Кіріспе

Намибиядағы жағалау қаласы

Уолвис шығанағы (;) – Намибиядағы қала және оның орналасқан шығанағының атауы. Намибияның екінші ірі қаласы және елдегі ең ірі жағалау қаласы. Қала жердің аумағын қамтиды. Бұл шығанақ табиғи терең су порты мен Пеликан Пойнт құм сілкінісінің қорғауы арқасында теңіз кемелері үшін қауіпті жағдайсыз баспана болып табылады, бұл елдің жағалауындағы ең үлкен табиғи порт. Планктон мен теңіз жануарларына бай болғандықтан, бұл сулар оңтүстік киттерін көптеп тартады, соның салдарынан кит аулаушылар мен балық аулау кемелері келеді. Бірнеше отаршылдар осы стратегиялық портының орналасуын және ресурстарын дамытты. 1485 жылы осы портты еуропалықтар ашқаннан бері, Жақсы Үміт мүйісінен өтетін теңіз жолындағы маңызы әлемдік державалардың назарын аударды. Порттың маңыздылығы және құрлықтағы едәуір оқшаулануы қаланың күрделі саяси тарихын түсіндіреді. Тарихының көп бөлігінде Уолвис шығанағы қазіргі Намибияның қалған бөлігінен бөлек эксклав ретінде басқарылды. Қала Куйсеб өзенінің дельтасында, Козерог тропигінің солтүстігінде орналасқан және Транс-Намиб темір жолының Виндхукқа дейінгі соңғы станциясы мен B2 тас жолында жатыр. Үлкен шығанағы мен құм төбелері бар Уолвис шығанағы Намибиядағы туризмнің маңызды орталығы болып табылады. Көрікті жерлерге гуано жинау өнеркәсібінің орталығы – жасанды Құс аралы, Dune 7 құмды дөңгелегі, тұз өндіріс орны, көптеген түрлі құстар және мұражай жатады. Намибия жоғары лигасының екі клубының үйі – Куисебмунд стадионы да қалада орналасқан. Лангстранд жағажай курорты солтүстікке қарай бірнеше шақырым қашықтықта жатыр. Уолвис шығанағының экспорттық өңдеу аймағы жергілікті экономиканың маңызды бөлігі болып табылады.

Этимология

Голландтықтар оны Валвиш-Бей, ал ағылшындар - Уэйл-Бей деп атады. Ресми түрде қосылғанда ол Валфиш-Бей деп аталды, кейін Валвиш-Бей, ал соңында Валвис-Бей деп өзгертілді. Оны Уолвич шығанағы немесе Уолвиш шығанағы деп те атаған. Осы аймақтағы херэро халқы оны Эзоронгондо деп атады.

Тарих

Португалдық теңізші Диого Као 1485 жылы шығанақтың солтүстігіндегі Кейп-Кросқа жетті. Одан кейін Бартоломеу Диаш өзінің флагмандық кемесі «Сан-Кристованды» 1487 жылдың 8 желтоқсанында қазіргі Вальвис-Бейге тікелей орналастырып, Жақсы Үміт мүйізі арқылы Шығысқа теңіз жолын табу мақсатындағы экспедициясын жүргізді. Ол шығанақты «О Голфо де Санта-Мария да Консейсао» деп атады. Дегенмен, португалдар Вальвис-Бейге ресми түрде иелік ету туралы талап қоймады. Вальвис-Бей 18 ғасырдың соңында Голландиялық Шығыс Индия компаниясы тарапынан Кейптаун мен Нидерланды арасындағы теңіз саяхаты үшін тоқтау орны ретінде құрылды. Жыл бойы тұрақты қоныс салуға тырысылмады және 19 ғасырдың соңына дейін бұл жерде коммерциялық даму өте шектеулі болды. Осы уақытта Кейп колониясы британдықтардың билігіне көшті және Африка үшін күресте британдықтар Вальвис-Бейді өздеріне қаратуға талап етті. Олар 1878 жылы жасалған бастапқы қадамдардан кейін, 1884 жылы Кейп колониясына территорияны, соның ішінде Пингвин аралдарын аннексиялауды аяқтауға рұқсат берді. 1910 жылы Вальвис-Бей, Кейп колониясының бір бөлігі ретінде, жаңа құрылған Оңтүстік Африка Одағының құрамына кірді. Кейіннен Германиямен эксклавтың шекараларына қатысты дау туындады, ол 1911 жылы шешілді, Вальвис-Бейге 434 шаршы миль (1124 км²) аумақ бөлінді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Оңтүстік-Батыс Африка кампаниясы кезінде неміс әскерлері бұл аймақты басып алды, бірақ Оңтүстік Африканың Одақтық қорғаныс күштері (UDF) 1915 жылы немістерді ығыстырып шықты. Содан кейін Вальвис-Бей Оңтүстік-Батыс Африкадағы жаңа әскери үкімшілік режиміне тез енгізілді. Кейіннен Ұлттар Лигасы Оңтүстік Африкаға Оңтүстік-Батыс Африканы басқару үшін («C» класындағы мандат) беруге келісім берді. 1921 жылы Оңтүстік-Батыс Африкада азаматтық билік қайта орнатылды және Вальвис-Бейдің басқаруы 1922 жылғы Оңтүстік-Батыс Африка істері туралы заңға сәйкес Оңтүстік-Батыс Африкаға берілді. Аумақ ешқашан Германияның Оңтүстік-Батыс Африкасының бөлігі болмағанмен, заңда былай делінген: «Жақсы Үміт мүйізінің бір бөлігін құрайтын Вальвис-Бей порты мен қонысы сот және әкімшілік мақсаттар үшін Оңтүстік-Батыс Африканың мандаттық аумағының бөлігі ретінде қарастырылады». 1971 жылы 14 желтоқсанда Намибияның келісімшарт бойынша жұмыс істейтін жұмысшыларының ереуілі Уиндхукте басталғаннан кейін Вальвис-Бейде басталды. Ереуілдің мақсаты – келісімшарттық еңбек жүйесін жою, апартеидке қарсы күресу және Намибияның тәуелсіздігін ілгерілету. 1977 жылы Оңтүстік-Батыс Африкаға бақылауды бас тартуға халықаралық қысым күшейгеннен кейін Оңтүстік Африка заңды жойды, бірақ Вальвис-Бейге бақылауды Кейп провинциясына қайтарды, осылайша оны эксклавқа айналдырды. 1980 жылдан бастап ол 1982 жылы жеке сайлау округіне айналғанға дейін Кейптаундағы Грин-Пойнт сайлау округінің бөлігі ретінде провинциялық кеңесте де, Ассамблея палатасында да өкілдік етті. Осыған жауап ретінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі 432 (1978) қарарын қабылдады, онда «Намибияның аумақтық тұтастығы мен бірлігі Вальвис-Бейді оның аумағына қайта қосу арқылы қамтамасыз етуі керек» деп жарияланды. 1990 жылы Оңтүстік-Батыс Африка Намибия ретінде тәуелсіздік алды, бірақ Вальвис-Бей Оңтүстік Африканың егемендігінде қалды, Оңтүстік Африка әскерлерінің санын арттырды. Дегенмен, 1992 жылы екі ел Вальвис-Бей мен құрлықтан тыс аралдар үшін уақытша бірлескен әкімшілік органды құру туралы келісімге келді. Органға бұрынғы Намибия кабинетінің хатшысы болған Нанголо Мбумба және БҰҰ-дағы Оңтүстік Африканың бұрынғы елшісі Карл фон Хиршберг басшылық етті. 1993 жылдың тамызында, апартеидтің аяқталуына дейін, Оңтүстік Африкадағы Көппартиялық келіссөздер форумы «Вальвис-Бейді және құрлықтан тыс аралдарды Намибияға қайта қосуды» талап ететін резолюция қабылдады. Сол жылы Оңтүстік Африка Парламенті Вальвис-Бейді Намибияға беру туралы заңды қабылдады. Екі ел арасындағы келісімге қол қойылғаннан кейін Оңтүстік Африка 1994 жылдың 1 наурызында Вальвис-Бей мен Пингвин аралдарының егемендігін Намибияға ресми түрде тапсырды.

Қала маңы

Оңтүстік Африка басқаруының нәтижесінде Уолвис-Бей бөлінген қала ретінде дамыды. Куйсебмонд ауданында қара нәсілділер, Нарравильде аралас нәсілділер, ал қала орталығында ақ нәсілділер тұрды.

Туризм

Туризм қала экономикасына күшті әсер ете бастады, халықаралық туристер әуежай мен порты арқылы келіп тұрады. Жыл сайын портына бірнеше круиздік лайнерлер тоқтайды. Шағын және ірі туроператорлар ұйымдастырған көптеген туристік шаралардың арқасында қала танымал туристік орынға айналды. Қонақжай орналасу орындары бағасы мен стилі жағынан әртүрлі, кез келген адамға қолайлы.

Балық аулау

Уолвис-Бейде Хангана теңіз өнімдері, Каролина балық шаруашылығы, Бенгелла балық шаруашылығы, Кадилу балық шаруашылығы, Этоша балық шаруашылығы, Куисеб балық шаруашылығы, Көк мұхит өнімдері, Бенгелла теңіз өнімдері, Консорциум балық шаруашылығы, Таланам балық өңдеуші сияқты әртүрлі балық шаруашылығы компаниялары бар. Бұл компаниялар шнук, макрель, анчоус, ақ штанбра, кабельжу, кингклип, мерген, сор, тунец және сардина сияқты түрлі балық түрлерін аулайды. Hangana Seafood балық және балық өнімдерін өңдеумен және экспорттаумен айналысады. Осылайша, балық шаруашылығы Уолвис-Бейдің экономикасының маңызды бөлігін құрайды. 2018 жылдың мамыр айында Намибияның Ұлттық балық шаруашылығы корпорациясының (Fishcor) өкілі 530 миллион намибиялық долларлық жаңа құрлықтағы өңдеу зауыты 2018 жылдың қыркүйегіне дейін пайдалануға берілетінін растады. Зауыт толыққаннан кейін 700 адамды жұмысқа орналастыру жоспарланған, олардың 70% әйелдер болады. Бұл зауыт Сахара асты Африкадағы пелагикалық өңдеудің ең ірі зауыты болып, жылына шамамен 80 000 тонна балық өңдейді.

Өңдеу

2018 жылдың наурыз айында Намибия үкіметі француздық Groupe PSA компаниясымен бірлесіп, Уолвис-Бейде Opel және Peugeot көліктерін құрастыруға бағытталған бірлескен кәсіпорын құру туралы инвестициялық келісімге қол қойды. 190 миллион намибий доллары көлеміндегі жоба 2018 жылы басталуы жоспарланған, ал 2020 жылға қарай жылына 5000 бірлікке дейін өндіру көлемін жетеді деп күтілуде, бұл көрсеткіш ОАР елдерінің нарық сұранысымен шартталған. Дегенмен, Peugeot Оңтүстік Африкамен импорттық тарифтерге байланысты туындаған дауларға байланысты зауытты жабумен қауіптендірді. Уолвис-Бей тұзы теңіз суын күнмен буландыру арқылы жылына шамамен 1 миллион тонна тұз өндіреді. Тұздың басым бөлігі өнеркәсіптік қолданысқа арналған, бірақ компания "Cerebos" таңбасымен ас тұзын да шығарады.

Көлік

Уолвис-Бей Оңтүстік Африка аймағының маңызды логистикалық порты болып табылады, Намибияның қалған бөлігіне, Замбияға, Демократиялық Конго Республикасына және Ботсванаға жүк импорттау және экспорттауға қажетті порттық жабдықтарды ұсынады. 2000 жылы Уолвис-Бей дәлізінің тобы (WBCG) құрылғаннан бері, порт арқылы тасымалданатын жүк көлемі жылына 30 000 контейнерден 2016 жылы 370 000 контейнерге дейін өсті. 2017 жылдан бастап, порт 2019 жылға қарай жылына 1 миллион контейнерді тасымалдауға қабілеттілігін арттыру мақсатында жаңартылуда. Оңтүстік Африканың Дурбан портындағы бюрократиялық және логистикалық мәселелер трафикті Уолвис-Бей портына бағыттатты. Уолвис-Бей арқылы құрлықпен тасымалданатын жүктің 95 пайызы жүк көлігімен жүзеге асырылады. Уолвис-Бей дәлізінің тобы Намибияда импорттық-экспорттық бизнес мүмкіндіктерін ұлғайтуға дайындық жүргізуде. Намибияның Ұлттық даму жоспары 2019 жылға дейін Уолвис-Бей портын кеңейту бағдарламасын аяқтауды көздеп отыр. Порттың географиялық орналасуының арқасында, билік теңізге шығу мүмкіндігі жоқ Оңтүстік Африка даму қауымдастығы (SADC) елдеріне маңызды логистикалық орталық қызметін ұсынуды жоспарлап отыр. Африка елдері арасындағы сауда қатынастарын нығайту және жақсарту мақсатында, «Нампорт» (Намибия портының басқарушы компаниясы) 2019 жылдың сәуір айында Дакар портымен (Сенегал) бес жылдық өзара түсіністік туралы меморандумға (Memorandum of Understanding - MoU) қол қойды. Уолвис-Бей халықаралық әуежайы қала тұрғындарына, сондай-ақ көршілес қалалар мен ауылдарға коммерциялық рейстер ұсынады. Airlink компаниясы Оңтүстік Африка мен Уолвис-Бей арасында рейстерді жүзеге асырады. 2019 жылдың тамызында теңізден қайып алынған 40 акрлық алаңда жаңа контейнерлік терминал ашылды. Терминал мемлекеттік China Harbour Engineering Company компаниясымен, Намибия үкіметі мен Африка даму банкінің қаражатымен 4,2 миллиард ранд көлемінде салынды. Бұл порттың сыйымдылығын жылына 350 000 контейнерден 750 000 контейнерге дейін арттырады. Терминалда круиздік кемелерді қабылдауға арналған арнайы тұрақтар да бар.

Білім

Уолвис-Бейде бірқатар мемлекеттік (үкіметтік), жартылай мемлекеттік және жекеменшік мектептер бар. Олардың ішінде Duneside орта мектебі, Duinesig бастауыш мектебі, Уолвис-Бейдегі халықаралық мектеп, The Dolphin Schools, Alexanders жеке мектебі, Kuisebmond орта мектебі, Уолвис-Бей жеке мектебі және тағы да басқалары бар. Кішкентай балаларға арналған бірнеше балабақшалар жұмыс істейді. Намибия теңіз және балық шаруашылығы институты (NAMFI) қаладағы жоғары білім беру мекемесі болып табылады. Халықаралық Менеджмент Университетінің (IUM), Welwitchia денсаулық сақтау оқу орталығының және Monitronics Success College-тің Уолвис-Бейде филиалдары бар.

Саясат

Уолвис-Бей қаласын он орындық муниципалдық кеңес басқарады.

Сайлау нәтижелері

2015 жылғы жергілікті билік сайлауында SWAPO партиясы сегіз орын (5 818 дауыс) жеңіп алды. Бір орынды Демократиялық Турнхолл Альянсы (ДТА, 565 дауыс) және Біріккен Демократиялық Фронт (UDF, 433 дауыс) иеленді. 2020 жылғы жергілікті билік сайлауында 2020 жылдың тамызында құрылған оппозициялық партия – "Тәуелсіз патриоттарлар өзгерісі" (IPC) жеңіске жетті. IPC 5 043 дауыс жинап, төрт орын алды. SWAPO екінші орынды иеленді, 3 348 дауыс жинап, үш орынға қол жеткізді. Жерсіз халқының қозғалысы (ЖҚХ, 2018 жылы тіркелген жаңа партия, 1 207 дауыс), 945 дауыспен Walvis Bay жергілікті тұрғындарының бірлестігі және 658 дауыспен Халықтық демократиялық қозғалыс (PDM, ДТА-ның жаңа атауы) бір орыннан ие болды.

Спорт

Уолвис-Бей ашық кеңістіктерге, көркем табиғатқа және бірегей теңіз және өсімдіктер әлеміне ие. Бұл орын сыртқы белсенді өмір салтына өте қолайлы, мысалы, құммен сырғанау, кайтинг, серфинг, жүзу, балық аулау, яхтинг, гольф және басқа да жабық және ашық спорт түрлері дамыған. Мұнда Уолвис-Бей лагунасы мен су спорты, Куйсеб өзенінің дельтасы және адамдар жүзу мен балық аулауды ұнататын жағажай бар. Құм тілі жақын жердегі судың күшті желде де тегіс болуына мүмкіндік береді, бұл Vestas Sailrocket сияқты рекордтарды жаңаруға тырысатын кемелер үшін өте ыңғайлы. Құм тілінің мұхит жағында халықаралық серфинг медиасында "Скелет шығанағы" деп белгілі әлемдік деңгейдегі серфинг орны орналасқан. Қалада Намибия Жоғарғы лигасының құрамында өнер көрсететін Eleven Arrows F. C. және Blue Waters F. C. футбол клубтары мен Sparta Cricket Club Ground стадионы бар.

Ғибадат орындары

Ғибадат орындарының ішінде, басым бөлігі христиан шіркеулері мен ғибадатханалары: Намибиядағы евангелистік лютеран шіркеуі (Лютерандық әлемдік федерациясы), Намибия Республикасындағы евангелистік лютеран шіркеуі (Лютерандық әлемдік федерациясы), Намибияның баптистік конвенциясы (Баптистік әлемдік одағы), Құдайдың жиналысы, Католик шіркеуі. Бұдан өзге, Мондесадағы Сент-Рафаэль англикан шіркеуі, Нампортқа жақын Сент-Мэтьюс англикан шіркеуі, сондай-ақ Нампорттағы теңізшілер миссиясы да бар. Мұсылман мешіті де кездеседі.