Кіріспе

Нью-Йорктегі латын католик шіркеуінің юрисдикциясы, АҚШ.

Рочестер епархиясы (Dioecesis Roffensis) – АҚШ-тағы Нью-Йорк штатының солтүстік аймағындағы Католик шіркеуінің латын шіркеуінің епархиясы. Епархияның билеушісі қазіргі уақытта Сальваторе Матано. Епархияның митрополиті – Нью-Йорк архиепископтығының архиепискобы, қазіргі уақытта Тимоти Кардинал Долан. Епархияның кафедралық соборы – Рочестердегі Қасиетті Жүрек соборы. Епархияның қамқоршысы – ағылшын кардиналы Джон Фишер. Епархия 12 округті, шамамен 350 000 католикті және 125 дін қауымын (паррихиялар мен шағын шіркеулерді), 22 епархиялық бастауыш мектепті және жеті жекеменшік епархиялық орта мектепті қамтиды.

Ерте тарих

XVII-XVIII ғасырларда Нью-Йорк провинциясын голландиялықтар мен британдықтар басқарған кезде католиктерге колонияға кіруге тыйым салынды. Ричард Кут, алғашқы колониялық губернатор, 17 ғасырдың соңында кез келген католик діни қызметкеріне өмір бойы жаза тағайындау туралы заң шығарды. Католикті жасырған адамға 250 фунт айыппұл және үш күндік ұят тұғыры жазасы тағайындалды. 1763 жылы Лондонның католик епископы Ричард Чаллонер былай деді: «Нью-Йоркте кейде католиктерді табуға болады, бірақ олар дінін өтеуге мүмкіндік таппайды, себебі оларға ешқандай діни қызметкер келмейді және католик діни қызметкерлеріне осы провинцияларға кіруге рұқсат берілмейді». 1808 жылы Папа Пий VII Нью-Йорк епархиясын құрып, Балтимор епархиясынан Нью-Йорк штатының барлық аумағын алды. 1816 жылы Оберн қаласында католик емес адамдар үшін алғашқы мисса жеке үйde өткізілді. Болашақ Рочестер қаласындағы алғашқы шіркеу 1823 жылы салынған Сент-Патрик шіркеуі болды. 1832 жылы Нью-Йорктегі Женева қаласында Сент-Франциск-де-Сейлс шіркеуі салынды. 1847 жылы Папа Пий IX Буффало епархиясын құрды, оған қазіргі Рочестер епархиясының барлық аумағы кірді. Рим папасы Нью-Йорк епархиясынан Монсеньор Бернард Дж. МакКвейдті Рочестердің бірінші епископы етіп тағайындады. О'Флаэрти қайта тағайындалудан бас тартқаннан кейін МакКвейд оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. МакКвейд 23 жылдан кейін, апостолдық делегат Франческо Сатоллидің өтініші бойынша, О'Флаэрти епархияға қайтып ормауы шартымен, шеттетуді алып тастады. МакКвейд алғаш рет Рочестерге келген кезде, нағыз приходтық мектептерді бес неміс тіліндегі шіркеулер басқарды, онда барлығы 2000 оқушы білім алды. 1870 жылы МакКвейд дін қызметкері болуға ниеттенген жас жігіттер үшін Сент-Патрик кіші семинариясын ашты. 1871 жылы МакКвейд Сент-Жозеф сестерінің күтімімен епархияда тегін оқу ақысы бар приходтық мектептер жүйесін құру жоспарын жариялады.

1881 жылдан 1900 жылға дейін

1881 жылы МакКвейд Луи Ламбертті өзінің Ватерлоодағы Әулие Мария шіркеуінде ғана діни қызмет атқаруға шектеді. Ламберт МакКвейдті газет беттерінде жиі сынап тұрған. Ламберт МакКвейдтің шешіміне қарсы екі рет Ватиканға шағымданды, бірақ Ватикан екі жолы да епископтың шешімін қолдады. Ламберт 1910 жылы қайтыс болғанға дейін Скотсвилльдегі Успен шіркеуінің пасторы болды. 1893 жылдың қыркүйегінде Рочестерде 39 семинарист пен сегіз оқытушысы бар Әулие Бернард семинариясы ашылды. Оқытушылар қатарында догматикалық теологиядан профессор Эдвард Ханна және еврей тілі мен Китаптан профессор Эндрю Брин болды. МакКвейд өзі де онда уағыз айту өнерін оқытты. Әулие Бернард семинариясы үлттық үлгіге айналды; 1910 жылға қарай онда 233 семинарист оқыды, бұл көрсеткіш Балтимордағы Әулие Мария семинариясынан кейін екінші орында тұрды. 1896 жылы Рим Папасы XIII Лео төрт оңтүстік округті (Шайер, Тиога, Чемунг және Стьюбен) Баффало епархиясынан Рочестер епархиясына қосып, оның қазіргі шекараларын белгіледі. Сол кезде епархияның 93 приходтарының 53-і 18 000 оқушымен жеке приходтық мектептерге ие болды. МакКвейдтің қайтысынан кейін Хики Рочестердің екінші епископы болды. Хики мемлекеттік мектептерде оқитын католик балалары үшін катехизистік бағдарлама құрды. Ол есітімейтін адамдарға апостолдық жұмысты қолдады, епархиядағы католик қайырымдылық қорының жұмысын дамытты және Нью-Йорк епископтарына католиктерді мазалаған мәселелер бойынша Нью-Йорк заң шығарушы органымен байланыс орнатуға көмектесті. Хики Рочестердегі ұлдарға арналған Аквина институтын және қыздарға арналған Назарет академиясын құруға, сондай-ақ Питтсфордтағы Назарет колледжін ашуға жетекшілік етті. Хики 1928 жылы зейнетке шықты. 1929 жылы Рим Папасы XI Пий Джон Фрэнсис О’Хернді Рочестер епархиясының үшінші епископы етіп тағайындады. О’Херн өзінің қызметінің барысында католик емес діндарлармен экуменикалық байланыстарды орнату және көптеген мирян бірлестіктерін құру үшін жұмыс істеді. Ол «Community Chest» және Қызыл Крестті қолдады, сондай-ақ епархиядағы зайырлы колледждерде оқитын католик студенттеріне рухани кеңесшілер тағайындады. 1937 жылы Пий XI Муниді Детройт архиепископының бірінші архиепископы етіп тағайындады. Мунидің орнына Рочестерде Пий IX 1937 жылы Солт-Лейк епархиясының епископы Джеймс Э. Керниді таңдады. Керни Брайттондағы МакКвейд иезуит орта мектебінің жобасын жасауға көп еңбек сіңірді. Керни 1966 жылы қызметтен кетті. Рим Папасы VI Пауыл Нью-Йорк архиепископиясының көмекші епискобы Фултон Шинді Рочестердің келесі епископы етіп тағайындады. Рочестерде қызмет еткен кезде ол Шин Экуменикалық Тұрғын үй қорын құрды. 1967 жылы Шин Сент-Бриджет шіркеуінің ғимаратын федералды тұрғын үй және қалалық даму бағдарламасына беруге шешім қабылдады. Шин үкіметтің оны афроамерикандықтарға қызмет көрсету үшін пайдалануын қалады. Шин өз еркімен әрекет еткендіктен наразылық болды. Бірақ приходтың пасторы келіспей: «Бұл жерде шіркеу мен мектепті бұзу үшін жеткілікті бос жер бар» деді. Ақырында келісімге келісім болмады. Шин 1969 жылы өзінің жазбаларына көбірек уақыт арнау үшін епископтық лауазымынан кетті; Рим Папасы VI Пауыл оны титулярлық архиепископқа көтерді.

1969 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Рочестердегі Шиеннің орнына 1969 жылы Пауыл VI моссеньор Джозеф Хоганды епископ етіп таңдады. Тоғыз жыл епископ қызметін атқарғаннан кейін Хоган 1978 жылы отставкаға шықты. Содан кейін Папа Иоанн Павел II Албани епархиясының әдепкісі Мэтью Х. Кларкты Рочестердің келесі епископы етіп тағайындады. 1986 жылы кардинал Йозеф Ратцингер Кларкқа епархиялық дін қызметкері жазған жыныстық тәрбие нұсқаулығынан имприматурасын, яғни шіркеу мақұлдауын алуды бұйырды. Ратцингер бұл нұсқаулықтың шіркеу үйретістері бойынша "кемшіліктері" бар екенін айтты. Сол жылы Кларк өзінің дін қызметкерлерінің бірі, теолог Чарльз Курранды Ватикан шенеуніктерінің тууды бақылау, әйелдердің аборт құқығы, гомосексуализм және ажырасу мәселелеріндегі ұстанымдарына сынға алғанынан қорғады. 2003 жылы Кларк Рочестердегі Қасиетті Жүрек соборын 11 миллион долларға қайта жаңартуы мен діни рәсімдерді жаңа бағытта реттеуі сынға түсті. Кларк зәбірлі дін қызметкерлерге қарсы күшті шаралар қолданғаны үшін мақтау алды; 2004 жылы епархия АҚШ Католик епископтар конференциясының (USCCB) Балалар мен жастарды қорғау хартасына «толық сәйкес» екені деп танылды. Кларк Рочестердегі көптеген шіркеу мектептері мен приходтарының жабылуына төрағалық етті және 2012 жылы зейнеткерлікке шығар алдында епархияның «қайта құрылуын» аяқтауға уәде берді. 2023 жылғы мәліметтер бойынша Рочестер епархиясының епископы – Сальваторе Матано, бұрынғы Берлингтон епархиясының епископы. Ол 2013 жылы Папа Франциск тарапынан тағайындалды. 2017 жылдың қыркүйек айында епархия Сакральді Жүрек соборында салтанатты мисса арқылы өзінің 150 жылдық мерейтойын тойлады. Бұл шара 150 жылдық мереке және Матано жариялаған Евхаристия жылына арналған жыл бойына созылған тойлауды белгіледі.

Статистика

Рочестер епархиясы католиктер Рочестерге көшкен сайын өсті, бұл 1960 жылдары ең жоғары деңгейге жетті. Содан бері католик халқының саны тұрақталды, ал дін қызметкерлері мен діни әйелдердің саны азайды. 1909 жылы 93 приходта 121 000 католик, 36 миссия және 53 приходтық мектепте 18 000 оқушы оқыды. Епархияда 164 дін қызметкері және 500-ден астам діни әйел болды. 1938 жылы 129 приходта 223 657 католик, 36 миссиялық қызмет және 72 приходтық мектеп 23 796 оқушыға қызмет көрсетті. 289 дін қызметкері жұмыс істеді. 1966 жылы 155 приходта 361 790 католик, 36 миссиялық шіркеу және 45 540 оқушыға қызмет көрсететін 99 бастауыш приходтық мектеп болды. 371 дін қызметкері және 1549 діни әйел болды. 1978 жылы 161 приходта 358 850 католик, 29 миссиялық шіркеу және 75 мектепте 19 526 оқушы оқыды. 311 дін қызметкері және 1095 діни әйел болды. 1992 жылы 162 приход және 58 бастауыш мектепте 11 992 оқушы оқыды. 208 дін қызметкері және 842 діни әйел қызмет етті.

Жыныстық зорлық-зомбылық туралы мәлімдемелер

1985 жылдың тамызында Нью-Йорк штатының Грекия қаласындағы Кардинал Муни орта мектебінің оқу ісі жөніндегі орынбасары Джон Уолш ұрлық жасады деген айыппен тұтқындалды. Уолш Рочестерде көшеде кездескен екі жігітті тапаншамен қорқытып, көлігіне отырғызып, оларға жыныстық қатынас үшін ақша төлеуге тырысты. Кейін ол жігіттерді ешқандай зиян келтірмей босатты. 1986 жылдың қаңтарында Уолш мәжбүрлеу және заңсыз қамауға алу қылмысын мойындады және алты айға түрмеге кесілді. Кардинал Муни орта мектебінің бұрынғы студенті 2020 жылдың қаңтарында епархияны 1966 және 1969 жылдар аралығында Уолштан бірнеше рет жыныстық зорлыққа ұшырағанын айтып сотқа берді. Рочестердегі Қасиетті Розарий шіркеуінің дін қызметкері Джерард Гули 1989 жылдың сәуір айында бірінші дәрежелі жыныстық зорлық-зомбылық жасады деген айыппен тұтқындалды. Ол Альцгеймер ауруымен ауырған зейнеткерлер үйінің пациентінің кеудесін қолмен ұстады деп айыпталды. Ол сол жылы кінәсін мойындады және бес жылға бас бостандығынан айырылды. Кейін Ватикан Гулиді оның өтініші бойынша діннен шығарды. Евгений Эмо 1996 жылдың ақпанында Кохоктон қаласында дамуында кемшіліктері бар адамды жыныстық зорлыққа ұшыратты деген айыппен тұтқындалды. Епархия 1993 жылы Нью-Йорк штатының Неаполь қаласындағы Сент-Джанариус шіркеуінен Эмоны бірнеше ұлдар шіркеу қаражатын ұрлағанын жасыруға тырысқандықтан және үй шаруасымен айналысатын әйел оның үйінен кісендер мен жас жігіттердің суреттерін тапқандықтан шеттетуге мәжбүр болды. Эмо емделуге жіберілді, содан кейін басқа шіркеуге жұмысқа қайта оралды. Эмо бірінші дәрежелі жыныстық зорлық-зомбылық жасады деген айыпты мойындады және алты айға бас бостандығынан айырылды, сондай-ақ бес жылға бас бостандығы шектелді. Осы уақытқа дейін епархияға Эмоның жыныстық зорлық жасағаны туралы бірнеше шағымдар келіп түскен. 1999 жылы ол 16 жасар жігітпен байланыс жасап, бас бостандығын шектеу шарттарын бұзды және түрмеге қайтарылды. 2002 жылдың мамырында екі адам Рочестер епархиясын сотқа беріп, Нью-Йорк штатының Чили қаласындағы Сент-Кристофер шіркеуінің дін қызметкері Роберт О'Нил оларды жыныстық зорлыққа ұшыратқанын мәлімдеді. Арыз берушілер О'Нил оларды 1970-ші жылдары Нью-Йорк штатының Шомонт қаласындағы коттеджіне алып барып, оларға ішімдік беріп, зорлық-зомбылық жасағанын айтты. Кейін олар О'Нил туралы көмекші епископ Деннис Уолтер Хикиге шағымданды. Епархия О'Нилді емделуге жіберіп, кейін оны діни қызметке қайта тағайындады. 2002 жылы сотқа шағымдануға бір апта қалғанда епархия О'Нилді оның қызметтік міндеттерінен айырып, оған епархиялық тұрғын үйден бас тартуды бұйырды. Рочестердегі Annunciation Parish дін қызметкері Денис Севар 2005 жылдың шілдесінде жыныстық зорлық-зомбылық жасады және баланың қауіпсіздігіне қауіп келтірді деген айыппен тұтқындалды. Қылмыстың құрбаны Севардың 1999-2001 жылдар аралығында өзін бірнеше рет қолмен ұстағанын айтты. 2006 жылдың тамызында Севар баланың қауіпсіздігіне қауіп келтіруге тырысқаны үшін кінәсін мойындады және бір жылға бас бостандығы шектелді. 2018 жылдың маусым айында епархия епархиялық дін қызметкерлері тарапынан жыныстық зорлыққа ұшыраған 20 адамға 1950 жылдан бері 1,6 миллион доллар өтемақы төлегенін мәлімдеді. Төлемдердің көп бөлігі 2002 жылдан кейін жасалды, бірақ кейбіреулері ондаған жылдар бұрын жасалды. 2019 жылдың маусым айында Рочестер тұрғыны 1969 және 1971 жылдар аралығында дін қызметкері Фрэнсис Вогт оны жыныстық зорлыққа ұшыратқаны үшін епархияны сотқа берді. Арыз беруші Вогт оны бес жасында зорлағанын және епархия Вогтты қудалаудан қорғағанын айтты. 2019 жылдың ақпанында Нью-Йорк штатының губернаторы Эндрю Куомо Балалар құрбандары заңына қол қойды. Бұл заң бойынша балалар жыныстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккендер бұрынғы мерзімнің өтуіне байланысты тыйым салынған қылмыскерлерге қарсы азаматтық іс қозғау үшін бір жылдық мерзімге ие болды. 2019 жылдың қыркүйегінде епархия көптеген жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сот процестерінен кейін 11-ші тараудағы банкроттыққа өтініш берді. 2020 жылдың ақпанында АҚШ-тың банкроттық судьясы Пол Р. Уоррен Епископ Кларктың банкроттық іс жүргізу аясында куәлік беруі керек деп шешті. Кларктың адвокаты оның клиенті Альцгеймер ауруына байланысты бұл істі істей алмайтынын айтқан. 2020 жылдың шілдесінде Кларк үш сағат бойын куәлік беру отырысында жауап берді. Ол кейін кәмелетке толмаған баланы жыныстық зорлық-зомбылық жасады деген айыппен сотталған дін қызметкері Евгений Эмоны емдеу орталығына жібергенін, содан кейін оны басқа шіркеуге қайта тағайындағанын мойындады. 2020 жылдың мамырында Куомо Балалар құрбандары заңындағы мерзімді 2021 жылдың қаңтарына дейін ұзартатын заңға қол қойды. 2020 жылдың тамызына дейін 503 адам Балалар құрбандары заңы бойынша епархияға қарсы жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сот процесін бастады. Епархия 2021 жылдың сәуір айында 2019 жылдың тамызынан 2020 жылдың желтоқсанына дейін Балалар құрбандары заңы бойынша епархияға қарсы тағы 300 жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сот процесі тіркелгенін хабарлады.

Суперинтенданттар

Атауы Қызмет мерзімі Әйгілі Роберта Тирни, SSND 1976 – 1978 Тимоти Лихи 1978 – 1979 Пастор Ричард Кински, CSB 1979 – 1981 Әйгілі Эдвард Уилвер, RSM 1981 – 1986 Бауыр Брайан Уолш, CFC 1991 – 1992 Тимоти В. Двайер 2001 – 2006 Әйгілі Элейн Пойтрас, CSC 2008 Энн Уилкенс Лич 2008 – 2013 Энтони С. Кук III 2013 – 2019 Джеймс Таузел 2019 – бүгінгі күнге дейін

Бастауыш мектептер

+ Мектептер Мектеп шіркеуі Орналасқан жері Құрылған сыныптар All Saints Academy St. Mary Corning Pre K through Grade 8 Holy Cross School Holy Cross Rochester 2011 Pre K through Grade 6 Holy Family Primary School St. Mary Elmira Pre K through Grade 6 St. Agnes School St. Agnes Avon 1878 Pre K through Grade 6 St. Ambrose Academy St. John the Evangelist Irondequoit Pre K through Grade 6 St. Francis de Sales–St. Stephen School Our Lady of Peace Geneva Pre K through Grade 8 St. Joseph Elementary School St. Joseph Auburn Pre K through Grade 5 St. Joseph School St. Joseph Penfield 1960 Pre K through Grade 6 St. Kateri School Christ the King Irondequoit Pre K through Grade 6 St. Lawrence School St. Lawrence Greece Pre K through Grade 6 St. Louis School St. Louis Pittsford Pre K through Grade 6 St. Mary School St. Mary Canandaigua 1849 K through Grade 8 St. Mary Our Mother School St. Mary Our Mother Horseheads Pre K through Grade 6 St. Michael School St. Michael Penn Yan 1882 Pre K through Grade 5 St. Pius X School St. Pius X Chili 1954 Pre K through Grade 5 St. Rita School St. Rita Webster 1957 Pre K through Grade 5 Seton Catholic School Our Lady of Lourdes/St. Anne Brighton 1948 Pre K through Grade 6

Бұрынғы қайырымдылық мекемелері

Сент-Анн үйі (қазіргі Сент-Анн қауымы)
Сент-Жозеф жетімдер үйі (кейінірек Сент-Жозеф вилласы, қазіргі Үміт вилласы)
Сент-Мари ер балалар үйі
Сент-Мари ауруханасы – Рочестер
Сент-Патрик қыздар үйі