Кіріспе

Румын көркем гимнасткасы (туған жылы 1972) Даниэла Виорика Силиваш Харпер (; 9 мамыр 1972 жылы туған), – румын бұрынғы көркем гимнасткасы, 1988 жылы Сеулде өткен жазғы Олимпиада ойындарында барлық жарыста медаль жеңіп, алты медаль (үш алтын, екі күміс және бір қола) алғандығымен танымал. Осылайша ол Мария Гороховскаядан (1952), Лариса Латынинадан (1960, 1964) және Вера Чаславскаядан (1968) кейін бұл көрсеткішті алғаш рет іске асырған төртінші әйел гимнаст болды. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, Силиваш – бұл жетістікті бағындырған соңғы гимнаст (ер немесе әйел). Сонымен қатар, Силиваш тарихта алғаш рет үш Олимпиада және әлем чемпионатында жеке құрамада үш (төрттен) түрде жеңіс одіс еткен гимнаст: тепе-тең емес таяқшалар мен еден жаттығулары (1988 Олимпиадасы, 1987 және 1989 жылғы Әлем чемпионаттары) және қабырға (1988 Олимпиадасы, 1985 және 1989 жылғы Әлем чемпионаттары). Бұл көрсеткіш 20 жылдан кейін Симон Бильс гимнасткасымен қайталанды. Ол 16 Олимпиада және Әлем чемпионаттарында медаль жеңіп алды, оның 10-ы алтын медаль болды. 1987 жылы Мәскеуде өткен Еуропа чемпионатында ол барлық жарыста медаль жеңіп алды: 4 алтын (жеке көп сайыс, таяқшалар, қабырға және еден) және күміс медаль (секіру). Мансабында ол 24 рет 10 ұпай жинады, оның 7-сі Сеулде жиналды, бұл 1976 жылғы Надя Команечидің рекордын теңестірді. Силиваш Inside Gymnastics журналының сауалнамасында "Барлық уақыттың үздік он гимнасттарының" бірі деп таңдалды. Ол өте жақсы техникалық дайындығымен, қиын жаттығуларымен, тартымды өнер көрсетулерімен және көркемдік шеберлігімен танымал болды. 1989 жылы Силиваш жаттығуларына тізе жарақаты және Румыния революциясы кезінде Дева Ұлттық жаттығу орталығының жабылуы кедергі келтірді. 1991 жылы ол гимнастикадан кетіп, АҚШ-қа көшіп барды, қазір гимнастика жаттықтырушысы болып жұмыс істейді. 2002 жылы ол Халықаралық гимнастика даңқы залына енгізілді.

Ерте өмір және мансап

Силиваш 1972 жылғы 9 мамырда Румынияның Дева қаласында дүниеге келген. Ол 6 жасында гимнастикамен айналыса бастады және 1981 жылы Бела Каролидің елден кетуіне дейін алты ай бойы оның жаттықтырушысы болды. Силиваш 1980 жылы мектеп чемпионатында жеңіске жетті, ал 1981 және 1982 жылдары Румынияның жасөспірімдер чемпионатында жеңімпаз атанды. Ол 1984 жылға дейін түрлі жасөспірімдер турнирлерінде өнер көрсетті, әсіресе 1984 жылғы Еуропа жасөспірімдер чемпионатында өте табысты болды, онда ол тепе-теңдік тақтасында жеңіп, теңдес тақталар мен еден жаттығуларында күміс медальдар ұтып алды және көпсайыста төртінші орын алды. 1984 жылғы «Достық» жастар турнирінде ол болашақ Олимпиада және Әлем чемпионаттарының жүлдегерлері Светлана Богуинская, Аурелия Добре және Дагмар Керстен қатысқан күшті қарсыластар арасында көпсайыста және теңдес тақталарда алтын медальдар жеңіп алды.

Жас жасын жалғандау

1985 жылы Румынияның гимнастика федерациясы Силиваштың туған жылын 1972 жылдан 1970 жылға өзгертті. Кейбіреулер бұл жалған екеніне күдіктенді, бірақ 2002 жылы Силиваш өзі әшкерелегенге дейін дәлелденген жоқ. Ол бұл мәселе бойынша ешқашан кеңес алмайтынын, жаңа паспорт беріп, туған күнін көрсетіп, енді 15 жаста екенін айтқандарын мәлімдеді. Силиваш ең үлкен жетістігін 1987 жылы Мәскеуде өткен Еуропалық гимнастика чемпионатында көрсетті, онда ол жеке көпкүрделі сайыста, тең емес таяқтарда, тепе-теңдік таяқшасында және едендегі жаттығуларда жеңіске жетті, сонымен қатар секіруде күміс жүлде алды. Ол кезде әйелдер гимнастикасындағы барлық жетекші елдер Еуропада орналасқан еді, ал кеңестік, шығыс германиялық және болгар гимнасттарының күшті бәсекесінде еуропалық титулды жеңу үлкен жеңіс болды. Бұл Силиваш – техникалық және көркем гимнастка, ал Шушунова – күшті және акробатикалық гимнастка арасындағы қызықты бәсеке болды. Екеуі де еденде 10.0 ұпай алды. Шушунова секіруде екінші 10.0 ұпайын алды, ал Силиваш тең емес таяқтарда алды. Силиваш соңғы кезеңге көш бастады, бірақ секіруде 9.950 ұпай алып, Шушуновадан 0.025 ұпайға қалып, екінші орынға түсті. Силиваштың секірудегі ұпайы ерекше назарға алынды. Алты төрешінің үшеуі оның бірінші секіруіне 10.0 ұпай берді, ал қалған екеуі 9.9 ұпай берді. Алайда, кеңестік төреші Нелли Ким оған 9.8 ұпай берді. Екінші секіруінде Силиваш қону кезінде секіріп кетті, алты төрешінің барлығы оған 9.9 ұпай берді. Шушунованың ұпайлары жарияланғаннан кейін және марапаттау рәсімінде Силиваш көңілі қалғандай көрінді; «Халықаралық гимнаст» журналындағы хабарламаға сәйкес, ол: «Соңғы секіруімнен кейін, мен чемпион болуым керек пе деп ойладым» деді. Дауға қарамастан, Силиваш, оның жаттықтырушылары немесе федерациясы ешқандай наразылық білдірген жоқ және төрешілерге қатысты ешқандай тәртіптік шаралар қолданылмады. Сонымен қатар, көптеген жанкүйерлер Кимнің алғашқы бағасын күмәнді деп санаса да, ол Силиваштың соңғы есептік ұпайына әсер етпеді: 1988 жылы төрешілердің ең жоғары және ең төменгі бағалары есептен шығарылып, соңғы ұпай қалған төрт бағаның орташасы бойынша есептелді. Сонымен қатар, секірудегі ұпайына қарамастан, Силиваштың көпкүрделі сайыстағы жалпы ұпайы Шушуновадан жоғары болды: егер бәсеке «Жаңа өмір» ережесі бойынша өткізілсе, ол жеңіске жетер еді. Үшінші кезеңде Шушуноваға румын төрешісінен басқа барлық төрешілер оның едендегі жаттығуы үшін 10 ұпай берді, ол оған 9.9 ұпай берді, бұл оның соңғы есептік ұпайына қосылмады. Силиваш финалдағы жарыста тең емес таяқтарда, еденде және тепе-теңдік таяқшасында алтын медальдар, сондай-ақ кеңестік Светлана Богуинскаядан (алтын) және команда мүшесі Габриела Поторачтан (күміс) кейін секіруде қола медаль жеңіп алды. Осылайша ол Сеулдегі барлық жарыстарда (командалық, көпкүрделі сайыс және төрт құралдағы финалдар) медальді жеңген жалғыз гимнастка атанды. Сондай-ақ, ол Надя Команечидің бір Олимпиада ойындарында жеті рет 10 ұпай жинаған рекордын теңестірді.

Олимпиададан кейінгі кезең

1989 жылы ауыр тізе жарақатына қарамастан, Силиваш Еуропа чемпионатында едендегі жаттығулар бойынша титулын сәтті қорғады және тағы үш медаль жеңіп алды. Көп сайыста ол Светлана Богуинскаядан кейін екінші орын алды. Жарақат алған күйінде ол 1989 жылғы Әлем чемпионатына қатысты, онда тепе-теңдік тақтасынан құлағаннан кейін көп сайыста 12-ші орын алды. Дегенмен, жекелеген жарыстарда ол тағы үш алтын медальді – әртүрлі құралдарда, тепе-теңдік тақтасында және еденде жеңіп алды. 2002 жылы ол Халықаралық гимнастика даңқы залына енгізілді; ол әлі күнге дейін осы құрметке ие болған ең жас гимнаст ретінде рекордты сақтап тұр. Силиваш Jump start Gymnastics (Санди-Спрингс, Джорджия) гимнастика клубында толық уақытты жаттықтырушы болып жұмыс істейді. 2003 жылдың мамыр айында ол Атланта аймағында тұратын спорт менеджменті саласын бітірген Скотт Харперге үйленді. Олардың үш баласы бар: екі ұл – Джадан Скотт (8 сәуір 2004 ж.т.) және Райлан Брайс Харпер (қазан 2009 ж.т.), сондай-ақ қызы Ава Лучиана (8 қараша 2005 ж.т.). Олар Джорджия штатының Мариетта қаласында тұрады.