1836 ж. Техас революциясы: Сан-Патрисио шайқасы – техастықтар мен мексика армиясы арасындағы шайқас. Матаморос жорығының нәтижесі, Голиад науқанының бастауы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1836 жылы Техас революциясындағы шайқас
1836 battle in the Texas Revolution
Сан-Патрисио шайқасы 1836 жылдың 27 ақпанында Техас революциясы кезінде Техас көтерілісшілері мен Мексика армиясы арасында болды. Бұл шайқас Техас Матаморос экспедициясының нәтижесінде туындады. Шайқас Голиад жорығының басталуын белгіледі, ол Мексиканың Техас шығанағының жағалауын қайтарып алуға жасаған шабуылы болды. Оқиға Сан-Патрисио және оның айналасында өтті. 1835 жылдың соңына қарай барлық мексикалық әскерлер Техастан қуылып шығарылды. Техастағы еріктілер армиясының командирі Фрэнк В. Джонсон және Джеймс Грант Мексиканың Матаморос портына шабуыл жасау үшін еріктілер жинады. 1836 жылдың ақпан айында Джонсон шамамен 40 адаммен бірге экспедицияға дайындалу үшін Сан-Патрисиоға жылқы үйірін алып келді. Джонсон әскерлерінің бір бөлігін қаладан 6 шақырым қашықтықтағы ранчоға жылқыны күзетуге жіберді, ал қалғандары қаладағы үш түрлі орында орналасты. Техас көтерілісшілері білместен, 18 ақпанда мексикалық генерал Хосе де Уреа Матаморостан Техасқа үлкен әскер күшін жеткізді. Олардың мақсаты – жағалау бойында жиналған техас сарбаздарын бейтараптандыру болды. Уреаның әскерлері Джонсонның жылқы үйірінен қалған іздерді оңайлықпен ұстанды. Мексикалық әскерлер 27 ақпанның таңғы сағаттарында Сан-Патрисиода ұйықтап жатқан техастықтарды күтпеген жерден шабуылдады. Он бес минуттық шайқастан кейін, тек алты техастықтан басқа барлығы өлтірілді немесе тұтқынға алынды. Мексикалық әскердің бір сарбазы қаза тапты, ал төртеуі жараланды.
The Battle of San Patricio was fought on February 27, 1836, between Texian rebels and the Mexican army, during the Texas Revolution. The battle occurred as a result of the outgrowth of the Texian Matamoros Expedition. The battle marked the start of the Goliad Campaign, the Mexican offensive to retake the Texas Gulf Coast. It took place in and around San Patricio. By the end of 1835, all Mexican troops had been driven from Texas. Frank W. Johnson, the commander of the volunteer army in Texas, and James Grant gathered volunteers for a planned invasion of the Mexican port town of Matamoros. In February 1836, Johnson and about 40 men led a herd of horses to San Patricio in preparation for the expedition. Johnson assigned some of his troops to a ranch 4 mile (6 km) outside town to guard the horses, while the rest of his men garrisoned in three different locations in town. Unbeknownst to the Texians, on February 18 Mexican General José de Urrea had led a large contingent of troops from Matamoros into Texas. Their goal was to neutralize the Texian soldiers gathered along the coast. Urrea's men easily followed the trail left by Johnson's herd of horses. Mexican soldiers surprised the sleeping Texians in San Patricio in the early hours of February 27. After a fifteen minute battle, all but six Texians had been killed or imprisoned. One Mexican soldier was killed and four injured.
Өмірбаян
Президент Антонио Лопес де Санта-Аннаның кезінде Мексика үкіметі құлдықты және көші-қонды тыйым салды, себебі ол федералистік үлгіден орталықтандырылған үкіметке көшті. Санта-Аннаның жаңа саясаты, соның ішінде 1829 жылы құлдықты тыйым салу, 1830 жылы көші-қонды тыйым салу және 1835 жылдың басында 1824 жылғы Конституцияны күштен шығару, бүкіл елдегі көшпенділерді, құл иелерін және федералистерді көтеріліс жасауға итермеледі. Мексика армиясы Мексиканың ішкі аймағындағы көтерілістерді жылдам басып тастады, Оахака мен Закатекаста жасақтарды қатыгездікпен басып тастады. Мексиканың солтүстік-шығысындағы Коахуила-и-Техас штатында тәртіпсіздіктер жалғасты. АҚШ-пен шекаралас, Техас деп аталатын аймақта негізінен ағылшын тілінде сөйлейтін техастықтар тұрды. Техасқа көшіп келгендер Мексиканың құлдыққа қатысты жаңа тыйымдарына бағынудан бас тартты және Санта-Аннаның құлдарын босатуға жасаған әрекеттерін олардың "мүліктерін ұрлауға бағытталған қарақшылық шабуылдары" деп сипаттады. Қазан айында техастықтар қарулы күшке көтерілді, бұл Техас революциясы деп белгілі болды. Келесі айда техастықтар өздерін Коахуиладан тәуелсіз Мексика штатының бөлігі деп жариялады және құлдыққа рұқсат беретін, құлдықты тыйым салуға кез келген әрекетке тыйым салатын және 1824 жылғы Конституцияның кейбір қағидаларын қамтитын уақытша мемлекеттік үкімет құрды, ол көші-қонға рұқсат берген болатын. Жыл соңына қарай барлық мексикалық әскерлер өлтірілді немесе Техастан қуылды. Мексикадағы жетекші федералистер Мексиканың ірі порты Матаморос қаласындағы мексикалық әскерлеріне шабуыл жасау жоспарын қолдады. Жалпы кеңестің мүшелері, Техастың уақытша басқарушы органы, Матаморос экспедициясының идеясына қызығушылық танытты. Олардың үміті, бұл басқа федералистік штаттарды көтеріліс жасауға және Техастың шаршаған әскерлерін армиядан қашудан тоқтатуға ықпал етеді. Ең бастысы, бұл соғыс аймағын Техастан тысқары жылжытады. Кеңес жоспарды 25 желтоқсанда ресми мақұлдады, ал 30 желтоқсанда еріктілер армиясының қолбасшысы Фрэнк В. Джонсон және оның көмекшісі Джеймс Грант армияның көп бөлігін және барлық жабдықты экспедицияға дайындық үшін Голиадқа алып барды. Көтерілісті басуға бекінген Санта-Анна тәртіпті қалпына келтіру үшін үлкен күш жинауға кірісті; 1835 жылдың соңына қарай оның әскері 6019 сарбазды құрады. Желтоқсанның соңында оның өтінішімен Конгресс Торнел жарлығын қабылдады, онда Мексика әскерлеріне қарсы соғысатын кез келген шетелдіктер "қарақшылар деп есептеледі және олармен осылай қарым-қатынас жасалады, олар Республикамен қазіргі уақытта соғысып жатқан және танылған тудың астында соғыспайтын елдің азаматтары емес". Санта-Анна жеке өзі әскерлерінің көп бөлігін ішкі San Antonio de Béxar қаласына бастап, генерал Хосе де Уреаға Атаскоцита жолымен Голиадқа қарай 550 әскерді басқаруды бұйырды. Уреаның Техас шығанағының жағалауындағы көтерілісті басуға жасаған күш-жігері Голиад кампаниясы деп белгілі болды.
Under President Antonio López de Santa Anna, the Mexican government banned slavery and immigration as it shifted away from a federalist model to a more centralized government. Santa Anna's new policies, including the ban on slavery in 1829, the ban on immigration in 1830, and the revocation of the Constitution of 1824 in early 1835 incited immigrants, slave owners, and federalists throughout the nation to revolt. The Mexican Army quickly put down revolts in the Mexican interior, including a brutal suppression of militias in Oaxaca and Zacatecas. Unrest continued in the northeastern Mexican state of Coahuila y Tejas. The area that bordered the United States, known as Texas, was populated primarily by English speaking settlers, known as Texians. The Texian immigrants refused to comply with Mexico's new bans on slavery, and described Santa Anna's attempts to free their slaves as "piratical attacks" to take their "property". In October, the Texians took up arms in what became known as the Texas Revolution. The following month, Texians declared themselves part of a Mexican state independent from Coahuila and created a provisional state government which permitted slavery, forbade any attempt to ban slavery, and included some principles of the Constitution of 1824, which had authorized immigration. By the end of the year, all Mexican troops had been killed or expelled from Texas. Leading federalists in Mexico advocated a plan to attack Mexican troops in Matamoros, a major Mexican port. Members of the General Council, the interim Texas governing body, were enamored with the idea of a Matamoros Expedition. They hoped it would inspire other federalist states to revolt and keep the bored Texian troops from deserting the army. Most importantly, it would move the war zone outside Texas. The Council officially approved the plan on December 25, and on December 30 Frank W. Johnson, the commander of the volunteer army, and his aide James Grant took the bulk of the army and almost all of the supplies to Goliad to prepare for the expedition. Determined to quash the rebellion, Santa Anna began assembling a large force to restore order; by the end of 1835, his army numbered 6,019 soldiers. In late December, at his behest, Congress passed the Tornel Decree, declaring that any foreigners fighting against Mexican troops "will be deemed pirates and dealt with as such, being citizens of no nation presently at war with the Republic and fighting under no recognized flag". Santa Anna personally led the bulk of his troops inland to San Antonio de Béxar and ordered General José de Urrea to lead 550 troops along the Atascocita Road toward Goliad. Urrea's efforts to quell the rebellion along the Texas Gulf Coast have become known as the Goliad Campaign.
Кіріспе
Техастың уақытша үкіметі Сэм Хьюстонды Техастағы жаңа тұрақты армияның қолбасшысы етіп тағайындады, бірақ Джонсонға есеп беретін еріктілерге билік бермеді. Уақытша губернатор Генри Смит Матаморос экспедициясына қарсы шығып, Хьюстонға оны таратудың жолын табуға бұйрық берді. Хьюстон еріктілерге жасаған сөзінде көптеген адамдарды миссияларын жалғастырудан қайтарды. Көптегендер армияны тастап кетті, ал қалғандары Хьюстонның екінші қолбасшысы Джеймс Фанниннің басқаруындағы әскерге қосылды. 1836 жылдың қаңтар айының соңына қарай Джонсон мен Грантпен 70 адам ғана қалды. Бұл еріктілердің көпшілігі Техас революциясы басталғаннан кейін Техасқа келген американдықтар немесе еуропалықтар еді. Уреа 31 қаңтарда Матаморосқа жетті. Адал федералист болған ол, аймақтағы басқа федералистерді техастықтардың басты мақсаты – сепаратизм екенін, ал Матамороста федералистік көтеріліс ұйымдастыруға тырысуларының мақсаты тек назарды аудару екеніне көндірді. 18 ақпанда Уреаның әскері Техасқа кірді. Осы уақытта мексикалық қосқандалар Джонсон мен Грантке Матаморосты оңай басып алуға болатынын айтты. Мексика армиясы жақындап келе жатқаны туралы қауесеттер естігеніне қарамастан, Грант пен Джонсон өздерінің адамдарын Нюес өзенінен оңтүстікке қарай, Тамаулипас штатына қарасты аумаққа, жылқы сатып алу, ұрлау немесе жинау үшін алып кетті. 21 ақпанда Джонсон мен топтың бір бөлігі 100 жылқыны Техасқа айдап әкете бастады. Қалғандары Грантпен бірге қалды, көбірек жылқы іздеп жүргендей болды. Бірақ шындығында ол Матаморос маңындағы одақтастарымен кездесіп, федералистер мексика армиясына қарсы көтерілуге әлі де дайын екенін анықтауға тырысты. Джонсонның адамдары 24 ақпанда Матаморостан солтүстікке қарай 161 шақырым жерде орналасқан ирландтықтардың Сан-Патрисио елді мекеніне жетті. Джонсон 12 адамды қаладан шамамен 6 шақырым қашықтықтағы Джулиан де ла Гарзаның ранчосына жылқыны күзетуге жіберді, ал қалғандары Сан-Патрисиода гарнизонға орналасты. Ауа райы суық болды, ал адамдардың киімдері тозған. Грант мексикалық әскерлер келсе, оны ескертетініне сенімді болған Джонсон күзетшілерді тағайындамады, оның орнына барлық адамдарға паналауға рұқсат берді. Мексикалық әскерлер Джонсонның үйірінен қалған ізді оңай тапты. 25 ақпанда Уреа 100 драгун мен 100 жаяу әскерді бастап, техастықтарды қоршауға алды. Түнгі сағат 10-ға қарай барлаушылар Техас әскерлерінің Сан-Патрисиода орналасқанын хабарлады. Мексикалық сарбаздар суық түнді өткізіп, марш жасады; алты сарбаз суықтан қаза тапты.
The Texas provisional government had named Sam Houston the commander of a new regular army in Texas, but without authority over the volunteers who reported to Johnson. The provisional Governor Henry Smith opposed the Matamoros Expedition and ordered Houston to find a way to disband it. In a rousing speech to the volunteers, Houston dissuaded the bulk of the men from continuing their mission. Many left the army, while others joined the troops stationed under Houston's second in command, James Fannin, at Presidio La Bahia in Goliad. By the end of January 1836, only 70 men remained with Johnson and Grant. Most of these volunteers were Americans or Europeans who had arrived in Texas after the Texas Revolution had commenced. Urrea reached Matamoros on January 31. A committed federalist, he soon convinced other federalists in the area that the Texians' ultimate goal was secession, and their attempt to spark a federalist revolt in Matamoros was just a method of diverting attention from themselves. Urrea's force crossed into Texas on February 18. Meanwhile, Mexican double agents continued to assure Johnson and Grant that they would be able to take Matamoros easily. Despite hearing rumors that the Mexican army was approaching, Grant and Johnson chose to take their men south of the Nueces River, into territory belonging to the state of Tamaulipas, to search for horses to buy, steal, or otherwise gather. About February 21, Johnson and part of the group began driving about 100 horses back into Texas. The rest of the men remained with Grant, ostensibly to look for more horses. In actuality, he was attempting to rendezvous with his allies near Matamoros to determine whether federalists were still willing to rise up against the Mexican army. Johnson's men arrived on February 24 in San Patricio, an Irish settlement about 100 mile (161 km) north of Matamoros. Johnson sent twelve men to guard the horses at the ranch of Julian de la Garza, approximately 4 mile (6 km) outside the town, while the rest garrisoned in San Patricio. The weather was frigid, and the men's clothes were threadbare. Confident that Grant would alert him if Mexican troops were in the area, Johnson chose not to appoint sentries, instead allowing all of the men to take shelter. The Mexican troops easily followed the trail left by Johnson's herd. On February 25, Urrea led 100 dragoons and 100 infantry to corner the Texians. By 10 p. m., scouts reported that Texian troops were established in San Patricio. The Mexican soldiers continued marching through the cold night; six of the troops died of exposure.
Шайқас
Үрреа үш офицерге азаматтық киім киіп, Сан-Патрисиоға барып, мексика армиясының жақындап келе жатқанын ескертуді тапсырды. Қаза-қорлықты және мүліктік зиянды азайту мақсатында, орталықшылардан терезелерінде шамдарды жағып, адалдықтарын білдірулері сұралды. Жергілікті тұрғындар офицерлерге тексастық сарбаздардың қай ғимараттарда орналасқаны туралы нақты ақпарат берді. Тексастың бір тобы мексикалық әскерлердің қоршауында екенін оянғанда байқап, дереу қарсылық көрсетпей берілді. Тексастың тағы бір тобынан берілуді сұрағанда, олар керісінше атып, мексика офицерін өлтіріп, екі сарбазды жаралады. Мексікалық драгун әскері техастықтарды үйден шығару үшін оны өртеп жіберуге дайындық жасады. Осы сәтте бірнеше техастық беріліп жатырмыз деп айқайлады. Олар үйден шыққанда, оққа түсіріліп немесе найзаланып өлтірілді. Де ла Гарза ранчосында техастықтар кезекпен күзетшілік жасап тұрды. Суыққа шыдамай, барлық күзетшілер ұйықтап қалды. Преталияның әскері ұйықтап жатқандарға оқ атып, екі техастық жараланды. Соңғы шайқаста төрт техастық қаза тапты, сегіз адам (үш америкалық және бес техано, мексикалық текті техастықтар) тұтқынға алынды, ал бірнешеуі қашып үлкерді. Шайқас он бес минуттың ішінде аяқталды. Олар жаяу жүріп Рефугиоға жетті, онда Голиадтағы Фаннинге, 121 шақырым (75 миль) солтүстікке хабаршы жіберіп, Үрреа армиясының жақын екенін хабарлады. Техастың он бір адамы дереу өлтірілді, бесеуі өлімге душар болды, ал жиырма біреуі тұтқынға алынды. Көтеріліске көмектескені үшін алты жергілікті тұрғын да тұтқындалды. Кейбір тарихшылардың мәліметінше, олардың көпшілігі бірден қала алаңында атылды. Джонсон мен басқа да техастықтардың баяндамаларына сәйкес, Үрреа бірнеше тұтқынды сұраққа тартып, олардың азапталғаны туралы хабарлар тарады. 72 сағаттың ішінде барлық тұтқындар қайтыс болды. Үрреаның ресми құжаттарында шайқас Нюес өзенінің арғы жағындағы Липантитлан бекінісінде болғаны көрсетілген. Тексастықтардың есебінде шайқас қала ішінде және Де ла Гарза ранчосында болғаны айтылады. Үрреа Голиадқа қарай жорығын бастамас бұрын күш-қуатын күтіп тұрғанда, оның алғы шебі Грант пен қалған техастықтарды іздеді. Жергілікті тыңшылардан Гранттың қайда екенін білгеннен кейін, 2 наурызда мексикалық драгун әскері Агуа Дулсе сағасында техастықтарға шабуыл жасады.
Urrea instructed three officers to go to San Patricio dressed as civilians and warn the centralists that the Mexican army was approaching. In an effort to reduce casualties and property damage, centralists were asked to declare their loyalties by leaving lanterns burning in their windows. Locals also gave the officers precise information on which buildings housed Texian soldiers. One group of Texians surrendered immediately when they awoke to find themselves surrounded by Mexican troops. When another party of Texians was asked to surrender, they instead opened fire, killing a Mexican officer and wounding two other soldiers. Determined to prevent more casualties, Mexican dragoons prepared to set the house on fire to force the Texians out. At this point, several Texians called that they were surrendering. As they left the house, they were shot or lanced. At the de la Garza ranch, the Texians had been taking turns standing sentry. In the cold, all of the sentries had fallen asleep. Pretalia's soldiers opened fire on the sleeping men, injuring two Texians. In the subsequent fight, four Texians died, eight men (three Americans and five Tejanos, Mexican Ethnicity Texans) were taken prisoner, and several escaped. The fighting ended within fifteen minutes. They made their way on foot to Refugio, where they sent a messenger to Fannin at Goliad, 75 mile (121 km) north, to let him know that Urrea's army was close. Eleven Texians were killed outright, five suffered mortal wounds, and 21 others were taken prisoner. Six local men were also arrested for aiding the rebellion. Some historians report that most were executed immediately in the town square. According to reports by Johnson and another Texian, Urrea questioned several of the prisoners, and there were reports that the men were tortured. Within 72 hours all of the prisoners were dead. Urrea's official records state that the battle was fought at Fort Lipantitlán, on the other side of the Nueces River. Texian accounts are consistent that the fighting occurred in town and at the de la Garza ranch. While Urrea waited for reinforcements before beginning his march towards Goliad, his advance party searched for Grant and the remaining Texians. After learning of Grant's whereabouts from local spies, on March 2 Mexican dragoons ambushed the Texians at Agua Dulce Creek.