Кіріспе

Магпет, ресми түрде Магпет муниципалитеті (Магпет) – Филиппиннің Котабато провинциясындағы бірінші класс муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 52 800 адамды құрайды.

Жер аумағы

Муниципалитеттің аумағы шамамен 75 536 гектарды құрайды, оның 0,98% (744 гектар) қалалық аумақты, ал 99,02% (74 792 гектар) ауылдық аумақты құрайды. Муниципалитеттің әлеуметтік-экономикалық сипаттамасына сәйкес, муниципалитетте 35 барангай бар, олардың 1-і қалалық аймақ – Poblacion, ал қалған 34-і ауылдық аймақтар.

Су

Магпет ауданында орналасқан бірнеше өзен суармалауды дамыту және гидроэлектростанциялар салу үшін пайдаланылуда. Басқалары Кабакан өзенінің ірі салалары болып табылады, ол Магпеттің көптеген ауылдық округтерінен, Президент Роксас, Маталам, Кабакан, Кармен муниципалитеттерінен өтіп, Пуланги өзенімен қосылады. Сумен жабдықтаудың маңызды көзі ретінде ол суару мақсатында қолданылып, Магпет муниципалитеті ғана емес, сонымен қатар провинцияның әртүрлі аймақтарындағы мыңдаған гектар күріш егістігіне қызмет етті. Метро Кидапаван су компаниясы (МКВД) Магпетке екі мемлекеттік су жүйесі (III деңгей) арқылы қызмет көрсетеді, ол Бонголанон, Кисандал, Тагбак, Побласион және Губатан ауылдық округтеріне су жеткізеді. Ал Магпет су қызметі (MWWS), жергілікті билікке тиесілі және басқарылатын су жүйесі, Магкаалам, Тагбак, Побласион, Овас, Камада, Губатан, Каусаган, Алибаён, Дель Пилар, Инак, Долес, Бинай, Бантак және Пангао ауылдық округтеріне қызмет көрсетеді. Басқа ауылдық округтерде өздерінің жүйелері бар, олар ауылдық су тазалау қызметі (BAWASA) деп аталады, бұл III және II деңгейлі су жүйесі.

Минералдар

Магпет муниципалитетінің аумағында ізбе тас, құм және майда қиыршық сияқты металл емес минералдық өнімдер табылады, олар құрылысқа қажетті негізгі материалдар болып табылады. Ал қызыл және ақ балшық елдегі ең жақсыларының қатарында саналады және керамика өндірісіне өте қолайлы. Оларды ең көп Долес, Инка және Ноа ауылдық округтерінде кездестіруге болады. Металл минералдарына алтын, никель және күміс жатады.

Экономика

Муниципалитет ауыл шаруашылығы үшін үлкен аумаққа ие, және тұрғындардың көп бөлігі фермерлер, олардың табысы негізінен шаруашылық қызметінен түседі. Отбасының орташа жылдық табысы 83 053 песо, ал орташа айлық табысы 6 921 песоны құрайды. Жалақы мен жалақы төлеу, сондай-ақ кәсіпкерлік қызметі де жұмысшылар үшін негізгі табыс көзі болып табылады. Муниципалитетте жеке жұмыспен айналысатын немесе өзін-өзі жұмыспен қамтығандар да бар, мысалы, "skylab" (мотоцикл такси) жүргізушілері, трицикл жүргізушілері, базардағы және көшпенді сатушылар және т.б. Филиппин статистикалық басқармасының 2012 жылғы мәліметтері бойынша, Магпет муниципалитетіндегі кедейлік деңгейі 2006 жылы 43,9%, 2009 жылы 36,7%, ал 2012 жылы 48,9% болды. Магпеттің негізгі табысы ауыл шаруашылығынан түседі, себебі ауыл шаруашылығын дамытуға зор әлеует бар. Басты ауыл шаруашылығы өнімдері – резеңке, банан (лакатан және кардава сорттары), кокос, кофе және жүзім. Ал екінші дәрежелі өнімдер – күріш, жүгері, тамыр жемістері, тахити және көкөністер. Муниципалитет ет және құс өнімдерін көп өндірмейді, көбінесе шағын шаруашылықтарда құс және шошқа өсіріледі. Магпетте күріш өндірісі жалпы жер аумағының 1,16% немесе 1,028 гектарын құрайды, ал табиғи ландшафтының ерекшеліктеріне байланысты тағы 1,50% немесе 1,115 гектар жер потенциалды жер ретінде қарастырылады, себебі жер көбінесе төбелі немесе таулы. Магпет Солтүстік Котабато провинциясында банан өндіруші муниципалитеттердің бірінші орнында тұр. Магпеттің салқын климаты мен биік орналасуы үлкен және тәтті лакатан банан сорттарын өсіруге қолайлы жағдай жасайды. Егілген барлық тауар дақылдарының ішінде лакатан бананы муниципалитетке ең көп табыс әкеледі. Ол Магпеттегі барлық ауылдарда өседі, ал күріш және жүгері егілген кейбір аудандар кейіннен банан плантацияларына айналдырылды. Банан өндірісіне шамамен 25% немесе 171 гектар жер ауыстырылды. Банан плантациялары муниципалитеттегі ең үлкен аумақты алып жатыр, оның жалпы ауданы 2,123,30 гектарға жетеді және 2013 жылдың 31 желтоқсанына қарай жылына 940,531,500.00 тонна өнім береді. Лакатан бананы жергілікті нарыққа сатылады және Давао қаласы арқылы Манила, Себу, Илоило және Кагаян-де-Оро сияқты қалаларға тасымалданады. Қазіргі уақытта, тек DOLE Stanfilco компаниясы муниципалитеттің оңтүстік-батыс бөлігінде Кавендиш бананын өсіреді. Бұл банан сорттары Таяу Шығыс елдеріне және Қытай, Сингапур сияқты Орталық Азия елдеріне экспортталады. Ол өз шаруашылығы жоқ жергілікті фермерлерге жұмыс беруге мүмкіндік береді. Муниципалитеттегі кәсіпорындардың көп бөлігі – шағын және орта бизнес, олар негізінен дайын өнімдерді таратумен айналысады. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, тіркелген кәсіпорындардың саны 326-ны құрады (жаңа – 93; жаңару – 233). Туризм индустриясы да муниципалитетте үлкен әлеуетке ие, бұл LGU-ға табыс әкеледі. Көптеген туристік орындар LGU-мен дамытылды, мысалы, Таусуван және Кинарумдағы Киронгдонг сарқырамалары. Муниципалитетте жеке меншік курорттар да жұмыс істейді.

Муниципалитет әкімдері (1963 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

+ Атауы Міндетінің басталуы Міндетінің аяқталуы Міндетінің басталу тәртібі
Фролан М. Матас 1963 жылғы 13 тамыз 1971 жылғы 31 желтоқсан Тағайындалды
Иса Л. Апостол 1964 жылғы 1 қаңтар 1967 жылғы 31 желтоқсан Сайланды
Фролан М. Матас 1968 жылғы 1 қаңтар 1971 жылғы 31 желтоқсан Сайланды
Доминодор Л. Апостол, С.Р. 1972 жылғы 1 қаңтар 1974 жылғы 2 мамыр Сайланды
Карлос П. Лебрильо 1974 жылғы 3 мамыр 1986 жылғы 31 мамыр Тағайындалғаннан кейін сайланды
Насарио Омандак, С.Р. 1986 жылғы 1 маусым 1987 жылғы 7 қазан Тағайындалды
Еуфронио П. Замора 1987 жылғы 8 қазан 1987 жылғы 31 желтоқсан Тағайындалды
Николас Й. Жосуэ 1988 жылғы 1 қаңтар 1988 жылғы 31 қаңтар Тағайындалды
Эрлинда А. Лебрильо 1988 жылғы 1 ақпан 1992 жылғы 23 наурыз Сайланды
Федерико Б. Мараньон 1992 жылғы 24 наурыз 1992 жылғы 30 маусым Тағайындалды
Роландо М. Пелонио, С.Р. 1992 жылғы 1 шілде 2001 жылғы 30 маусым Сайланды
Анжелита П. Пелонио 2001 жылғы 30 маусым 2004 жылғы 30 маусым Сайланды
Ефрен Ф. Пиноль 2004 жылғы 30 маусым 2013 жылғы 30 маусым Сайланды
Флорентино Т. Гонзага 2013 жылғы 30 маусым 2022 жылғы 31 маусым Сайланды
Джей Лоуренс С. Гонзага 2022 жылғы 1 шілде Қазіргі уақытқа дейін Сайланды

Жолдар мен көпірлер

Магпеттің жалпы жол ұзындығы 310,91 шақырымды құрайды, оның ішінде 38,30 шақырым Ұлттық жол, 25,30 шақырым Облыстық жол, 8,073 шақырым Қалалық жол және 239,237 шақырым Аумақтық жол бар. Бұл жолдар келесідей санаттарға бөлінеді: бетонды (84,37 км), асфальтты (1,05 км), қиыршық тасты (116,17 км) және топырақты/асфальтталмаған (109,30 км). Кидапаван-Магпет-Пангаоан (KMP) ұлттық тас жолында 6 көпір және 2 қос баррелді құбырлы көпір бар, оның ішінде 2 FVR типті болат көпір және 4 RCDG көпір орналасқан. Магпет-Бинай-Басак-Темпоран жолында 3 көпір және 2 қос баррелді құбырлы көпір бар, олардың барлығы 3 RCDG көпір. Қисандал-Боңғолан-Магкаалам-Бангкал-Манобо облыстық жолында 3 көпір, 1 қос баррелді құбырлы көпір және 1 су тасқынынан қорғайтын көпір бар. Бұл 2 көпір RCDG типті, ал Манободағы 1 бейли көпірі дереу жөндеуді қажет етеді. Жалпы алғанда, ұлттық және облыстық жолдардағы көпірлердің жағдайы жақсы, бірақ олардың беріктігін сақтау үшін күтіп-ұстау және жөндеу жұмыстары қажет. Тагибака өзенінде жаңа RCDG көпірін салу қажет. Аумақтық жолдардағы өзендер мен арналардың көбісінде көпірлер мен су тасқынынан қорғайтын көпірлер бар, мысалы, Илиян ауылындағы 21 метрлік бейли көпір, Бангал ауылындағы 18 метрлік бейли көпір, Манобисадағы Намуваран елді мекеніндегі RCDG көпір, Тагибакадағы және Магкааламдағы RCDG көпірлер. Қазіргі таңда барлық бұл көпірлер мен су тасқынынан қорғайтын көпірлердің жағдайы жақсы. Кагаян-де-Оро қаласына саяхаттағысы келетіндер Магпет-Бинай-Басак-Темпоран-Аракан-Букиднон тас жолын таңдауы мүмкін.

Көлік

Муниципалитеттің көп бөлігіне, әсіресе маңызды жол желілері арқылы, кез келген көлік түрімен жетуге болады, бірақ адамдар жылдам саяхаттау үшін, әсіресе ауылдық барангайларда skylab немесе жеке мотоциклді пайдалануды қалайды. Кидапаван қаласына жақын жерге бару үшін трицикл қолданылады. Муниципалитеттің солтүстік бөлігінде джипнейлер де қатынайды.

Қуат

Муниципалитеттегі барғайлардың көбі Котабато электр кооперативінің (COTELCO) электр қуатымен қамтамасыз етілген, бірақ бұл қызмет электр беру желісінің жанында және барғайдың орталық бөлігінде ғана қолжетімді. Ал шағын ауылдарда электр қуатын жүзеге асыру қажеттігі сақталып тұр.

Демография

2020 жылғы санақта Магпет, Котабатоның халқы 53 800 адамды құрады, ал Poblacion ең тығыз орналасқан барангай, оның тығыздығы 921 адамға шамалаған еңбекке жарамды халық. Магпеттегі ең тығыз бес барангай: Барангай, халық саны (км2), халық тығыздығы (км2) Poblacion 6 849 7.44 921 Kauswagan 642 0.98 655 Alibayon 1 001 2.74 365 Gubatan 1 799 4.94 364 Del Pilar 686 1.92 357

Барангай, халық санының пайыздық үлесі (2015), халық саны (2015), халық саны (2010), өзгеру (2010-2015), жылдық халық өсу қарқыны (2010-2015) Alibayon 2.03% 1 001 920 8.80% 1.62% Amabel 2.68% 1 318 996 32.33% 5.48% Bagumbayan 2.17% 1 066 955 11.62% 2.12% Balete 3.40% 1 674 1 596 4.89% 0.91% Bangkal 2.24% 1 104 995 10.95% 2.00% Bantac 2.32% 1 140 1 077 5.85% 1.09% Basak 5.15% 2 535 2 706 -6.32% 1.24% Binay 2.86% 1 406 1 285 9.42% 1.73% Bongolanon 2.84% 1 398 1 274 9.73% 1.78% Datu Celo 1.93% 951 1 067 -10.87% 2.17% Del Pilar 1.39% 686 667 2.85% 0.54% Doles 2.61% 1 284 1 157 10.98% 2.00% Don Panaca 1.52% 750 607 23.56% 4.11% Gubatan 3.66% 1 799 1 537 17.05% 3.04% Ilian 1.54% 759 733 3.55% 0.67% Imamaling 2.11% 1 040 938 10.87% 1.98% Inac 2.47% 1 217 1 129 7.79% 1.44% Kamada 2.58% 1 270 1 183 7.35% 1.36% Kauswagan 1.30% 642 628 2.23% 0.42% Kinarum 1.96% 964 882 9.30% 1.71% Kisandal 2.42% 1 191 1 020 16.76% 2.99% Magcaalam 2.27% 1 115 1 121 -0.54% 0.10% Mahongcog 3.81% 1 875 2 274 -17.55% 3.61% Manobisa 3.48% 1 711 1 507 13.54% 2.45% Manobo 5.76% 2 832 2 389 18.54% 3.29% Noa 3.58% 1 759 1 402 25.46% 4.41% Owas 1.43% 705 728 -3.16% 0.61% Pangao‑an 5.08% 2 499 2 237 11.71% 2.13% Poblacion 13.92% 6 849 5 693 20.31% 3.58% Sallab 3.07% 1 509 1 475 2.31% 0.43% Tagbac 3.45% 1 699 1 622 4.75% 0.89% Temporan 2.95% 1 453 1 383 5.06% 0.94% Магпет барлығы 49 201 45 183 8.89% 1.64%

Жылдық халық өсу қарқыны 1.64% құрайды. 2015 жылғы санақ мәліметтері бойынша Магпеттегі ең көп халық саны 5-9 жас аралығындағы топта – 6 076 адам. Ең аз саны 80 жастан асқан жас тобында – 330 адам.

Табиғи жерлер

Магпет қаласындағы Апо тауының етегінде орналасқан Тоусуван шарлауы. Кристаллдай таза суы, тығыз орманды аралап өткен саяхаттан кейін салқын сергіту сыйлайды, табиғи тоғанға құлайтын су тамшысынан тұрады. Түнде температура төмендеуі мүмкін. Киронгдонг шарлауы және жаңбырлы орман Кинарумда, Магпетте орналасқан, су тамшысы тау жоталары мен тік жартастармен қоршалған. Мабу шарлауы және Магпеттегі Манободағы жаңбырлы орман. Шамамен биіктігіндегі шарлауы гүлдермен және жүз жылдық корица және алмасига ағаштарымен қоршалған. Манобо тайпалық ауылы Манобода, Магпетте орналасқан. Бұл Венедо көлі арқылы Апо тауына барудың бірі. Манобо, Магпеттегі Ситио Даллаг тайпалық ауылы. Оның аумағы шамамен және теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, онда Обо Манобо тайпасы тұрады.

Көрініс

Магпет – Котабато провинциясының маңызды су ресурстарын қамтамасыз етуші және экологиялық туризм орталығы болып табылатын, табиғи ресурстары тиімді басқарылатын, экологиялық тепе-теңдік сақталған, өнімді, дені сау және мәдениетке құрметті азаматтар тұратын, қолжетімді мүмкіндіктер мен қызметтерге ие, ашық және жауапты басшылықпен басқарылатын, дамыған экономика мен тұрақты дамуға ұмтылатын аграрлық-индустриялық қала.