Кіріспе

Christ Church Cathedral – Канаданың Онтарио провинциясының Оттава қаласындағы Англикан соборы. Шіркеу қаланың орталық бөлігінің солтүстік-батыс жағында, 414 Sparks Street мекенжайында, Sparks Street-тің батыс соңында, Оттава өзеніне қарай төңкерілген төбеде орналасқан.

Басталуы

Филемон Райт Массачусетс штатының Вобурн қаласында дүниеге келді. 1800 жылы Канадаға келген ол Оттава өзенімен жол тартты, орналасуға жарамды жер іздеді. Соңында Шаудиер сарқырамасына жетіп, өзеннің солтүстік жағындағы жердің жағдайына риза болды және сол жерде қоныстануға шешім қабылдады. Кейін Райтстаун елді мекені гүлденіп, ауылға, содан кейін Халл қаласына, ал ақырында Гатино қаласына айналды. 1812 жылғы соғыстан кейін Март округі зейнеткер әскери шенеуніктер мен сарбаздарға бөлінді. Ол өзеннің оңтүстік жағында орналасқан еді. 1824 жылы Николас Спаркс сол кездегі Халл қаласынан өзенді кесіп өтіп, оңтүстік жағалаудағы биік жартастардағы тығыз орманнан өзіне үй салды. Осылайша ол кейін Байтаун, ал одан кейін Оттава қаласының тұңғыш азаматы атанды. Полковник Джон Бай және Корольдік инженерлер екі жылдан кейін Ридо каналын салу үшін келді, ол Оттава өзенін Онтарио көлімен байланыстырды.

Ертедегі шіркеу

1824 жылы канадалық, Ұлыбританияның лоялистік қозғалысының ұлы Амос Ансли Англиядан Халл қаласына келді. Жақсы хабарды тарату қоғамы тарапынан жіберілген ол Март қалашығын, ал кейінірек Байтаунды қамтуға міндетті болды. Халл қаласындағы мектепте қызметтер өткізілді, бірақ ол өте кішкентай және қолайсыз болып шықты. Филемон Райттың жомарттығының арқасында кішкентай тас шіркеу салынды және 1826 жылдың 1 қазанында ашылды. Халлдағы өзінің бас кеңсесінен Ансли пастор Оттава өзенінің жағасында орналасқан он төрт қалашықтың шіркеу тұрғындарына қызмет етті. 1827 жылға қарай ол Төменгі Канадада (Квебек) және Жоғарғы Канадада (Онтарио) он бір уағыз орталығына қызмет етіп, көптеген жерлерге су арқылы, қабық қайықтармен сапар шекті.

Шақыру

1828 жылы Квебек епискобы, өте құрметті Чарльз Джеймс Стюарт Байтаунға сапар жасады. Сол жылдың өзінде, құрметті Джон Страхан, архиекон және кейіннен Торонтоның бірінші епискобы да Байтаунға келді. Осы екі дін қызметкерінің күнделіктерінде Байтаунның пресвитериандары, римдік католиктері және методистері өздеріне тән шағын, бірақ маңызды ғибадат орындарына ие екендігі жазылған; бірақ Англия шіркеуінің дін өкілдерінде мұндай орындар болмаған, "бірақ миссионердің назарына лайық еді". Архиекон Страхан мен Жоғарғы Канаданың вице-губернаторы полковник Байдың үйіне барды, ол қазіргі Майордың төбелі деп аталатын саябақта орналасқан. Олар онда канал құрылысын қаржыландыру мәселелерін және Байтаундағы көптеген протестанттарға ғибадат орнының қажеттігін талқылады. Кейін, 1828 жылдың 6 қазанында доктор Страхан ұсынылып отырған шіркеу құрылысына арналған жазылым тізімін жасауға үлкерді. Бірақ 1832 жылдың басында ғана Байтаунда өткен жиналыста Николас Спаркс шіркеу үшін жер сыйлағаны туралы хабарланды. Ол бұған дейін Сент-Эндрюс пресвитериан шіркеуі мен методист шіркеуінің құрылысына да жер берген болатын. Алғашқы шіркеу ғимаратының ұзындығы 50 фут, ені 30 фут болуы тиіс болды, ішкі қабырға биіктігі қабырғаның жоғарғы бөлігіне дейін 20 футқа жететін еді, ал шіркеудің батыс жағында мұнара салынуы жоспарланған.

Ескі шіркеу

1832 жылы ресми түрде құрылғанмен, қауым 1833 жылы ғана ресми түрде ұйымдастырылды. Бұл жерді 1832 жылы Николас Спаркс сыйға тартқан. Байтаундағы Христиан шіркеуіндегі алғашқы қызмет 1833 жылы 21 шілдеде өтті. Келесі екі жылда сыйлықтар мен уәделердің азаюына байланысты, шіркеушілер уақытша дөңгелек тақтайлардан жасалған орындықтарда отырды, ал қабырғалар мен төбелер бірнеше жыл бойы аяқталмады. Қыста шіркеуді жабуға тура келді, себебі жеткілікті жылу үшін екі пеш қажет болды, бірақ тек біреуі ғана қол жетімді болды. Көптеген тілектерге қарамастан, қаржы қарастырылмады, және шіркеу 1835 жылға дейін өз меншігіне ие бола алмады. 1841 жылы Байтаун халқының жылдам өсуіне байланысты, шіркеудің өсіп келе жатқан қауымның қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткіліксіз екені анықталды. Кеңейту жоспары ұсынылды, ал Николас Спаркс кеңейту үшін қажетті қосымша жерді берді. 1841 жылдың 12 шілдесінде негізгі тас қаланды. Алыс-жақын жерлерден қаржы жиналды, және кеңейту жұмыстары 1843 жылдың қазан айына дейін толық аяқталды. Шіркеу қасиетті деп жарияланды және оған Мәсіх шіркеуі деген ат берілді. Келесі ширек ғасыр ішінде үлкен шіркеу құрылысын бастауға бірнеше әрекеттер жасалды. 1860 жылы Томас Фуллер қауым үшін орталық мектеп үйін жобалады, ол 1872 жылы бұзылды. 1861 жылы Александр Каупер Хатчинсон (архитектор) шіркеу ішінде тас қаптамалы ізгілік су шағынының (фонт) жобасын жасады, бірақ шіркеу 1872 жылы бұзылды. 1865 жылы шіркеу ғимаратының батыс жағында пасторлық үй (ректорий) салынып аяқталды.

Жаңа шіркеу

1872 жылдың қаңтар айында көптеген кеңес отырыстары мен комиссиялар жиналысынан кейін, ескі шіркеудің орнына жаңа шіркеу салу туралы шешім қабылданды. Ескі шіркеудегі соңғы қызмет 1872 жылдың 3 наурызында өткізілді, содан кейін бірден бұзу және қайта құру жұмыстары басталды. 1872–1873 жылдары Король Маккорд Арнольди (архитектор) жаңа Христиан шіркеуі соборын ағылшын готика стилінде, Бэй-стрит көшесіне жақын Спаркс көшесіндегі биік жартастарда жобалады. 1872 жылдың 3 шілдесінде негізгі тас қаланды, оның ішіне ақша түрлері мен басқа да артефакттар салынған уақыт капсуласы қойылды. Ғимарат 1873 жылдың 29 қыркүйегінде ресми түрде ашылды және сол күні сағат 11:00-де алғашқы қызмет өтті. Шығыс терезесі Спаркс отбасының мүшелеріне арналған. 1880 жылы Уолтер Честертон (архитектор) жаңа мінберді жобалады. Альфред Артур Кокс (архитектор) 1902–1903 жылдары жаңа жексенбілік мектеп пен приход залын жобалады.

Боялған шыны

"Мен мәңгі өмір сүремін" деген сөздермен безендірілген витраждық ескерткіш терезе майор Роберт Дональдсонға, 41-ші Уэльс полкінің бұрынғы офицеріне және оның отбасы мүшелеріне арналған. Майор Дональдсон 1864 жылдың желтоқсан айында қайтыс болды. Кристофер Уоллис 1982 жылы жобалап, орнатқан витраждық мемориалдық батыс терезеде собордың тарихы, Байтаундағы алғашқы француз және ағылшын саяхатшылары және ANIK B спутнигі бейнеленген. Собор жыл сайын маусым айында өткізілетін "Оттаваның ашық есіктері" іс-шарасында архитектуралық тұрғыдан қызықты және тарихи маңызы бар ғимараттардың тізіміне үнемі енгізіледі.

Қазіргі

Қазіргі уақытта Right Reverend Shane A. D. Parker Оттава епископы қызметін атқарады. Very Reverend Elizabeth J. Bretzlaff Оттава соборының деканы және Христос шіркеуі кафедральді соборының ректоры болып қызмет етеді. Reverend Canon Douglas Richards викарий, ал Reverend Canon Hilary Murray канон пастор болып қызмет етеді. Христос шіркеуі кафедральді соборы – әртүрлі бағыттардағы кең ауқымды миссионерлік жұмыстарды жүзеге асыратын алуан түрлі қауымдастық. Бұл сенімді шығармашылық, дәстүрлі және ойға толы жолдармен дамытуға мүмкіндік беретін орын. Собор жиі епархиялық, экуменикалық, дінаралық және мемлекеттік шараларға, соның ішінде премьер-министрлер Джон Дифенбеккер мен Лестер Б. Пирсонның, генерал-губернаторлар Рей Хнатышин, Винсент Масси және Роланд Миченердің мемлекеттік жерлеу рәсімдеріне, сондай-ақ Королева Ана Елизавета мен Эдинбург герцогы Филипптің Канададағы жерлеу рәсімдеріне куә болады. 1970 жылдан бері собор Канаданың Англикандық әскери ординариаты болып табылады және қасиетті орында Канада Құралдарына Англикандық әскери епископының орны бар. Осы қызметте болғандардың есімдері жазылған тақта собордың үстінде орналасқан. Қазіргі әскери епископ – Right Reverend Nigel Shaw.

Музыка

Крайст-Чёрч кафедралық шіркеуі қасиетті музыкадағы шеберлікті дамытуға ықпал етеді және ерекше музыкалық қызметке ие. Еркектер мен ұлдардан құралған кафедралық хор – Канададағы Англикан кафедралық шіркеулеріндегі жалғыз толық ерлер хоры. Олар соңғы жылдары Ұлыбритания мен Францияға гастрольдік сапарлар жасап, Эли, Солсбери, Эдинбург және Сент-Полс кафедральдерінде тұрақты хор ретінде қызмет етті, сондай-ақ Глостер кафедралы және Вестминстер аббаттығында да резиденттік қызмет атқарды. Хор АҚШ-та бірнеше рет сәтті өнер көрсетті, соңғы рет Нью-Йорктегі Сент-Томас шіркеуінде және Вашингтон Ұлттық соборында ән шырқады. Қазіргі таңда хорда 8-15 жас аралығындағы 24 ұл және 14 кәсіби музыкант-ер адам бар. Кафедралық қыздар хоры да Канададағы Англикан кафедралық шіркеулеріндегі өз түріндегі жалғыз ансамбль болып табылады. 2002 жылы құрылғаннан бері хор өз ел ішіндегі діни қызметтерге қатысумен қатар, маңызды қоғамдық және ұлттық шараларда өнер көрсетіп, кең ауқымда гастрольдік сапарлар жасады, оның ішінде екі еуропалық гастроль (2012 және 2016 жылдары) және АҚШ-қа көптеген сапарлар (2010 және 2014 жылдары) ұйымдастырылды. Оның 25 мүшесі Канаданың астаналық аймағынан келген және жасы 8-ден 18-ге дейін. 2018 жылы кафедраль хор құрамына үшінші топты қосты: аралас дауысты ересектер ансамблі. Хорлар апта сайынғы негізгі діни рәсімдерді орындайды, оның ішінде жексенбі күндері сағат 10:30-да хорлық Евхаристия, жексенбі күндері сағат 16:30-да кешкі ән және маңызды мерекелерде ән шырқатады. Тарихы бойында кафедральда Годфри Хьюит, Франсис Макдоннелл және Мэтью Ларкин сияқты көптеген көрнекті шіркеу музыканттары қызмет етті. Джеймс Калкин – музыка директоры, органшы және Кафедралық қыздар хорының директоры. Эндрю МакАнерни – Еркектер мен ұлдар хорының директордың орынбасары және бас дирижері. Николас Уолтерс музыкалық әріптес ретінде қызмет етеді.

Органдар

2009 жылы собор негізгі орган ретінде Rodgers Trillium 958 аспабын сатып алды, себебі Warren/Casavant (1891/1932/1948/1967/1995) органының тиімділігі мен жарамсыздығына қатысты үнемі алаңдаушылықтар туып тұрды. Цифрлық аспапты таңдауға қатысты пікір қақтығыстары болғанымен, аспап өте әмбебап және түрлі тембрлерге ие. 2014 жылы "en chamade" труба тоқтатылысы (Casavant 1997) қайта жаңартылып, қосымша антифоналдық бөлім салынды. Собордың ұзақ мерзімді жоспарында болашақта жаңа құбырлы органға қаражат жинау көзделгенімен, цифрлық орган берік, тиімді және түрлі рециталдық және хор музыкасын орындауға қабілетті екенін дәлелдеді. Сонымен қатар, соборда 4 тоқталысқа ие портативті аспап та бар (Karl Wilhelm, 1972).