Кіріспе
Буг муниципалитеті, ресми түрде Буг муниципалитеті (; Chavacano: Municipalidad de Buug; ), Филиппиннің Замбоанга Сибугай провинциясындағы 3-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 38 425 адамды құрайды.
Buug, officially the Municipality of Buug (; Chavacano: Municipalidad de Buug; ), is a 3rd class municipality in the province of Zamboanga Sibugay, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 38,425 people.
Этимология
Бууг атауы субанен тіліндегі "бог" сөзінен шыққан, ол екіншілік орманды білдіреді. Бұл Себуано висайя тіліндегі "буог" терминімен мәндес. Осылайша, бір топ субанендер құл іздеп, тонауға нәрсе іздеген қарақшылардан қашып, жаңа тұрақ іздеп бір жерден екінші жерге көшіп бара жатқанда, суы мол, ағысы бар осы батпақты кездейсоқ тапқан. Содан бері халық осы батпақты Бууг деп атап кеткен.
Тарих
Буг қауымдастығы тимуайлардың – Субанендердің рубасыларының бастамасымен дамып, гүлденген қауымдастыққа айналды, олар қауымдастықтың көшбасшылығын жүзеге асырды. Субанон, Себуано және басқа да Висайялық қоныс аударушылардың алғашқы толқынын тартқан мектеп ашылды. 1957 жылы Samar Mining Company (SAMICO) компаниясы Бобуанда (қазір Байог муниципалитетінің құрамында) Сибугей жобасын ашқанда, келесі толқын қоныс аударушылар келіп қоныстанды. 1958 жылы Пагадиан-Замбоанга ұлттық тас жолы Бугқа жеткенде, адамдар саны одан да арта түсті. Бұл тас жол Пан-Филиппин тас жолының (Махарлика тас жолы және AH26 деп те аталады) бір бөлігі болып табылады. Буг бастапқыда Маргосатубиг муниципалитетінің барангайы болды, ал 1951 жылы бұл муниципалитет бөлінген кезде Малангас муниципалитетінің барангайына айналды. Президент Карлос П. Гарсияның 1960 жылдың 2 ақпанындағы №380 жарлығы арқылы муниципалитет құрылды. Буг муниципалитетінің құрылуында Малангас муниципалитеті кеңесінің мүшесі болған балықшы, Лейте провинциясының Мерида қаласының тумасы Кирино М. Гонзалес мырзаның табандылығы маңызды рөл атқарды. Ол сол кездегі сенатор Нептали Гонзалестің алыс туысы болды. Гонзалес тағайындалған алғашқы әкім болды және оған «Бугтың әкесі» деген лақап берілді. Муниципалитет болып жарияланғаннан кейін, көптеген қоныс аударушылар осы жерге қоныс аударып, сауда-саттықпен айналысты.
География
Буг - Замбоанга түбегінің орталық бөлігінде, Минданао аралында орналасқан. Оның пішіні бесбұрыш тәрізді, оңтүстігінен Думанкилас шығанағы, солтүстігінен Байог, шығысынан Кумаларонг, батысынан Диплахан және оңтүстік-батысынан Малангаспен шектелген. Маниладан Бугқа дейінгі қашықтық шамамен алғанда, Замбоанга қаласынан автобуспен 5 сағат, Ипил қаласынан автобуспен 1 сағат 45 минут, ал Пагадиан қаласынан автобуспен 45 минуттық сапар.
Климат
Орташа температурасы — және теңіз деңгейінен орташа биіктігі — жоғары. Тайфун белдеуінен алыс орналасқан және IV типті климатқа ие, яғни жауын-шашын жыл бойына шамамен бірдей таралады.
Экономика
Кредиттік мекемелер мен коммерциялық кәсіпорындар көбейді. Ірі қалалардағы бас филиалдары бар техникалық орталықтар мен тауар сатушылар аймаққа инвестиция жасады. Сонымен қатар, үй шаруашылықтары да пайда болды. Бууг экономикасы жергілікті билік жіктеген екі секторға негізделген:
Ауыл шаруашылығы, оның ішінде егіншілік, мал және құс шаруашылығы, сондай-ақ балық шаруашылығы. Қызмет көрсету салалары, мысалы, сауда-саттық және өнеркәсіп, қаржы, жеке және қоғамдық қызметтер.
Agriculture which consists of farming, livestock & poultry, and fisheries. Service Activities such as trade/commerce & industry, finance, personal and community service.
Жергілікті билік
Жергілікті атқарушы кеңесті әкім басқарады. Заң шығарушы кеңесті вице-мэр басқарады, және он муниципалды кеңесшінің құрамында сегізі сайланады, сондай-ақ Санггуниянг Кабатан өкілі мен Барангай капитандары қауымдастығының (ABC) президенті болады.
Конгресстегі өкілдігі
Буг Замбоанга Сибугайдың бірінші ауданына жатады. Қазіргі өкілі – Вильтер В. Палма II.
Білім
Буг қаласында екі жоғары оқу орны бар. Минданао мемлекеттік университеті Буг филиалы ауыл шаруашылығы, білім беру, балық шаруашылығы, гуманитарлық ғылымдар, ақпараттық технологиялар, қонақжайлылық индустриясы, экологиялық ғылым және тағы да басқа пәндерді оқытады. Сонымен қатар, білім беру колледжінің зертханалық мектебі ретінде қызмет ететін орта мектебі де бар. St. John College of Buug Foundation, Inc. криминология және бизнес-әкімшілік курстарын ұсынатын жалғыз жеке колледж. 1966 жылы құрылған және Шартрдың Сент-Пол қарындастары басқаратын жеке католик мектебі де осы жерде орналасқан – Бугтың Сент-Пол мектебі (бұрынғы Қасиетті Троица академиясы), ол бастауыш мектеп, негізгі мектеп және жоғары сыныптарда білім береді. Бугта ашылған алғашқы орта мектеп – Ғабалдон стиліндегі Батыс Минданао институты, ол жеке меншік мектеп. Барангай Манлинде орналасқан Буг ұлттық орта мектебі (1996 жылы ашылған) және Дель Монте ұлттық орта мектебі сияқты мемлекеттік орта мектептер де бар. 2008 жылы құрылған және 2009 жылы жұмысын бастаған, ал 2016 жылы TESDA және DepEd-те тіркелген INTERNACIONAL COLEGIO de TECNOLOGIA ICT Datu Panas негізгі кампусы Бугтағы жалғыз жеке техникалық мектеп болып табылады, ол түрлі техникалық курстарды ұсынады және 9-аймақта NC 2 деңгейінде кабельдік теледидарды орнату бойынша білім беретін жалғыз техникалық оқу орны.