Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық психолог және лингвист Альфред Х. Блум – американдық психолог және тіл білімі маманы. 2020-2021 жылдары Дьюк Куншань университетінің бас вице-канцлері болды. Осыған дейін ол 2008-2019 жылдары Нью-Йорк университетінің Абу-Дабидегі вице-канцлері, ал 1991-2009 жылдары Свартмор колледжінің президенті қызметін атқарды.
American psychologist and linguist
the linguist
Alfred H. Bloom is an American psychologist and linguist. He was the executive vice chancellor of Duke Kunshan University from 2020 to 2021. Before that, he was the vice chancellor of New York University Abu Dhabi from 2008 to 2019 and the president of Swarthmore College from 1991 to 2009.
Өмір
Блум 2009 жылы президенттік қызметтен 18 жыл өткен соң Свартмор колледжінен Нью-Йорк университетінің Абу-Дабидегі кампусына келді. Блум басшылығымен Свартмор американдық гуманитарлық білім беруде кеңінен танылған жетекші орынға ие болды. Блумның басқаруы кезінде колледж қатаң академиялық талаптарға сай келетін «Құрмет» бағдарламасын жаңартты, академиялық ғимараттарды кеңейтіп, жаңаларын салды, көпмәдениетті оқу жоспарын кеңейтті, шетелде оқу мүмкіндіктерін арттырды және Юджин М. Ланг азаматтық және әлеуметтік жауапкершілік орталығын құрды. Блум президенттік кезінде колледж студенттер құрамының әртүрлілігі күрт артты, түске бөлінген студенттердің үлесі 16 пайыздан 39 пайызға дейін өсті. Колледж қабылдауға түсетін өтініштер саны мен іріктеу деңгейі де айтарлықтай артты, соңғы кезде 2012 жылғы түлектерге 375 орынға ерекше сапалы 6200-ден астам өтініш келіп түсті. Свартмордың қаржылық резерві 1991 жылы 400 миллион доллардан 2009 жылы 1,4 миллиард долларға дейін өсті. Сонымен қатар, осы кезеңде колледж 362 миллион доллардан астам қаржылық көмек жинады. Колледж қаржылық көмекке қатысты міндеттемелерін де кеңейтіп, студенттердің қаржылық көмек пакеттерінен несиелерді алып тастады және көмек шетелде оқу шығындарын толығымен жабатынын қамтамасыз етті. 2000 жылы Блум және Свартмордың басқару кеңесі даулы шешіммен колледждің футбол командасын таратып жіберді. Свартморда президенттікке тағайындалғанға дейін Блум Калифорния штатының Клермонт қаласындағы Питцер колледжінің атқарушы вице-президенті болып қызмет еткен. Бұрын ол Питцерде академиялық мәселелер жөніндегі вице-президент және факультет деканы болып жұмыс істеген. 1974 жылы ол Свартморда психология және лингвистика пәнінен доцент болып тағайындалды, ал 1985 жылы проректор атанды. 1967 жылы Блум Принстон университетінен роман тілдері мен еуропалық өркениет пәні бойынша summa cum laude атағымен B.A. дәрежесін алды. Сол жылы ол Fulbright Hays стипендиясы бойынша Францияда оқыды. 1974 жылы Гарвард университетінен психология және әлеуметтік қатынастар саласында Ph.D. дәрежесін алды. «Этикалық интеллект» тұжырымы, жоғары білім беру саласының ішінде де, сыртында да кеңінен таралған, алғаш рет Блумның 1991 жылы Свартмордың президенті ретіндегі инаугурациялық сөзінде айтылды және содан бері көптеген жазбаларында мен сөздерінде мағынасын кеңейтті. Блумның зерттеулері психология мен лингвистиканы біріктіреді, әсіресе олардың мәдениеттер арасындағы ойлау мен моральдық түсініктердегі сабақтастық пен айырмашылықтарды, сондай-ақ тілдің ойға және ойдың тілге тигізетін өзара әсерін түсінуге қалай көмектесетіндігін зерттейді. Ол «Тілдік ойлаудың қалыптасуы: Қытай мен Батыстағы ойлауға тілдің әсерін зерттеу» (Лоуренс Эрлбаум Ассошиэйтс, 1981) және «Қытай қоғамындағы моральдық мінез-құлық» (Прагер Publishers, 1981) кітаптарының, сондай-ақ «Қытай философиясы журналындағы» «Қытай практикалық ойлаудағы тәжірибеге басымдық беру», «Әлеуметтік мінез-құлық теориясы журналындағы» «Жоғары деңгейдегі моральдық ойлаудың психологиялық компоненттері: Колберг-Гиллиган парадигмасын сынау» және «Cognition» журналындағы «Сақ болыңыз: сіз қолданатын сөздер сіздің айтқаныңызға әсер етуі мүмкін» сияқты көптеген мақалалардың авторы. Блум Ричмонд университеті мен Свартмор колледжінің құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды. Блум 2008 жылдан 2019 жылға дейін Нью-Йорк университетінің Абу-Дабидегі кампусының проректоры болып қызмет етті. 2020 жылдың мамыр айында Блум Қытайдағы Дьюк Куншань университетінің (DKU) атқарушы вице-канцлері болып тағайындалды және 2021 жылға дейін қызмет етті.
Bloom joined NYU Abu Dhabi from Swarthmore College, where he completed an 18 year tenure as president in 2009. Under Bloom, Swarthmore assumed a position of broadly recognized leadership in American liberal arts education. During Bloom's tenure, the college revitalized its academically rigorous Honors Program, undertook extensive renovation and creation of academic buildings, broadened its multicultural curriculum, expanded foreign study, and established the Eugene M. Lang Center for Civic and Social Responsibility. During the Bloom presidency, the college dramatically increased its diversity, with the proportion of students of color in the entering class rising from 16 percent to 39 percent. The college also achieved a significant increase in admissions applications and selectivity, most recently with more than 6,200 applications of extraordinary quality for approximately 375 places in the Class of 2012. Swarthmore's endowment grew from $400 million in 1991 to $1.4 billion in 2009. In addition, the college raised more than $362 million in gifts during that period. The college also expanded its commitment to financial aid, eliminating loans from students' financial aid packages, and ensuring that aid covered all foreign study. In 2000, Bloom and Swarthmore's Board of Managers, in a controversial decision, eliminated the college's football program. Prior to assuming the presidency at Swarthmore, Bloom served as executive vice president of Pitzer College in Claremont, California. Previously, he was vice president of academic affairs and dean of faculty at Pitzer. He was appointed as an assistant professor of psychology and linguistics at Swarthmore in 1974, and named associate provost in 1985. In 1967, Bloom received his B. A., summa cum laude in Romance languages and European civilization from Princeton University. That year, he studied in France as a Fulbright Hays fellow. In 1974, he received his Ph. D. in psychology and social relations from Harvard University. The concept of "ethical intelligence,” which has gained currency within and outside of higher education, was introduced by Bloom who first expressed it in his inaugural address as president of Swarthmore in 1991 and has since amplified its meaning in numerous writings and speeches. Bloom's research brings together psychology and linguistics, particularly with respect to how they help us to understand cross cultural continuities and differences in thought and moral understanding and the reciprocal impact of language on thought and thought on language. He is the author of "The Linguistic Shaping of Thought: A Study of the Impact of Language on Thinking in China and the West" (Lawrence Erlbaum Associates, 1981) and Moral Behavior in Chinese Society (Praeger Publishers, 1981) as well as numerous articles including "The Privileging of Experience in Chinese Practical Reasoning," Journal of Chinese Philosophy; "Psychological Ingredients of High Level Moral Thinking: A Critique of the Kohlberg Gilligan Paradigm," Journal for the Theory of Social Behaviour; and "Caution The words you use may affect what you say," Cognition. Bloom is the recipient of honorary doctorates from the University of Richmond and Swarthmore College. Bloom served as the vice chancellor of New York University Abu Dhabi from 2008 to 2019. Bloom was named executive vice chancellor of Duke Kunshan University (DKU) in China in May 2020, and served until 2021.
Зерттеу
Блумның зерттеулері тілдерді салыстырмалы түрде зерттеуге, әсіресе мандарин және ағылшын тілдерін зерттеуге бағытталған. Блум тілдік қатыстылық гипотезасының әлсіз нұсқасын қолдады, ол тілдің сөйлеушілердің шындықты қабылдауына және ұйымдастыруына әсер ететінін жорамалдайды; ол бұл тұжырымын ең танымал эксперименті арқылы көрсетуге тырысты. Ол екі түрлі топты іріктеді, бірі – ағылшын тілінде сөйлейтін адамдар, екіншісі – қытай тілінде сөйлейтін адамдар; топтарға өз тілдерінде жазылған мәтін көрсетілді, олардың міндеті – мәтінді оқып, содан кейін мәтінде айтылған оқиғаның шындықпен сәйкестігіне жауап беру болды. Бастапқыда ағылшын тілінде жазылған, кейін қытай тіліне тура мағынада аударылған мәтінде, синит тілдерінде кездеспейтін шартты сөйлеу түрі – субъюнктив арқылы, фактілерге қайшы келетін оқиғалар баяндалған. Нәтижесінде, қытай тілінде сөйлейтін адамдар ағылшын тілінде сөйлейтін топқа қарағанда әлдеқайда көп қате жауап берді. Сондықтан Блумның қорытындысы – тілдер арасында сөзбен сөз аудару мүмкін емес: қытай және ағылшын тілдері бір оқиғаны баяндағанның өзінде, әртүрлі ойларды білдіреді.
Bloom's research has focused on the comparative study of languages, especially between Mandarin and English. Bloom has argued for a weak version of the so called linguistic relativity hypothesis, which postulates an influence of language on the way speakers conceptualize and arrange the reality; he has tried to show this through his most widely known experiment. He selected two different groups of subjects, one composed of native English speakers and the other composed of Chinese speakers; the subjects were shown a text written in their own respective languages, and their task was to read that text and, afterwards, give an answer to the question whether or not what it told had actually happened. The text, which had been initially written in English and later on translated into Chinese in a literal way, reported a set of counterfactual events that were told by using the subjunctive, a verb mood that is nowhere found in the Sinitic languages. In the end, Chinese speakers gave a much higher percentage of wrong answers than the English group. Therefore, Bloom's conclusion was the impossibility to translate literally between languages: Chinese and English express different thoughts, even when they are telling the same story.