, claiming that it was a nod to French heritage. The Roche family moved frequently throughout Southern Ontario during her childhood because of her mother's ill health and her father's work as a travelling salesman. She was known locally as "Maisie Roach", Her novel Delight was based on her time there, A few years later in 1911, by now in her early thirties, de la Roche moved with Caroline and the Roches to Sovereign House in Bronte, Ontario, to try life as farm owners. By now, de la Roche had resumed writing and was placing stories in American magazines on an occasional basis. William Roche, Mazo's father, died in 1915 of cirrhosis of the liver brought on by alcoholism. de la Roche, her mother Alberta and Caroline moved back to Toronto. De la Roche continued to write, but at this juncture Caroline Clement was the main breadwinner of the household, working as a civil service clerk. (She would eventually rise to become the province of Ontario's chief statistician.) During the summers, Clement lived in a Toronto boarding house while de la Roche and her mother would stay in a cottage near Lake Simcoe, several hours north of the city. Alberta Roche died in 1920. After this, de la Roche's writing career began in earnest, and Clement and de la Roche were never again separated for any significant length of time. During most of the 1920s, they split their time between Toronto and a cottage they had built in Clarkson, Ontario. Her first published book, Explorers of the Dawn, appeared in 1922, and was a fix up of some previously published sketches, vignettes and stories rewritten to work within an overarching narrative framework. Her first two proper novels, Possession (1923) and Delight (1926), were romantic novels which were mild successes, but nevertheless earned her little in income or recognition. De la Roche also wrote plays and short stories through this period. Her third novel, Jalna, was submitted to the American magazine Atlantic Monthly, winning a $10,000 award. Its victory and subsequent publication in 1927 brought de la Roche fame and fortune at the age of 48.
Жална сериясы
Жална бірден сенсация тудырды, ал жұртшылық де ла Роштің өмірінің соңына дейін одан жалғастар мен преквелдерді талап етті. Ол басқа да туындыларын жазуын жалғастырса да, «Жална» сериясы немесе «Уайтоак шежіресі» деп белгілі болған серия оның қалған шығармашылық жолында басымдық құрды. Серия 1854 жылдан 1954 жылға дейінгі Уайтоак отбасының жүз жылдық тарихын баяндайды. «Жална» романдарының 16-сы тізбектеп жазылмаған, олардың әрқайсысын жеке тұратын әңгіме ретінде оқуға болады. Уайтоак және де ла Рош отбасыларының тағдырында ұқсастықтар мен айырмашылықтар бар. Уайтоактардың өмірі мен жетістіктері көтеріліп, құласа да, олар үшін «Жална» деп аталатын отбасылық ошақтың тұрақтылығы сақталды. Де ла Роштің отбасы анасының ауруын, әкесінің үздіксіз жұмыс іздеуін және жетім қалған туысын асырап алуын бастан кешірді, осы уақытта 17 рет көшіп өтті. Көптеген сыншылар Фиш Уайтоактың «Фиш Фортунасында» (1932) де ла Роштің өзінің бейнесі екенін айтады. Ол гейлік ишаралары бар, мазасыз концерттік пианист болған. Көптеген кейіпкерлердің есімдері Онтарио штатының Ньюмаркет қаласындағы зираттағы қабір тастарынан алынған.
Jalna was an immediate sensation, with the public demanding sequels and prequels for the rest of de la Roche's life. Though she would continue to write other works, the series known as the Jalna series or the Whiteoak Chronicles would dominate the rest of her writing career. The series tells the story of one hundred years of the Whiteoak family covering from 1854 to 1954. The 16 "Jalna" novels were not written in sequential order, however, and each can be read as an independent story. There are similarities and differences in the experiences of the Whiteoak family and that of de la Roche. While the lives and successes of the Whiteoaks rise and fall, there remained for them the steadiness of the family manor, known as Jalna. de la Roche's family endured the illness of her mother, the perpetual job searches of her father, and the adoption of her orphaned cousin while being moved 17 times. Several critics believe that Finch Whiteoak who majors in Finch's Fortune (1932) is a reflection of de la Roche herself. He was a somewhat tortured concert pianist with overtones of gayness. The names of many of the characters were taken from gravestones in a Newmarket, Ontario cemetery.
Бестселлер жазушысы
Де ла Рош үшін кенеттен келген атақ бірден құт-береке болған жоқ, себебі осы атақпен бірге келген жарнаманың күші 1928 жылдың басында оны қайтадан күйзеліске түсірді. Бірақ ол ақырында сауығып, 1929 жылы жарық көрген «Жална» романының жалғасын жаза бастады. «Жална» мен оның жалғасуларынан түскен табыс де ла Рошты ұзақ жылдар бойы Клементтің күтімінде болғаннан кейін, отбасының негізгі асыраушысына айналдырды. Екеуі 1929 жылдан бастап Еуропаға ұзақ сапар жасады, алдымен Италияда, содан кейін Ұлыбританияда тұрды. 1931 жылы олар достарының екі жетім баласын асырап алды. Бұл сол кезде өте сирек кездесетін жағдай еді, өйткені Ұлыбританияда осы кезеңде жалғыз әйелдердің бала асырауына заңмен рұқсат берілмеген. Де ла Рош пен Клементтің бұлай істеуіне не себеп болғаны әлі белгісіз. Отбасы 1934-1935 жылдары Торонтоға қайтып оралды, 1936 жылы Англияға, ал 1939 жылы қайта Торонтоға орналасты. Сол жылы ол Bayview Avenue, 3590 мекенжайында үй сатып алып, кейіннен 17 бөлмелі сарайға екі қанатты қосты. Фильм «оның өмірі жасырын лесбиянка болған теорияны қуаттайды», дегенмен фильмде де ла Рош пен Клементті жақсы білгендердің көптегені, оның ішінде олардың асырап алған қызы Эсме, олардың қарым-қатынасы жақын болғанымен, бірақ ақыр соңында тек достық қарым-қатынас болғанын камера алдында айтты.
The sudden bout of fame was not an immediate blessing for de la Roche, as the stress of the attendant publicity caused her to experience another breakdown in early 1928. She eventually recovered, and began writing a sequel to Jalna, which was published in 1929. The income from Jalna and its sequels allowed de la Roche to become the main breadwinner of the household, after years of having been supported by Clement. The two would make an extended trip to Europe beginning in 1929, living first in Italy, then in the United Kingdom. In 1931 they adopted the two orphaned children of friends of theirs. This was extremely unusual for the time, as adoptions by single women were technically not allowed in the UK during this era; the machinations by which de la Roche and Clement were able to do this are unknown. The family returned to Toronto for a time in 1934 35, heading back to England again in 1936 before returning to Toronto for good in 1939. She purchased a home at 3590 Bayview Avenue the same year, eventually adding two wings to what would become a 17 room mansion. The film "lend(s) credence to the theory that its subject was a closeted lesbian", although several people in the film who knew de la Roche and Clement, including their adopted daughter Esmée, state on camera that they believe the relationship between the two was close but ultimately platonic.
Өлім және мұра
Де ла Рош 1961 жылдың 12 шілдесінде қайтыс болды. (Бенарес және Жална – бұл екі қала да Үндістан қалаларының атаулары.) Қазір оны Миссиссауга мұражайлары сақтап тұрады. Жақын жердегі саябақ пен бастауыш мектеп серияның құрметіне Whiteoaks деп аталды. Аймақтағы көшелерге "Мазо Крессент", "Жална даңғылы", "Рош Корт" және "Уайтокс даңғылы" деген атаулар берілді. Оның Торонто қаласындағы, 3590 Bayview Avenue мекенжайындағы үйін 1978 жылы Онтарио зороастрий қоғамы сатып алып, қазірге дейін қоғамның орталықтарының бірі ретінде пайдаланып келеді (2021 жылдың ақпан айына дейін). Бұл үй Торонто қаласының мұралық мүлігі тізімінде тұр. 1990 жылы де ла Роштің туған жері – Онтариодағы Ньюмаркеттегі француз тіліндегі мемлекеттік мектепке оның есімі берілді. Оның есімінің дұрыс айтылуы туралы сұраққа жауап берген хатшысы The Literary Digest журналына былай деді: "Оның христиандық есімі 'мей'зо' деп айтылады, ал 'Рош' – 'рош' деп, Фош атымен рифтеу үшін айтылады."
De la Roche died on July 12, 1961. (Benares and Jalna are in fact both names of Indian cities.) It is now maintained by the Museums of Mississauga. A nearby park is named Whiteoaks in honour of the series, as is a nearby elementary school. Streets in the area also bear names such as "Mazo Crescent," "Jalna Avenue," "Roche Court," and "Whiteoaks Avenue." Her house at 3590 Bayview Avenue in Toronto, Ontario was bought by The Zoroastrian Society of Ontario in 1978 and continues to serve as the society's community centre (as of February 2021). It is listed as a City of Toronto Heritage Property. In 1990, a French immersion public school in de la Roche's birthplace of Newmarket, Ontario was named in her honour. Responding to an enquiry on the pronunciation of her name, her secretary told The Literary Digest: "Her Christian name is pronounced may'zo, and Roche is pronounced rosh, to rhyme with Foch."
Романдар
Келесі кестеде Мазо де ла Рош романдары хронологиялық тәртіппен немесе атау бойынша, баспагер бойынша немесе серия бойынша әліппелік тәртіппен орналасуы мүмкін. Жыл Атауы Баспагер Сериясы (Тәртібі) Ескермелер1922 Таңның барлаушылары Knopf 1923 Иелік Macmillan 1973 ж. C. Chivers қайта басылды. 1926 Ғажайапы Macmillan 1961 ж. Desmond Pacey кіріспесімен, McClelland and Stewart қайта басылды. 1927 Жална Little, Brown Жална 7 1929 Жалнаның ақ емендері Little, Brown Жална 8 Сондай-ақ 1929 ж. Macmillan баспасында «Ақ емендер» деген атпен жарияланды; 1930 Иттің суреті Little, Brown Автордың сүйікті шотланд терьерін мәңгі есте қалдырады. 1932 Финчтің бақыты Little, Brown Жална 9 1932 Көкпар Little, Brown 1932 Жаңа қанаттардың күркіреуі Little, Brown 1933 Жалнаның иесі Little, Brown Жална 10 1934 Норман мұнарасының жанында Little, Brown 1935 Жас Ренни Little, Brown Жална 4 1936 Ақ емендер жинағы Little, Brown Жална 11 1937 Өте кішкентай үй Little, Brown 1938 Адамның өсуі Little, Brown 1940 Ақ емендер мұрасы Little, Brown Жална 5 1941 Уэйкфилд бағыты Little, Brown Жална 12 1942 Екі көшет Macmillan 1944 Жалнаның құрылысы Little, Brown Жална 1 1946 Жалнаға оралу Little, Brown Жална 13 1949 Мэри Уэйкфилд Little, Brown Жална 3 1951 Реннидің қызы Little, Brown Жална 14 1953 Ақ емендер бауырлары Little, Brown Жална 6 1954 Жалнадағы өзгермелі желдер Little, Brown Жална 15 1955 Ламберт әні Macmillan Жастарға арналған 1958 Жалнадағы 100 жылдық мерейтой Little, Brown Жална 16 1958 Билл және Ку Macmillan Жастарға арналған 1960 Жална таңы Little, Brown Жална 2
+ The following table can be sorted to show Mazo de la Roche's novels in chronological order,or arranged alphabetically by title, by publisher, or by series. Year Title Publisher Series (Order) Notes1922Explorers of the DawnKnopf1923PossessionMacmillanReprinted, C. Chivers, 1973.1926DelightMacmillanReprinted with introduction by Desmond Pacey, McClelland and Stewart, 19611927JalnaLittle, BrownJalna71929 Whiteoaks of JalnaLittle, BrownJalna8Also published as Whiteoaks, Macmillan, 1929; 1930 Portrait of a DogLittle, BrownImmortalizes the author's beloved Scottish Terrier1932 Finch's FortuneLittle, BrownJalna91932 Lark AscendingLittle, Brown1932 The Thunder of the New WingsLittle, Brown1933 The Master of JalnaLittle, BrownJalna101934 Beside a Norman TowerLittle, Brown1935Young RennyLittle, BrownJalna41936 Whiteoak HarvestLittle, BrownJalna111937 The Very Little HouseLittle, Brown1938 Growth of a ManLittle, Brown1940 Whiteoak HeritageLittle, BrownJalna51941 Wakefield's CourseLittle, BrownJalna121942 The Two SaplingsMacmillan1944 Building of JalnaLittle, BrownJalna11946 Return to JalnaLittle, BrownJalna131949 Mary WakefieldLittle, BrownJalna31951 Renny's DaughterLittle, BrownJalna141953 Whiteoak BrothersLittle, BrownJalna61954 Variable Winds at JalnaLittle, BrownJalna151955 The Song of LambertMacmillanJuvenile1958 Centenary at JalnaLittle, BrownJalna161958 Bill and CooMacmillanJuvenile1960 Morning at JalnaLittle, BrownJalna2
Пьесалары
Low Life: A Comedy in One Act (алғаш рет 1925 жылдың 14 мамырында Торонтодағы (Онтарио штаты, Тринити Мемориал залында) қойылды), Макмиллан, 1925. Come True (алғаш рет 1927 жылдың 16 мамырында Торонтодағы Тринити Мемориал залында қойылды), Макмиллан, 1927. The Return of the Emigrant (алғаш рет 1928 жылдың 12 наурызында Торонтодағы Тринити Мемориал залында қойылды). Low Life and Other Plays жинағында жарияланды (Low Life, Come True және The Return of the Emigrant), Литтл, Браун, 1929. (Нэнси Прайспен бірге) Whiteoaks: пьеса (Жалнаның Уайтоксінен бейімделген; алғаш рет 1936 жылдың 13 сәуірінде Лондон, Англиядағы Адельфидегі Кішкентай театрда қойылды; 1938 жылы Бродвейде қойылды), Макмиллан, 1936. "Жалнаның иесі" (Mistress of Jalna) - алғаш рет 1951 жылдың 12 қарашасында Бромлиде, Кент, Англиядағы Нью-Театрда қойылды.
Low Life: A Comedy in One Act (first produced as Low Life in Toronto, Ontario, at Trinity Memorial Hall, May 14, 1925), Macmillan, 1925. Come True (first produced in Toronto at Trinity Memorial Hall, May 16, 1927), Macmillan, 1927. The Return of the Emigrant (first produced in Toronto at Trinity Memorial Hall, March 12, 1928.) Collected in Low Life and Other Plays (contains Low Life, Come True, and The Return of the Emigrant), Little, Brown, 1929. (With Nancy Price) Whiteoaks: A Play (adapted from Whiteoaks of Jalna; first produced in London, England, at Little Theatre in the Adelphi, April 13, 1936; produced on Broadway, 1938), Macmillan, 1936. Mistress of Jalna, first produced in Bromley, Kent, England, at New Theatre, November 12, 1951.
Қысқа әңгімелер жинағы
Құдайға бағышталған бұқа және жануарлар туралы басқа да әңгімелер, "Литл, Браун", 1939 жыл. Үйдегі бала және басқа да әңгімелер, "Литтл, Браун", 1952 жыл. Мазо де ла Роштің таңдалған әңгімелері, Дуглас Деймонд құрастырып, кіріспе жазған, Оттава университетінің баспасы, 1979 жыл.
The Sacred Bullock and Other Stories of Animals, Little, Brown, 1939. A Boy in the House, and Other Stories, Little, Brown, 1952. Selected Stories of Mazo de la Roche, edited and introduced by Douglas Daymond, University of Ottawa Press, 1979.
Шығармашылық емес
Квебек: Тарихи теңіз порты (беймәлім әдебиет), Даблдей, 1944. Өзгерістерді шақыру: Автобиография, Литтл, Браун, 1957. (Алғы сөз авторы) Джордж Ф. Нельсон, редактор, Солтүстік жарық: Канадалық авторлардың таңдамал туындыларының жаңа жинағы, Doubleday, 1960.
Quebec: Historic Seaport (non fiction), Doubleday, 1944. Ringing the Changes: An Autobiography, Little, Brown, 1957. (Author of introduction) George F. Nelson, editor, Northern Lights: A New Collection of Distinguished Writing by Canadian Authors, Doubleday, 1960. , .