Кіріспе

Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Ямба қаласы теңіз көбігі деп аталатын табиғи құбылысты бастан өткергені мәлім.

Тарих

Ягль және Бунджалунг халқы Ямба, Илука және Маклин маңындағы жағалау аймақтарының дәстүрлі қамқоршылары болып табылады. Қазіргі Ягль халқының ата-бабалары Кларенс өзенінің сағасында мекен еткен және Гумбайнггирр тіліне жақын Яйгирр тілінде сөйлеген. Яйгирр халқының тұрақты елді мекендері мен дамыған материалдық мәдениеті болғандығының куәліктері бар. Мэтью Флиндерс (1799) жел мен жаңбырдан қорғау үшін дөңгелек кіреберісі бар үлкен қабық үйлерді сипаттаған. Сол сияқты капитан Перри (1839) сапасы жоғары каноэлерді сипаттаған. (Элеонор Максуанның "Ямба және Илука тарихы" еңбегін қараңыз).

1799 жылы Мэтью Флиндерс қазіргі Ямбаның оңтүстік жартасына қонды. Ол Сиднейден жаңа Едемді табу үшін жіберілген еді, бірақ қазіргі Пайлот-Хед деп аталатын тік жардың үстінен қарағанда, ол алабақанды сағаны қауіпті деп санап, одан әрі зерттеуге лайық емес деп шешіп, келіп кетті. 1830 жылдары ағаш өңдеу жұмыстары басталды. 1861 жылы қала жоспары жасалды, ал 1862 жылдың қазан айына қарай Кларенс өзенінің бас жағасындағы пошта кеңсесінің құрылысы аяқталды. 1885 жылы бастапқыда Шоал-Бей деп аталған, ол шамамен 340 тұрғыны бар Ямба деп қайта аталды. 1908 жылы Ямба серфинг клубы құрылды, ол әлемдегі ең көне серфинг клубтарының бірі. Ямба 1930 жылдары, жақын жердегі Графтонға теміржол келгеннен кейін туристік орын ретінде дамуға бастады. 1958 жылы басты жол жабылып, қонақүйлер мотельдер мен демалысқа арналған пәтерлерге алмастырылды, соның арқасында келушілер енді қайықтар мен паромдардың орнына көпірлерді пайдалана алады. Балық және устрица шаруашылығы 1880 жылдары құрылды, ал креветка аулау 1940 жылдары басталды. 1978 жылы қант қамысын ору процесі толық механикаландырылғаннан кейін, аймақтағы негізгі егін шаруашылығы – қант қамысы егісі болып табылады. Графтон мен Сидней арасында жүретін өзен кемелері мен бу кемелері 1970 жылдардан бастап теміржол және жақсырақ жолдармен біртіндеп алмастырылды.

Этимология

Ямбаның мағынасына қатысты екі теория бар, біреуі – бұл жергілікті аборигендер сөзінің «мүйіс» деген мағынасы. Алайда, Дж. С. Райан, Р. Л. Доусонның Кларенс аборигендерінің ертедегі естеліктері мен жазбаларына сүйене отырып, ең ықтимал шығу тегі – абориген сөзі yumbah, яғни адам қолының көлеміндегі, тастарға жабысатын, дәмді моллюск, ұлуға ұқсас нәрсе деген мағынасы бар деп санайды.

Ямба порты

2011 жылдың 1 желтоқсанынан бастап Ямба портын Сидней порт корпорациясы басқарып келді, ол 2014 жылдың 1 шілдесінде Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Порттық басқармасына айналды, бұл Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметіне тиесілі корпорация. Порттан экспортталатын басты тауар – ағаш өнімдері. Ямбадан Лорд-Хоу аралына, Норфолк аралына және Жаңа Зеландияға жүк тасымалдау жүзеге асырылады. 2012 жылдың 30 маусымында аяқталған жыл ішінде порт шамамен жүк пен ұзындығына дейін жететін кемелерді қабылдады. Порттың қайырынан өзге, Ямбада жеке меншіктегі құламалар мен жөндеу кемежайлары бар.

Нгару ауылы

Нгару ауылы – Ямба қаласының жағасындағы ежелгі халықтың қауымдастығы.

Қоршаған орта

Ямбаны Юрайгир ұлттық паркі, Кларенс өзені, Тынық мұхиты және ауылдық жерлер қоршап тұрады. Қала Баллина, Лисмор және Графтон қалаларына жақын орналасқан. Ямба Байрон шығанағына бір жарым сағат, Кофс-Харборға екі сағат, Голд-Костқа үш сағат, ал Брисбенге төрт сағаттық жерде орналасқан. Сиднейден екі сағаттық ұшумен де баруға болады.

Жағажайлар

Ямбада 2464 пошталық кодындағы он бір жағажай бар: Уайтинг, Тернерс, Ямба (басты), Конвент/Маккиттрикс, Пиппи, Флат-Рок (Барри Пойнт) және Барри (жергілікті жерде «Дэмп Бич» деп аталады). Солтүстікке қарай орналасқан жағажайлар: Вуди Хед, Илука Блафф, Бэк Бич (Илука), ал оңтүстікке қарай Грин Пойнт, Спуки, Ангури шығанағы, Ангури Пойнт, Бэк Бич (Ангури), Шелли, Үңгірлер және Плумбаго.

Климат

Ямбаның ылғалды субтропиктік климаты бар (Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Cfa). Жауын-шашын мөлшері көп болғанына қарамастан, қалада жылына 131,2 күн ашық күндер тіркеледі.

Мәдениет

Қала тыныш өмір салтына ие, екі пабқа және екі клубқа, «Пасифик» қонақ үйіне және «Ямба Шоурс» тавернасына, «Ямба гольф және кантри клубы» деп аталатын гольф клубына және боулинг клубына қол жеткізуге болады, олардың барлығында тұрақты тікелей өнерлеулер өтеді. Ямбада «Ямба Буканеерс» регби клубы және «Ямба Брейкерс» футбол клубы сияқты спорттық және демалыс үйірмелері де бар, сонымен қатар Ямба қауымдық жылытылатын бассейні және Реймонд Лори спорт орталығы, мейрамханалар, жастар жатақханасы, дәмханалар, кафелер, интернет-орталықтар, кинотеатр, бастауыш мектептер, шіркеулер, гольф алаңдары, кітапхана, пошта бөлімі, банктер, боулинг алаңдары және үлкен терең су айлағы бар. Ямба мұражайы Ямба портының тарихи қоғамымен басқарылады және Ямбаның тарихы, порттың құрылуы, серфинг, балық аулау және қант өнеркәсібі туралы көрмелер ұсынады. Мұражайға іргелес Ескі шіркеуде ауысып тұратын тарихи көрмелер мен сурет көрмелері де ұйымдастырылады, ол Ривер-стритте орналасқан. Туристік маусымның ең қызу кезеңі желтоқсан-қаңтар, Пасха, жылдың ортасы және қазан айларында болады. Ямба сондай-ақ «ТLC» (FM 100.3) төменгі Клэренс және айналасының FM қауымдық радиостанциясына үй иесі болып табылады.

Көрікті жерлер

Пиппи жағалауының солтүстік шетінде "Ловерс Пойнт Рок Уолл" орналасқан. Мамырдан қазанға дейін киттердің өтіп бара жатқанын көруге болады. Ямбаның төңірегінде дельфиндер көп, оларды жағадан өте жақын жерде жүзіп, серфингпен айналысып және балық аулаумен бақылап отыруға болады. Басқа да көрікті жерлерге: жезөкшелікке байланысты белгілі Ямба маяғы, Кларенс өзенінің шамдары, Стори Хаус мұражайы, солтүстік жағалаудағы Илукаға қатынайтын паром, Юрайгир және Бунджалунг ұлттық парктері, сондай-ақ Ангуридегі серфинг жағажайы жатады. Әрі қарай, жергілікті мейрамханалар мен кеме саяхаттары да қолжетімді. Балық аулау, серфинг, каякпен жүзу, велосипед тебу және кемпингке шығу – бұл аймақтағы танымал әрекеттер. Форд паркінде әр айдың төртінші жексенбісі күні өтетін Ямба өзенінің базарында жергілікті музыканттар, фермерлердің таза өнімдері, азық-түлік стендтері мен қолөнер бұйымдарын ұсынатын шатырлар орналасқан. Жыл сайын Ямба "Серфинг Колдстрим фестивалін" өткізеді, ол ашық ауадағы қоғамдық сахнаны ұсынады, онда негізінен тамырлық музыка орындалады, ол тұрғындар мен қонақтардың әртүрлі жас топтарына қызығушылық тудырады. Орындаушылар өнерлерін, барабан тарту, билеу, мәдени өнер көрмелерін, тамақ пен көңіл көтеру аттракциондарын ұсынады.

Көлік

Автобустар Ямба қаласынан өтеді. Ең жақын әуежай – Графтон әуежайы (YGFN), ал Ямбадан сырт, Палмерс аралында жеке ұшу-қону жолағы бар. Балама ретінде, Ямбаға солтүстікке қарай 92 шақырым қашықтықта орналасқан Лисмор аймақтық әуежайы да қызмет көрсетеді және күніне бірнеше рейспен Сиднейге қатынайды.